Ναυμαχίες και λευκά σεντόνια: Οι απεργίες που έμειναν στην ελληνική ιστορία

Άλλη μια απεργία πανελλαδική, έχει κηρυχθεί για τις 13 Μαίου από την ΑΔΕΔΥ. Στο σχετικό δελτίο Τύπου διαβάζουμε πώς στο επίκεντρο της κινητοποίησης τίθενται οι διεκδικήσεις για ουσιαστικές αυξήσεις στους μισθούς, επαναφορά του 13ου και 14ου μισθού και ενίσχυση των δημόσιων υπηρεσιών. Η απεργιακή συγκέντρωση στην Αθήνα θα πραγματοποιηθεί στις 10:30 το πρωί στην Πλατεία Κλαυθμώνος. Κινητοποιήσεις προγραμματίζονται σε όλη τη χώρα. 

Μπορεί άραγε μια απεργία να πετύχει όσα διεκδικεί; Οι απόψεις είναι μοιρασμένες. Κάποιοι θα πουν ότι οι απεργίες «κόβουν» τη λειτουργία της χώρας στη μέση, άλλοι θα μας θυμίσουν ότι χωρίς αγώνες δεν επιτυγχάνεται κανένας στόχος. Στην πραγματικότητα, μια απεργία όντως, μπορεί να πετύχει πράγματα υπέρ του εργατικού κινήματος, ή έστω, να αναδείξει τις ελευθερίες (ή την έλλειψη τους) σε κάθε εποχή της ελληνικής κοινωνίας. Έχουμε τα παραδείγματα να το αποδείξουμε. 

 Όταν οι οικοδόμοι «λύγισαν» το κράτος

Ήταν ο νόμος 4104 της κυβέρνησης Κωνσταντίνου Καραμανλή, το σωτήριον έτος 1960, με τον οποίο έγινε μια απόπειρα για ένα βίαιο «νοικοκύρεμα» των ασφαλιστικών ταμείων. Στην πράξη τι σήμαινε αυτό; Διπλασιασμός των απαιτούμενων ενσήμων για την κατώτερη σύνταξη από 2.050 σε 4.050). Ακόμα και τότε, 66 χρόνια πριν, οι μεροκαματιάρηδες της εποχής ένιωθαν στο πετσί τους το εφιαλτικό ενδεχόμενο να πάρουν σύνταξη στα 65, ή και χρόνια αργότερα, αν είχαν αντέξει ως τότε.

Η αντίδραση: Η επίσημη ηγεσία της Ομοσπονδίας Οικοδόμων προσπάθησε να κατεβάσει τους τόνους, προκρίνοντας έναν άκαρπο διάλογο, τα σωματεία της βάσης παίρνουν την κατάσταση στα χέρια τους. Το ραντεβού για απεργία δόθηκε για την 1η Δεκεμβρίου.

Εκείνο το πρωί, η Αθήνα θύμιζε κατεχόμενη πόλη. Τεράστια δύναμη της αστυνομίας αλλά και άνδρες της «Συνδικαλιστικής Ασφάλειας» είχαν ήδη τοποθετηθεί στο χώρο της απεργίας πριν από τους εργαζόμενους.  Όταν ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας επιχείρησε να μιλήσει, οι φωνές των εργατών ουσιαστικά κατάργησαν την παρουσία του. 

Όταν τμήμα της πορείας ξεκίνησε για το Υπουργείο Εργασίας, η αστυνομία τους επιτέθηκε απρόκλητα. Το ξύλο ήταν ανελέητο. Ακολούθησαν μάχες σώμα με σώμα ανάμεσα στους απεργούς και στις δυνάμεις καταστολής. Ο συνολικός απολογισμός μας δίνει 173 απεργούς στα κρατητήρια και 66 τραυματίες στα νοσοκομεία. Κανείς δεν τρόμαξε, η απεργία συνεχίστηκε ακόμα πιο ενισχυμένη, την επόμενη μέρα, με 45.000 οικοδόμους. Μια δεκαετία μετά το τέλος του Εμφυλίου, για πρώτη φορά, τα λαϊκά στρώματα αποδείκνυαν πως δεν είχαν κανένα φόβο απέναντι στην αστυνομία και το κράτος.

Πόλεμος στα μεταλλεία;

Ήταν το 1977, με τη Μεταπολίτευση να περπατά με «βρεφικά», εύθραυστα πόδια και τις μνήμες της σκληρής κρατικής καταστολής της κυβέρνησης της χούντας σε κάθε αντιφροντούντα, να παραμένουν πολύ ζωντανές. Στη ΛΑΡΚΟ, οι μεταλλωρύχοι όμως, ήταν έτοιμοι να διεκδικήσουν καλύτερους μισθούς και συνθήκες εργασίας. Στις 27 Ιανουαρίου, οι εργάτες της Λάρυμνας και της Χαλκιδικής, 900 στον αριθμό, ξεκίνησαν απεργία.

Η αντίδραση: Η εργοδοσία απάντησε σκληρά, επιστρατεύοντας  απεργοσπάστες υπό την προστασία ισχυρών αστυνομικών δυνάμεων και προχωρόντας σε μαζικές απολύσεις, ακόμα και σε συλλήψεις συνδικαλιστών. Οι ξένοι ανταποκριτές που θέλησαν να καλύψουν την απεργία, βρήκαν μπροστά τους μια αυστηρή απαγόρευση εισόδου.

Μετά από 110 ημέρες ανυποχώρητου αγώνα, η ΛΑΡΚΟ έφτασε σε συμβιβασμό, δίνοντας αυξήσεις 17% και επαναπροσλαμβάνοντας τους απολυμένους. Στην περίπτωση βέβαια της Μαδέμ ΛΆΡΚΟ, η απεργία διήρκεσε 250 ημέρες (!) με περιστατικά απεργοσπασίας που κατέληξαν σε καταγγελίες των απεργών στην αστυνομία, με τρομακτικές μάχες των απεργών με την αστυνομία και επέμβαση εισαγγελέα. Στο τέλος, οι εργαζόμενοι αναγκάστηκαν να υποχωρήσουν. Το θάρρος και η επιμονή τους πάντως, ήταν πρωτοφανή. 

Η ψυχρολουσία των τραπεζών

Είναι το 1979 και η Ελλάδα χτυπάει την πόρτα της ΕΟΚ. Οι μεταρρυθμίσεις που πρέπει να ληφθούν είναι σκληρές. Μεταξύ αυτών, η επιβολή νέου, διευρυμένου ωραρίου (9 - 17:30) στις τράπεζες και τις ασφαλιστικές εταιρείες, καταργώντας το παραδοσιακό 7:45 π.μ. – 3:30 μ.μ. και εισάγοντας τη δυνατότητα εργασίας τα Σάββατα, με ρεπό τις Δευτέρες. Παράλληλά, είχε γίνει και μια εισήγηση για «πάγωμα» των προσλήψεων νέων υπαλλήλων. Το φάσμα της εντατικοποίησης της εργασίας των τραπεζικών υπαλλήλων δεν ήταν μόνο στη θεωρία πια.

Η ΟΤΟΕ αντιδρά ακαριαία, κηρύσσοντας απεργία διαρκείας στις 4 Ιουλίου με τη συμμετοχή του 95% των υπαλλήλων.

Η αντίδραση: Δεν ήταν απλά «σκληρό ροκ» και παρόμοια κλισέ, ήταν μια πραγματική αντεπίθεση από την κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας. Με πρωταγωνιστή τον τότε υπουργό Συντονισμού Κωνσταντίνο Μητσοτάκη, επιστράτευσε κάθε μέσο για να κάμψει το φρόνημα των απεργών: από μηνύσεις ιδιωτών και απειλές απολύσεων, μέχρι τη χρησιμοποίηση συνταξιούχων ως απεργοσπαστικό μηχανισμό. Τελικά, στις 11 Ιουλίου, έφτασε και στην  πολιτική επιστράτευση. Από την άλλη όμως, είχε δεχθεί και ένα μικρό συμβιβασμό ως προς την αναπροσαρμογή του ωραρίου, ψαλιδίζοντας το νέο ωράριο σχεδόν στη μέση (15:45 νέα ώρα).

Τον Ιανουάριο του 1980 οι απεργοί επανήλθαν με νέα απεργία  διαρκείας, διεκδικώντας αυξήσεις 30% και συνδικαλιστικές ελευθερίες. Ο υπουργός Εργασίας, Κωνσταντίνος Λάσκαρης, επιχείρησε να στρέψει την κοινή γνώμη εναντίον τους, χαρακτηρίζοντάς τους «προνομιούχους» που αρνούνται τη λιτότητα, ενώ οι διοικήσεις των τραπεζών έστηναν «μαύρες λίστες» απολύσεων. Στο γενικότερο κλίμα της σύγκρουσης, η κυβέρνηση επανέφερε το παλιό ωράριο εργασίας των υπαλλήλων, αν και δεν συζήτησε οτιδήποτε άλλο.από τα αιτήματα τους.

Η απεργία κράτησε ένα ολόκληρο μήνα (!) και έληξε στις 24 Φεβρουαρίου 1980, αναδεικνύοντας τη σκληρότητα του κράτους και παράλληλα το πόσα μπορεί να επιτύχει η εργατική τάξη επιμένοντας συντεταγμένα σε ένα συγκεκριμένο στόχο.

Η νύχτα σύγχυσης και γέλιου της ΔΕΗ

Μάιος 1988, μέσα στην προ-καλοκαιρινή νιρβάνα της Αθήνας και στις μικρές εκπλήξεις, όπως το πρωτάθλημα Ελλάδας που κατέκτησε η Λάρισα, 30.000 εργαζόμενοι της ΔΕΗ αποφασίζουν να κάνουν θόρυβο, πολύ θόρυβο. Ξεκινούν απεργία διαρκείας με αίτημα τη Συλλογική Σύμβαση Εργασίας, προκαλώντας ενεργειακή ασφυξία στη χώρα. 

Η αντίδραση: Η κυβέρνηση ΠΑΣΟΚ, η οποία ήδη αντιμετώπιζε σκιές σοβαρότατών σκανδάλων γύρω από το όνομα Κοσκωτάς και όχι μόνο, απαντά με σκληρότητα. Χαρακτηρίζουν τους απεργούς «τρομοκράτες» και τα ΜΑΤ εισβάλλουν στα κεντρικά γραφεία της Αθήνας και συγκρούονται με τους εργαζόμενους.

Στον υδροηλεκτρικό σταθμό της Σφηκιάς, συμβαίνει κάτι πρωτοφανές: Απεργοί εισβάλλουν στην τεχνητή λίμνη με βάρκες και σκαρφαλώνουν στο φράγμα, χρησιμοποιώντας τα σώματά τους ως ανθρώπινη ασπίδα μπροστά στις τουρμπίνες για να εμποδίσουν τη λειτουργία του σταθμού από απεργοσπάστες.

Αυτή η κίνηση δεν μένει αναπάντητη: βατραχάνθρωποι και ειδικές δυνάμεις επιτίθενται μέσα στο νερό, προχωρώντας σε βίαιες «απαγωγές» απεργών και συλλήψεις, κάτω από την απειλή προταγμένων περιστρόφων.

Μετά από 15 ημέρες σκληρών συγκρούσεων, η απεργία λήγει νικηφόρα με την υπογραφή της Συλλογικής Σύμβασης. 

Στριπτίζ και παράνοια στα λεωφορεία

Κι άλλη μια φορά, το 1992, μια πολύ φιλόδοξη «μεταρρύθμιση», αυτή την φορά για τους οδηγούς αστικών λεωφορείων, προκαλεί αναταράξεις στο εργατικό κίνημα.Τότε λοιπόν,  η κυβέρνηση Κωνσταντίνου Μητσοτάκη επιχείρησε μια ριζική τομή: την ιδιωτικοποίηση της Επιχείρησης Αστικών Συγκοινωνιών (ΕΑΣ). Η εταιρεία διαλύθηκε και η εκμετάλλευση των λεωφορείων πέρασε στις νεοσύστατες ΣΕΠ, με μετόχους πρώην εργαζόμενους και πολυτέκνους, οι οποίοι κλήθηκαν να αγοράσουν «μισό λεωφορείο» έναντι 500.000 δραχμών. Οι εργαζόμενοι απάντησαν με απεργία διαρκείας. «Με τα πόδια; Με τα πόδια!» σχολίαζαν τότε οι χαρακτήρες της σειράς «Ρετιρέ» για την έλλειψη λεωφορείων που επικρατούσε στην Αθήνα.

Η αντίδραση: Πολιτική επιστράτευση από την κυβέρνηση, μπλόκα από τους οδηγούς, που ξάπλωναν στις ρόδες των οχήματων και πάλευαν με γυμνά χέρια με τα ΜΑΤ. Η κυβέρνηση δεν το έβαλε κάτω, επιστρατεύοντας  στρατιωτικά φορτηγά ΡΕΟ για να μεταφέρει το επιβατικό κοινο.

Η ακόμα χειρότερη αντίδραση: Στις 9 Σεπτεμβρίου 1992, στην οδό Σωκράτους, έξω από το τότε Εφετείο, απεργοί ακινητοποιούν 13 υποψήφιους οδηγούς των ΣΕΠ. Σε μια κίνηση ακραίου εξευτελισμού, αφού τους ξυλοκοπούν, τους αφήνουν γυμνούς στη μέση του δρόμου. Οι άντρες αναζήτησαν καταφύγιο στο τμήμα της Ομόνοιας τυλιγμένοι με λευκά σεντόνια.  Αυτό είναι μια εικόνα που προτιμούμε να ξεχάσουμε πως υπήρξε.

Τελικά, η σκληρή μάχη των εργαζομένων απέδωσε καρπούς. Η κυβέρνηση Νέας Δημοκρατίας έπεσε το 1993 με το ζήτημα του Σκοπιανού και η νέα κυβέρνηση ΠΑΣΟΚ, κρατικοποίησε εκ νέου την ΕΑΣ. 

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.