12.10.25 13:49

Μαζικές διαγραφές στα πανεπιστήμια: Τι κοστίζουν τελικά οι «αιώνιοι» φοιτητές;

Σε ισχύ οι μαζικές διαγραφές στα πανεπιστήμια με εγκύκλιο του υπουργείου Παιδείας. Τι κοστίζουν οι «αιώνιοι» φοιτητές;

Σε ισχύ βρίσκεται εδώ και λίγες ημέρες η εγκύκλιος του υπουργείου Παιδείας για τις διαγραφές φοιτητών, με πολλούς «αιώνιους» ή «λιμνάζοντες», όπως χαρακτηρίζονται, να βλέπουν την πόρτα της εξόδου από τα ΑΕΙ.

Σε τηλεοπτικές του δηλώσεις ο υφυπουργός Παιδείας, αρμόδιος για την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, Νίκος Παπαϊωάννου, ανέφερε ότι συνολικά 290.000 φοιτητές «δεν ενδιαφέρθηκαν και διαγράφονται» από τα πανεπιστημιακά μητρώα, ενώ επιπλέον 35.000 προσπαθούν από το 2021 να ολοκληρώσουν τις σπουδές τους, έχοντας έτσι δεύτερη ευκαιρία.

Διαβάστε ακόμα: Διαγραφές φοιτητών: Τι αλλάζει με τη νέα υπουργική απόφαση - Οι εξαιρέσεις

Το ζήτημα των διαγραφών φοιτητών απασχολεί εδώ και πολλά χρόνια την εκπαιδευτική κοινότητα, με το φοιτητικό και λοιπό εκπαιδευτικό κίνημα να αντιτίθεται σθεναρά, σημειώνοντας ότι το κόστος για τα ΑΕΙ είναι μηδαμινό, την ώρα που η υποχρηματοδότηση, η υποστελέχωση και οι ελλιπείς υποδομές αποτελούν τα κύρια προβλήματα για την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση.

Μέχρι σήμερα πάντως το υπουργείο Παιδείας δεν έχει δώσει στη δημοσιότητα αναλυτική κοστολόγηση των κονδυλίων που διατίθενται ετησίως για την κάλυψη των εκπαιδευτικών αναγκών των φοιτητών με τον όλο υπόλογισμό να γίνεται στο... «περίπου».

Την ίδια ώρα, για να απαντήσει κανείς στο ερώτημα «γιατί υπάρχουν "αιώνιοι" φοιτητές» που «λιμνάζουν» στα πανεπιστημιακά μητρώα θα πρέπει να λάβει υπόψιν επιπλέον παράγοντες, με κύριο το γεγονός ότι μεγάλο ποσοστό σπουδαστών εργάζεται ταυτόχρονα με τη σχολή, προκειμένου να καλύψουν το κόστος διαβίωσης, βοηθώντας έτσι την οικογένειά τους.

Τα έξοδα διαβίωσης μέχρι την απόκτηση πτυχίου μπαίνουν σε πρώτο πλάνο, ενώ χαρακτηριστικό είναι ότι τα τελευταία χρόνια καταγράφεται η τάση πολλοί φοιτητές να επιλέγουν σχολές κοντά στον τόπο καταγωγής τους.

Τι κοστίζουν τελικά οι «αιώνιοι» φοιτητές;

Επιχειρώντας να προσδιορίσουμε τα έξοδα για έναν προπτυχιακό φοιτητή από την εγγραφή του στη σχολή έως και τη λήψη του πτυχίου, διαπιστώσαμε ότι τα κονδύλια που διατίθενται ποικίλει ανάλογα με το πανεπιστήμιο, όπως επίσης και από τη φύση των σπουδών (εάν για παράδειγμα απαιτούνται εργαστηριακά μαθήματα από το πρόγραμμα σπουδών κλπ).

Αυτό που ισχύει για όλους ανεξαιρέτως είναι η διάθεση κονδυλίων που αφορούν το φοιτητικό πάσο (έκπτωση 25% ή 50% σε μέσα μεταφοράς, δωρεάν πρόσβαση ή έκπτωση σε κινηματογράφους, μουσεία, θέατρα κλπ), τη σίττιση και τη στέγαση (σε εστίες ή ξενοδοχεία) κλπ.

Δικαιούχοι των συγκεκριμένων παροχών είναι αποκλειστικά όσοι φοιτητές βρίσκονται στο ν+2, όπου «ν» είναι τα χρόνια φοίτησης που προβλέπει το πρόγραμμα σπουδών (4, 5 ή 6), συν δύο χρόνια, πληρώντας παράλληλα τα εισοδηματικά και κοινωνικά κριτήρια που ορίζει η νομοθεσία.

Πανεπιστημιακές πηγές αναφέρουν στο Reader.gr ότι οι «λιμνάζοντες» ή «αιώνιοι» φοιτητές – που ξεπερνούν το «ν+2» – δεν είναι δικαιούχοι των παραπάνω παροχών και αυτό που «κοστίζουν» πλέον στα πανεπιστήμια ποικίλει και πάλι, ανάλογα με το πρόγραμμα σπουδών και τις ανάγκες της εκάστοτε σχολής.

Για παράδειγμα σε σχολή με υποχρεωτικά εργαστηριακά μαθήματα, το πανεπιστήμιο θα πρέπει να διαθέσει πόρους για την απασχόληση του προσωπικού για αυξημένο αριθμό διδακτικών ωρών, από τη στιγμή που θα πρέπει να δημιουργηθούν επιπλέον τμήματα για να εξυπηρετηθεί μεγαλύτερος αριθμός φοιτητών, ενώ σε άλλες περιπτώσεις δεν ισχύει.

Στα έξοδα συνυπολογίζονται διάφορα αναλώσιμα, όπως υλικά για τα εργαστήρια, όπου αυτά υπάρχουν. Επιπλέον, μπορεί να συνυπολογιστεί το χαρτί για τις κόλλες των εξετάσεων, κάτι το οποίο δεν ισχύει πάντα, καθώς πολλοί διδάσκοντες επιλέγουν τον προφορικό τρόπο εξέτασης.

Ουσιαστικά πρόκειται για μηδαμινά έξοδα που ούτως ή άλλως εμπίπτουν σε κάθε κατηγορία φοιτητών. Τουναντίον, οι βασικές παροχές είναι εκείνες που κοστίζουν κατά βάση στον προϋπολογισμό - πράγμα λογικό - συνεπώς οι «αιώνιοι» φοιτητές βρίσκονται εκτός εξίσωσης.

Τι παρέχουν τα Πανεπιστήμια

Ενδεικτικά, στο μεγαλύτερο πανεπιστήμιο της χώρας, το ΕΚΠΑ, η Διεύθυνση Φοιτητικής Μέριμνας έχει ως αντικείμενο την «εξυπηρέτηση των φοιτητών σε θέματα που αφορούν την υγειονομική τους φροντίδα, τη σταδιοδρομία και την πρακτική άσκηση, τη σίτιση, τις πολιτιστικές και αθλητικές τους δραστηριότητες, τη λειτουργία των φοιτητικών αναγνωστηρίων και των χώρων Η/Υ», καθώς την «υποστήριξη φοιτητών με αναπηρία και αλλοδαπών φοιτητών».

Παράλληλα, σύμφωνα με το Τμήμα Σπουδών του ΑΠΘ, «η πολιτεία παρέχει μία σειρά διοικητικών οικονομικών και άλλων υπηρεσιών και διευκολύνσεων στους φοιτητές για την κατά το δυνατόν πιο άνετη ολοκλήρωση των σπουδών τους.

Σ΄ αυτές περιλαμβάνονται κυρίως η χορήγηση ανταποδοτικών υποτροφιών, άτοκων εκπαιδευτικών δανείων, φοιτητικό στεγαστικό επίδοµα, η παροχή σίτισης και στέγασης (για φοιτητές με χαμηλό οικογενειακό εισόδημα), η ιατροφαρμακευτική και νοσοκομειακή περίθαλψη, η συμβουλευτική και ψυχολογική υποστήριξη, η δυνατότητα πρόσβασης στο Διαδίκτυο, το δελτίο μειωμένου κομίστρου στα διάφορα μεταφορικά μέσα κ.τ.λ.

Στις οικονομικές διευκολύνσεις περιλαμβάνεται επίσης η παροχή δωρεάν διδακτικών συγγραμμάτων σε όλους τους φοιτητές, καθώς και το δικαίωμα πρόσβασης στις πανεπιστημιακές βιβλιοθήκες, ενώ οι διοικητικές διευκολύνσεις αφορούν κυρίως την αναβολή στράτευσης λόγω σπουδών».

Σύμφωνα με το τμήμα Φοιτητικής Μέριμνα στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, «στους φοιτητές προσφέρονται οι ακόλουθες παροχές:

Δωρεάν πρόσβαση στις υπηρεσίες που προσφέρει η βιβλιοθήκη του Παντείου,
Ελεύθερο wifi στους χώρους του Πανεπιστημίου,
Δωρεάν διδασκαλία ξένων γλωσσών από το αρμόδιο Τμήμα του Ιδρύματος,
Δωρεάν διδακτικά βιβλία και/ή άλλα διδακτικά βοηθήματα,
Πλήρης ιατροφαρμακευτική και νοσοκομειακή περίθαλψη,
Άθληση στο Πανεπιστημιακό Γυμναστήριο,
Δωρεάν σίτιση (υπό προϋποθέσεις),
Στέγαση (υπό προϋποθέσεις)».

Το τμήμα σημειώνει ότι «σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία, οι παροχές φοιτητικής μέριμνας διαρκούν για χρόνο ίσο προς τον χρόνο υποχρεωτικής φοίτησης (οκτώ εξάμηνα από την αρχική εγγραφή στο Πανεπιστήμιο) και, εφόσον ο φοιτητής δεν έλαβε το πτυχίο του στο διάστημα αυτό, παρατείνονται για τέσσερα ακόμη εξάμηνα (ν+2 έτη φοίτησης)».

Η εκκαθάριση των φοιτητικών καταλόγων

Η κατάσταση που διαμορφώθηκε στα ελληνικά ΑΕΙ οφείλεται σε έναν επιπλέον παράγοντα· την εκκαθάριση των καταλόγων των φοιτητών που αποτελεί αποκλειστική ευθύνη του υπουργείου Παιδείας και του εκάστοτε πανεπιστημιακού ιδρύματος και που δεν έγινε... ποτέ.

Ενδεικτικό της κατάστασης που επικρατεί είναι ότι φοιτητής φέρεται να έχει εγγραφεί σε σχολή της Αθήνας το... 1935, δηλαδή 90 χρόνια πριν.

Ωστόσο η επιχειρούμενη εκκαθάριση των φοιτητικών μητρώων σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να αποτελεί αφορμή για «οριζόντιες» διαγραφές, καθώς πρόκειται για διαδικασία η οποία απαιτεί χρόνο, ιδιαίτερα σε έναν ευαίσθητο χώρο, όπως η Εκπαίδευση.

Η χρηματοδότηση

Όσον αφορά τη χρηματοδότηση των πανεπιστημίων, η ΕΘΑΑΕ (Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης) εισηγήθηκε στο υπουργείο Παιδείας την εξής κατανομή για το 2025: