Ο εκπαιδευτής της Ελληνικής Ομάδας Διάσωσης, Ζαφείρης Τρόμπακας, εξηγεί με λεπτομέρειες τους μηχανισμούς, τα λάθη και το αίσθημα της παγίδευσης κάτω από τόνους χιονιού και αναφέρθηκε στην τραγωδία στα Βαρδούσια όρη, με θύματα 4 ορειβάτες.
Η γένεση μιας χιονοστιβάδας: Ο ρόλος του αέρα
Ο Ζαφείρης Τρόμπακας ξεκινά από το βασικό: «Καταρχήν να μιλήσουμε για τη γενεσιουργό αιτία της χιονοστιβάδας που είναι πολύ σημαντικό, ο αέρας».
Όπως εξηγεί, όταν ένα χαμηλό βαρομετρικό φέρνει χιόνι και στη συνέχεια απομακρύνεται, «έρχεται ο βοριάς» και αλλάζει εντελώς την εικόνα του βουνού.
Ο δυνατός άνεμος μπορεί να «διπλασιάζει και να τριπλασιάζει τη χιονόπτωση σε κάποιες συγκεκριμένες πλαγιές», μεταφέροντας τεράστιες ποσότητες χιονιού από τη μία πλευρά του βουνού στην άλλη.
Διαβάστε ακόμα: Βαρδούσια: Η στιγμή της ανάσυρσης των τεσσάρων νεκρών ορειβατών με το ελικόπτερο
Έτσι δημιουργούνται επικίνδυνες πλάκες χιονιού, έτοιμες να υποχωρήσουν.
Στα Βαρδούσια, το χιόνι ήταν «υγρό αρχικά» λόγω της θερμοκρασίας. Αυτό το βαρύ, γρήγορο χιόνι «είναι έτοιμο για να πέσει χιονοστιβάδα».
Πώς φορτώνεται μια πλαγιά μέσα σε λίγες ώρες
Ο Τρόμπακας περιγράφει πόσο γρήγορα μπορεί να αλλάξει η κατάσταση: «Μπορείτε να φανταστείτε όταν μια πλαγιά από χιόνι έχει αδειάσει στο βουνό, μέσα σε τρεις ώρες ο αέρας μπορεί να φορτώσει τόσο πολύ χιόνι για να ξαναπέσει χιονοστιβάδα».
Αυτό συμβαίνει συχνά με ισχυρούς βοριάδες, που δημιουργούν ρότορες και πολλαπλασιάζουν το χιόνι στα υπήνεμα σημεία.
Παρότι τα θύματα ήταν έμπειρα, ο Τρόμπακας εξηγεί ότι σε τέτοιες συνθήκες απαιτείται συνεχής έλεγχος: «Προληπτικά όταν μπαίνουμε σε πλαγιές από 18 έως 50 μοίρες… κάνουμε μια τομή στο χιόνι… να δούμε αν η πλάκα γλιστράει πάνω στην άλλη».
Αν η πλάκα είναι ασταθής, «είναι σαν να πατάς ένα κουμπί». Η πληροφορία μεταδίδεται στη βάση της πλαγιάς και η κατάρρευση ξεκινά από ψηλά, φέρνοντας τόνους χιονιού πάνω στον ορειβάτη.
Τι συμβαίνει στο σώμα όταν σε παρασύρει χιονοστιβάδα
Η περιγραφή του είναι συγκλονιστική. «Τα μάτια μεταφέρουν την πληροφορία του φόβου και του κινδύνου… μπαίνεις σε μια στρεσογόνα κατάσταση».
Οι παλμοί ανεβαίνουν από 90–100 στους 150 μέσα σε δευτερόλεπτα, καθώς ο άνθρωπος προσπαθεί να επιπλεύσει πάνω σε μια μάζα χιονιού που «φεύγει με 200 χιλιόμετρα».
Όμως το σώμα δεν αντέχει. «Ανοίγεις και το στόμα, τρως χιόνι και στο τέλος καταλήγεις ακίνητος… και εκεί έρχονται τόνοι χιονιού και σε συμπιέζουν».
Ο πιο τραγικός θάνατος: να είσαι ζωντανός κάτω από το χιόνι
Ο Τρόμπακας αναφέρεται σε μια από τις πιο σκληρές περιπτώσεις: «Το 2022… ο ένας εκ των δύο γιατρών ήταν μιάμιση ώρα ζωντανός, θαμμένος στο χιόνι».
Η εμπειρία αυτή, λέει, είναι «ακόμα πιο τραγική» για όσους αγαπούν το βουνό. «Θα θέλαμε ένα ακαριαίο θάνατο», παραδέχεται.
Διαβάστε ακόμα: Βαρδούσια: Σχεδόν αγκαλιασμένοι εντοπίστηκαν οι 4 νεκροί ορειβάτες - Με συνδρομή ελικοπτέρου η μεταφορά τους
Ο εγκλωβισμένος ζει «σε απόλυτο σκοτάδι, με χιόνι στο στόμα, χωρίς καμία κίνηση». Σε άλλες περιπτώσεις, όπως το 2020, ένας ορειβάτης πέθανε από υποθερμία μετά από μιάμιση ώρα, ενώ ο άλλος «από τον πνιγμό άμεσα σε 5 λεπτά».
Οι πιθανότητες επιβίωσης
Η διεθνής εμπειρία είναι σαφής: «Σε 5 λεπτά αν κάποιος τον βγάλεις από τη χιονοστιβάδα, οι πιθανότητες επιβίωσης είναι πάρα πολύ μεγάλες. Μετά από 18 λεπτά μειώνονται πάρα πολύ».
Γι’ αυτό η καταγραφή περιστατικών και η κατανόηση των αιτιών είναι κρίσιμες για τη βελτίωση των πρωτοκόλλων διάσωσης.
Το ζήτημα της συνεργασίας στις επιχειρήσεις διάσωσης
Ο Τρόμπακας δεν κρύβει την πικρία του για το γεγονός ότι η Ελληνική Ομάδα Διάσωσης δεν επετράπη να ανέβει στο τελικό στάδιο της επιχείρησης: «Μετά από 45 χρόνια επιχειρήσεων τι θα πρέπει να κάνουμε, να αποδείξουμε ποιοι είμαστε;»
Τονίζει ότι η μη αξιοποίηση των εθελοντών «υποβαθμίζει το ρόλο τους» και απειλεί τη βιωσιμότητα της εθελοντικής προσφοράς.
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
