«Ήταν 7:30 το πρωί και άκουσα ένα βουητό. Είδα το σπίτι να ανοίγει στα δύο». Με αυτά τα λόγια περιγράφει πρώην κάτοικος του χωριού Πέστανη της Θεσπρωτίας τη στιγμή που ο εγκέλαδος χτύπησε την περιοχή. Ήταν Νοέμβριος του 1979 και δύο σεισμοί πάνω τον 5 Ρίχτερ με απόσταση 5 ημερών θα έκαναν το χωριό να ερημώσει.
Οι εφημερίδες της εποχής έγραφαν πως «το βουνό σχίστηκε» και «ράγισαν τα σπίτια», ενώ οι κάτοικοι των περιοχών εγκατέλειπαν τα σπίτια που άλλα γκρεμίστηκαν και άλλα κρίθηκαν ακατάλληλα για να τους στεγάσουν. Από τα 1600 σπίτια της Ηγουμενίτσας, τα 700 παρουσίασαν ρωγμές. Στην Πέστανη, σημερινή Κρυόβρυση 10 από τα 70 σπίτια του χωριού κατεδαφίστηκαν πλήρως από το πρώτο χτύπημα. 5 μέρες μετά ο δεύτερος σεισμός αποτέλειωσε το «έργο» του εγκέλαδου. Στην Πέστανη το ποσοστό των αστέγων έφτασε το 100%.
«Τα δευτερόλεπτα μου φάνηκαν ώρες. Άρχισε μια Οδύσσεια για την οικογένειά μου. Μείναμε χωρίς σπίτι. Είχαμε το μωρό. Ήταν Νοέμβριος με κρύο», «6 μήνες μέναμε στα αντίσκηνα. Δεν ήμασταν μόνοι μας, ήταν πολλοί από το χωριό, «Το χωριό καταστράφηκε, οι συγγενείς χώρισαν γιατί πήγαν σε άλλες περιοχές», περιγράφουν οι πρώην κάτοικοι.
Διαβάστε ακόμα: Το γραφικό χωριό της Χαλκιδικής που μοιάζει με έργο τέχνης με γλυπτά και ζωγραφιές
Οι κάτοικοι ζητούν τα αποκτήσει και πάλι ζωή
Τα μισογκρεμισμένα σπίτια στην Πέστανη και τα εγκαταλελειμμένα σοκάκια εξακολουθούν να θυμίζουν την καταστροφή. Ωστόσο, οι πρώην κάτοικοι διατηρούν ζωντανό το χωριό στη μνήμη τους, κάποιοι έχουν επιστρέψει σε αυτό και επιθυμούν να χαρακτηριστεί παραδοσιακός οικισμός ώστε να ανοικοδομηθεί με τη βοήθεια του κράτους, ενώ συνεχίζουν να πραγματοποιούν εκδηλώσεις κρατώντας τον τόπο ζωντανό.
«Στόχος μας είναι να έρθουν οι χωριανοί κοντά και να φέρουμε τους νέους. Ξέρουμε ότι δεν θα γίνει το χωριό όπως ήταν, αλλά τουλάχιστον όποιος μπορεί να χτίσει το σπίτι του και ένα καφενείο στο χωριό. Μπορεί να μην τα καταφέρουμε, αλλά να έρθουν τα παιδιά μας» είχαν αναφέρει στην εκπομπή «Όπου υπάρχει Ελλάδα».
Ένας αυτοτελής αγροτικός οικισμός με παραδοσιακή ή σύγχρονη συγκέντρωση, τουλάχιστον δέκα κανονικών κατοικιών.
