Τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι αγρότες, βρίσκω, είναι ένα ζήτημα που καταλαμβάνει μία ιδιαίτερη θέση στην «πυραμίδα» της επικαιρότητας. Τη στιγμή που μιλάμε, ή διαβάζουμε αυτό το κείμενο, αυτός ο κλάδος του πρωτογενή τομέα στην Ελλάδα κυριολεκτικά εξαλείφεται.
Ο αντίκτυπος στους τίτλους των ειδήσεων δεν έχει τόνους επείγοντος. Κατά περιοχές, οι κτηνοτρόφοι χάνουν έως και το 80% του ζωικού τους κεφαλαίου, μία τάση που όχι απλά θα «γονατίσει» τον τομέα τους, αλλά με καθημερινούς όρους, θα εκτινάξει προϊόντα όπως η ταπεινή λάπα και το γάλα σε τιμές Ντουμπάι.
Από αυτή την άποψη, ο μέσος πολίτης ήδη ταλαιπωρείται από τον αντίκτυπο του «ολοκαυτώματος» που βιώνουν οι αγρότες, μόνο που στο μυαλό τους, χάνεται μέσα στη γενικότερη μάστιγα της ακρίβειας.
Το πρόβλημα της κτηνοτροφίας όμως δεν έχει απλά μία ιστορία κερδοσκοπίας κάποιας αλυσίδας σούπερ μάρκετ. Είναι ένα πολυπαραγοντικό πρόβλημα ριζωμένο κυρίως στην αδιαφορία υπευθύνων, αλλά και στο ταχύτατα μεταβαλλόμενο τοπίο του κλίματος, που μας βρίσκει επιδεικτικά απροετοίμαστους.
Έχετε σίγουρα ακούσει για αυτή την επάρατη ευλογιά των αιγοπροβάτων. Σε μία από τις ιδιαίτερες πατρίδες μου, στον δήμο Ήλιδας στην Ηλεία, ακόμα η ασθένεια δεν έχει ξεσπάσει, και παρ' όλα αυτά, οι κτηνοτρόφοι ήδη καταστρέφονται από μία άλλη.
Για το Reader, μιλήσαμε με παραγωγούς της περιοχής, αλλά και την Κτηνιατρική Διεύθυνση Ηλείας, που εδρεύει στον Πύργο, για τον καταρροϊκό πυρετό, μία ασθένεια που έχει χτυπήσει σε συντριπτικό ποσοστό τα πρόβατα, και μέχρι τώρα εξαπλώνεται ανεξέλεγκτη.
Καταρροϊκός πυρετός: Μία ασθένεια χωρίς όρια
Σε πρώτο επίπεδο, η Κτηνιατρική Διεύθυνση μας έδωσε ένα σύντομο χρονικό του πρόσφατου ξεσπάσματος, οι καταγραφές του οποίου ξεκίνησαν περί τις 6 με 7 Σεπτεμβρίου, και έχει ήδη κοστίσει το 50% του ζωικού κεφαλαίου στην περιοχή.
Διαβάστε ακόμα: Ευλογιά προβάτων: Στη Βουλή το νέο νομοσχέδιο για την αντιμετώπιση της νόσου - Τι προβλέπει
«Ενημερώσαμε ότι υπάρχει καταρροϊκός πυρετός, στείλαμε στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης τα στοιχεία και ορίστηκαν ζώνες. Οι ζώνες ορίζουν τις προβληματικές περιοχές.
Υπάρχει η ζώνη ελέγχου στα 20 χιλιόμετρα από την εστία, η ζώνη επιτήρησης και η ζώνη προστασίας, η οποία εκτείνεται στα 100 χιλιόμετρα από την εστία», μας λέει η υπηρεσία.
Ο καταρροϊκός πυρετός δεν είναι μία καινούργια ασθένεια, και ευθύνεται για ένα μικρό μέρος της θνησιμότητας των ζώων κάθε χρόνο. Μεταδίδεται από ένα συγκεκριμένο είδος κουνουπιού που ενδημεί στην Ελλάδα, και περιβαλλοντικά αυτό που τον περιορίζει είναι τα πρώτα κρύα, τα οποία αναστέλλουν και την περίοδο ακμής των κουνουπιών. Με την προοδευτική θέρμανση του κλίματος φυσικά, αυτό παύει να υφίσταται.
Όπως μας είπε χαρακτηριστικά η υπηρεσία, τα κουνούπια από μόνα τους, και κατ' επέκταση η ασθένεια «δεν έχει όρια».
Με τα χρόνια, προβλέπονται όλο και εντονότερα εποχικά ξεσπάσματα, όπως αυτό που παρατηρήθηκε φέτος, και στο άμεσοι παρελθόν, το 2021. Το ζήτημα είναι, τι χειρισμοί έγιναν και φτάσαμε στην εικόνα που θα δούμε παρακάτω.
«Είχαμε ενημερώσει τους κτηνοτρόφους, και μετά τον μεγάλο αριθμό θανάτων που είχαν, ενημερώθηκε η Υπηρεσία τέλος του Σεπτέμβρη. Αρχές πήραμε το αποτέλεσμα, και μετά είχαν θανάτους», είναι η εικόνα που δίνει η Διεύθυνση, για την οποία θα μιλήσουμε με τους κτηνοτρόφους παρακάτω.
Κτηνοτρόφοι: «Μας έχουν για πέταμα»
Μιλήσαμε με δύο αγρότες από την Εφύρα Ηλείας, ένα από τα χωριά όπως ο Σκλίβας, ο Πρόδρομος και το Μαζαράκι, που βρίσκονται στον πυρήνα της τοπικής κρίσης.
Διαβάστε ακόμα: Τσιάρας για ΟΠΕΚΕΠΕ: «Οι καταγγελίες διαβιβάστηκαν στα δικαστικά όργανα - Ήξεραν όλες οι κυβερνήσεις για τα προβλήματα»
Μας είπε όσα θα μας έλεγε οποιοσδήποτε συνάδελφός της. Απελπιστικά αργά τα αντανακλαστικά των αρμοδίων, και όταν έρθει η ώρα να πληρωθούν τα «σπασμένα», η αποφυγή των ευθυνών είναι δεξιοτεχνική.
Η πρώτη κτηνοτρόφος μας λέει: «Στην περιοχή μας ξεκίνησε πρώτα στον Πρόδρομο, περίπου 1η Αυγούστου και μετά ήρθε σε εμάς. Καλέσαμε την Κτηνιατρική Υπηρεσία και ήρθαν να πάρουν αίμα από τα ζώα. Έχει βγει το έγγραφο αλλά δεν ενδιαφέρεται κανένα κανάλι, μας έχουν για πέταμα.
Έχουν χάσει πολλά ζώα, γύρω στα 2.000 στην περιοχή, μας έχει ταράξει. Κάποιοι έχουν χάσει από 20% και 30%, μέχρι 50% και 100% του κεφαλαίου τους».
Προσοχή, ακολουθούν σκληρές εικόνες από προσβεβλημένα και νεκρά ζώα
Ανατρέχοντας στο ιστορικό του προβλήματος, διαπιστώσαμε πως υπάρχει συγκεκριμένο εμβόλιο, το οποίο υποτίθεται πως πρέπει να χορηγείται ετήσια και τακτικά, για την αποφυγή κρουσμάτων. Να τι μας είπε η παραγωγός:
«Το εμβόλιο δεν υπάρχει σε απόθεμα, δεν το είχαμε. Οι εταιρείες δεν είχαν βγάλει, εδώ δεν το βρίσκαμε πουθενά, υπήρχε έλλειψη και όπου ρωτήσαμε μας είπαν ότι θα έρθει από τον Γενάρη του 2026.
Η Περιφέρεια δεν μας δίνει καμία σημασία, ο Φαρμάκης (σ.σ. Περιφερειάρχης Δυτικής Ελλάδας) δεν μιλάει για τον καταρροϊκό πυρετό, μόνο για την ευλογιά, ενώ εδώ έχουμε καταστραφεί από τον πυρετό. Η ευλογιά δεν έχει έρθει ακόμα, αλλά δεν είναι μακριά».
Μας ενημέρωσε επίσης πως, παρά τις κινητοποιήσεις τους, η απόκριση από τοπικούς σταθμούς στις εκκλήσεις και τα αιτήματά τους ήταν τουλάχιστον νωθρή.
«Ό,τι κάνουμε, το κάνουμε μόνοι μας»
Ακόμα ένας παραγωγός, ο κ. Αθανάσιος Γεωργούλιας, επίσης δημοτικός Σύμβουλος για τον δήμο Ήλιδας, μας δίνει μία ανάλογη εικόνα, ενώ μιλά και για τον «λαβύρινθο» των ευθυνών που πρέπει να προσπελάσουν οι αγρότες, για τα βρουν το δίκιο τους.
«Το πρόβλημα στην περιοχή, αφορά ειδικά την Πηνεία και περιφερικά του πηνειακού Λάδωνα, μέχρι το Μουζάκι και ένα τμήμα του παλιού δήμου Ωλένης, γύρω στα 25 χωριά.
Έχουν χαθεί πάνω από 2.500 χιλιάδες ζώα με την πρώτη καταγραφή που είχαμε κάνει πριν συναντηθούμε με τον Υπουργό. Είχαμε κάνει μία συνάντηση, με αντιπροσωπεία του συλλόγου μας, παρουσία του δημάρχου Ήλιδας, και της κτηνιατρικής υπηρεσίας.
Ο δήμαρχος από την πρώτη στιγμή που είχε ξεκινήσει το πρόβλημα, 7-8 Σεπτέμβρη, είχε στείλει έγγραφα και στην Περιφέρεια, στη Διεύθυνση Κτηνιατρικής στην Πάτρα, στην τοπική Κτηνιατρική, για να ληφθούν μέτρα που δεν έχουν ληφθεί ακόμα, όπως απολυμάνσεις και ραντισμοί στα κοπάδια, και σε ελώδη σώματα νερού.
Αυτά είναι αρμοδιότητα της Περιφέρειας. Σε εμάς έχουν πει να κάνουμε απολυμάνσεις μόνο στους στάβλους, αλλά ραντισμό και απολυμάνσεις για τα κουνούπια έπρεπε να έχει κάνει η Περιφέρεια ήδη.
Ό,τι κάνουμε μέχρι τώρα το κάνουμε μόνοι μας».
Διαβάστε ακόμα: Στους δρόμους της Αθήνας αγρότες - κτηνοτρόφοι: Πανελλαδικό συλλαλητήριο στις 11 Νοεμβρίου
Σχετικά με το εμβόλιο, το οποίο θα μπορούσε να είναι σωτήριο αν είχε χορηγηθεί πριν το ξέσπασμα, αναφέρει:
«Θα έπρεπε να υπάρχουν εμβόλια από την άνοιξη ή το καλοκαίρι, πρέπει να ξεκινήσει 1,5 μήνα πριν αρχίσουν τα κρούσματα. Γίνονται κανονικά μία φορά τον χρόνο, αλλά στην περιοχή μας αυτό δεν γινόταν.
Σε περιοχές που είχαν θέμα με τον καταρροϊκό το 2014, είχαν ενημερωθεί οι παραγωγοί σε τακτά διαστήματα και εμβολίαζαν, ενώ εδώ εμείς δεν είχαμε ενημερωθεί».
Βλέπουμε λοιπόν ότι υπάρχει ένα χάσμα στις ευθύνες. Από τη μία, η Περιφέρεια περιμένει από τους κτηνοτρόφους να κάνουν ιδιωτική πρωτοβουλία τους εμβολιασμούς, προμηθευόμενοι εμβόλια από ιδιωτικούς κτηνιάτρους, όπως επιβεβαίωσε και η Κτηνιατρική Διεύθυνση.
Από την άλλη όμως, όπως μας ανέφερε η προηγούμενη κτηνοτρόφος, η παραγωγός εταιρεία και οι τοπικοί κτηνίατροι δεν είχαν επαρκές απόθεμα. Και σε αυτό, προσθέτει ο κ. Γεωργούλιας, υπεισέρχεται το πρόβλημα της έλλειψης επικοινωνίας της Περιφέρειας προς τους αγρότες.
«Μας είχαν πει ότι για να ενημερωνόμαστε, βγάζει Δελτίο Τύπου η περιφερειακή ενότητα. Βέβαια, βγάζουν 30 με 40 δελτία την ημέρα. Δηλαδή οι κτηνοτρόφοι πρέπει να καθόμαστε από το πρωί έως το βράδυ και να μην κάνουμε άλλη δουλειά, να διαβάζουμε τα Δελτία Τύπου μέχρι να βρούμε ποιο μας αφορά.
Αυτό δεν είναι ενημέρωση στον κτηνοτρόφο, που πρέπει να είναι στο κοπάδι του το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας. Πλέον όλοι οι αρμόδιοι φορείς γνωρίζουν το πρόβλημα.
Η αρμόδιες υπηρεσίες θέλουν να βγάλουν την ευθύνη από πάνω τους. Δεν γίνεται ο κτηνοτρόφος να ανατρέχει κάθε μέρα σε 30 δελτία τύπου. Το πρόβλημά μας είναι ότι μας εμπαίζουν».
«Προσευχόμαστε να κάνει κρύο»
Μέχρι τώρα, ακούμε μόνο για τις λύσεις που δεν έχουν βρεθεί. Η τοπική κρίση έχει όμως φτάσει σε τέτοιο σημείο, και η απόκριση των Οργάνων ήταν τόσο ετεροχρονισμένη, ώστε πλέον μιλάμε απλά για λύσεις «τσιρότα». Ο κ. Γεωργούλιας εξηγεί:
«Το μόνο που κάνουμε είναι ό,τι μας λένε οι κτηνίατροι, να ραντίζουμε με εγκεκριμένα φάρμακα και να το περιορίζουμε όσο μπορούμε, θεραπεία δεν υπάρχει, και πρόληψη γίνεται μόνο με το εμβόλιο, που δεν υπάρχει πουθενά.
Κάνουμε προσευχές μήπως και έρθει κρύο, το κράτος και οι υπηρεσίες δεν θα μας σώσουν. Εγώ έχω χάσει μόνο 7 ζώα, αλλά άλλοι έχουν χάσει 80% και 90% των ζώων τους και συνεχίζουν. Μέσο όρο πλησιάζει το 50% η ζημιά.
Ο κυρίως αρμόδιος, το Υπουργείο, και οι καθ' ύλην αρμόδιοι είναι στο "θα". Μας κοροϊδεύουν 6 μήνες για τις επιδοτήσεις, κάθε μέρα μας το πάνε από Παρασκευή σε Δευτέρα, μας δουλεύουν ψιλό γαζί.
Πρέπει να καταλάβουν ότι το πρόβλημα είναι σοβαρότατο, ξεκληρίζεται ο πρωτογενής τομέας και η κτηνοτροφία. Θα φτάσει το κρέας και η φέτα 30 ευρώ το κιλό, και αυτό πρέπει να το καταλάβει και η κοινωνία».
Ο κ. Γεωργούλιας εκτιμά πως αν η παρούσα κατάσταση, για την οποία δεν υπάρχει ιδιαίτερη προοπτική βελτίωσης, συνεχίσει μέχρι τις αρχές Γενάρη, όταν και αναμένεται η έλευση του εμβολίου, οι απώλειες αιγοπροβάτων θα έχουν φτάσει στο 80% κατά μέσο όρο.
Μετά τις πρώτες τους κινητοποιήσεις, με τις οποίες οι αγρότες διεκδικούν αποζημιώσεις για να επιβιώσουν τους ερχόμενους δύσκολους μήνες, το αίτημα παραμένει ίδιο, με την Περιφέρεια να έχει υποσχεθεί χρηματικά ποσά, αλλά και πάλι, με ματαιώσεις και παρενθέσεις που εντείνουν την ανησυχία.
Συγκεκριμένα, ο κ. Γεωργούλιας μας εξηγεί πως για έναν αρκετά αόριστο, θα σχολιάσουμε εμείς, διαδικαστικό λόγο, οι αποζημιώσεις για το ζωικό τους κεφάλαιο, το μόνο πράγμα δηλαδή που μπορεί πλέον να ισορροπήσει τη ζημία τους, είχαν μείνει μέχρι πρότινος μετέωρες:
«Επειδή υπάρχει μία εταιρεία για την Περιφέρεια που αναλαμβάνει τα νεκρά ζώα και τα αποτεφρώνει, και όταν ξεκίνησε το πρόβλημα εμείς δεν γνωρίζαμε καν ότι γίνεται αυτό, τα ζώα μας εννοείται θάφτηκαν από τον δήμο γιατί δεν μπορούσαν να μείνουν έτσι.
Όταν ήρθε η διευθύντρια της κτηνιατρικής, μας είχε πει ότι δεν προλαβαίνει να γίνει καύση, και να θάψουμε τα ζώα με τη βοήθεια του δήμου. Τώρα μας τα γυρίζουν. Μας λένε "θα το δούμε και ίσως το κάνουμε". Έχουμε μείνει στο ναι μεν αλλά.
Η υπηρεσία του δήμου μας είπε πως θα επιβεβαιώσει ότι τα συγκεκριμένα ζώα θάφτηκαν για τον καταρροϊκό πυρετό, αλλά στην πορεία μας τα γύρισαν στην Περιφέρεια, και λένε ότι δεν μπορούν να τα βεβαιώσουν αφού δεν τα είχαμε δώσει στην καύση.
Το πρόβλημα είναι ότι η Περιφέρεια κάνει αυτά που θέλει η κυβέρνηση, μας δουλεύουν. Θέλουμε να κάνουμε ακόμα μία συνάντηση με τους αρμόδιους για να λύσουμε αυτό το θέμα.
Πέρα από αυτό υπάρχει και μία καινούργια τροπολογία, που λέει ότι υπό προϋποθέσεις μπορούμε να αποζημιωθούμε για το ζωικό κεφάλαιο και για τις απολυμάνσεις, για την οποία δεν μας είχαν πει τίποτα η Περιφέρεια ή το Υπουργείο.
Προσπαθούμε να βρούμε εν τέλει ποιος έχει την ευθύνη. Αυτή την τροπολογία δεν την είχε αναφέρει κανείς αρμόδιος. Θα μπορούσαμε τώρα χωρίς να κάνουμε κινητοποιήσεις, να έχουμε ήδη αποζημιωθεί.
Εμείς ζητάμε και από τον δήμο και από την Περιφέρεια αποζημιώσεις για αντικατάσταση του κεφαλαίου μας και απώλεια εισοδήματος. Όταν ένας κτηνοτρόφος χάνει το 70% του ζωικού του κεφαλαίου οι αποζημιώσεις που μας υποσχέθηκαν δεν αρκούν για να ζήσει.
Θα δούμε τι θα γίνει με την Περιφέρεια, αλλιώς θα έχουμε αυστηρές κινητοποιήσεις».
Καταληκτικά, μας λέει:
«Το Υπουργείο φταίει γιατί δεν αποζημιώνει όπως θα έπρεπε, η Περιφέρεια γιατί αδιαφόρησε ενώ είχαμε ενημερώσει, τη στιγμή που σχετική ΚΥΑ λέει ότι όλα τα κοπάδια θα έπρεπε να έχουν ιχνηλατηθεί».
Αγρότες - Τα αιτήματα για ευλογιά και καταρροϊκό πυρετό
Η Ομοσπονδία Αγροτικών Συλλόγων Ηλείας έχει εκδώσει την παρακάτω ανακοίνωση:
«Για ακόμα μια φορά οι αγρότες και οι κτηνοτρόφοι βρισκόμαστε απροστάτευτοι, να βλέπουμε να καταστρέφεται το βιός και η περιουσίας μας. Κυβέρνηση, περιφέρεια και δήμοι έχουν μεγάλες ευθύνες, όχι μόνο γιατί κάθε μέρα που περνά αποκαλύπτεται η γύμνια του κράτους για την προστασία από επικίνδυνες ζωονόσους, όπως ο καταρροϊκός πυρετός και η ευλογιά, αλλά και γιατί υλοποιούν την πολιτική που ευθύνεται για αυτή την κατάσταση.
Απαιτούμε άμεσα να ληφθούν όλα τα αναγκαία μέτρα έτσι ώστε να αντιμετωπιστεί η διασπορά της ευλογιάς και του καταρροϊκού πυρετού. Η κυβέρνηση και η περιφερειακή αρχή, παρόλο που γνώριζαν την επικίνδυνη κατάσταση, έμειναν μόνο σε γενικόλογες εκκλήσεις και ευχολόγια, χωρίς να πάρουν κανένα ουσιαστικό μέτρο πρόληψης, αφήνοντας τη μεγάλη πλειοψηφία των κτηνοτρόφων έρμαια της ανευθυνότητας ορισμένων.
Βλέπουμε καθημερινά να πεθαίνουν τα ζώα μας από τον πυρετό και δεν κοιμόμαστε, υπό τον φόβο ότι θα χάσουμε τα κοπάδια μας από την ευλογιά.
Όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς οφείλουν άμεσα να λάβουν τα απαραίτητα μέτρα για τον περιορισμό της εξάπλωσης των ζωονόσων, και ταυτόχρονα για να εξασφαλιστούν η πλήρης αποζημίωση των πληγέντων κτηνοτρόφων, στο 100% της ζημίας και όχι με «ελεημοσύνες», η αναπλήρωση του χαμένου εισοδήματός τους και η στήριξη με εμβόλια, ζωοτροφές και απολυμαντικά, για όσους θέσουν τα κοπάδια τους σε καραντίνα.
Απαιτούμε άμεσα μέτρα πρόληψης για να μην εξαπλωθεί η νόσος στον νομό μας, αλλά και μέτρα για τυχόν κρούσματα:
- Να στελεχωθούν άμεσα οι κτηνιατρικές υπηρεσίες και τα κτηνιατρικά εργαστήρια με το απαραίτητο προσωπικό
- Να προχωρήσει με ευθύνη του κράτους ο εμβολιασμός για τον καταρροϊκό πυρετό
- Να μην επιβαρυνθούν οι μικρομεσαίοι κτηνοτρόφοι από το κόστος των μέτρων πρόληψης και διαχείρισης της νόσου, αλλά να οργανωθούν και να χρηματοδοτηθούν από το κράτος
- Να εξασφαλιστούν οι αναγκαίες και ελεγμένες ζωοτροφές για τις εγκαταστάσεις σε καραντίνα.
- Να ταφούν με όλα τα μέτρα ασφαλείας και προστασίας της δημόσιας υγείας τα νεκρά ζώα, χωρίς επιβάρυνση των κτηνοτρόφων
- Να εξασφαλιστούν ο έλεγχος και η αυστηρή επιτήρηση των σφαγείων για την εφαρμογή των μέτρων βιοασφάλειας
- Αποζημίωση στο 100% της ζημίας των κτηνοτρόφων που θα χάσουν τα ζώα τους, και αναπλήρωση από το κράτος του χαμένου εισοδήματος μέχρι την πλήρη ανασύσταση των κοπαδιών
- Να καταργηθούν οι περιορισμοί και τα εμπόδια στη δυνατότητα σχεδιασμού και ανάπτυξης προγράμματος εμβολιασμού για την ευλογιά, να αποφασιστεί με επιστημονικά κριτήρια και χωρίς επιπτώσεις στους κτηνοτρόφους ο εμβολιασμός των ζώων
- Να γίνονται όλοι οι απαραίτητοι έλεγχοι στις εισαγωγές στα σύνορα και στο εσωτερικό, με αξιοποίηση της σύγχρονης τεχνολογίας και παρακολούθηση διαδρομής στην εμπορική αλυσίδα ζώων, ζωοτροφών, γάλακτος και κτηνοτροφικών προϊόντων.
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
