Επτά πιθανά σενάρια έαν οι ΗΠΑ χτυπήσουν το Ιράν - Η πιο αισιόδοξη και η χειρότερη έκβαση

Το σενάριο της επίθεσης των ΗΠΑ στο Ιράν είναι ανοιχτό και το αεροπλανοφόρο USS Abraham Lincoln έχει φτάσει στον Ινδικό Ωκεανό από την Δευτέρα συνεχίζοντας προς το Ιράν ώστε να μπορεί να υποστηρίξει οποιαδήποτε πιθανή επιχείρηση. Οι πιθανοί στόχοι σε ένα πιθανό χτύπημα είναι πιο προβλέψιμοι από το αποτέλεσμα.

Τι θα μπορούσε να συμβεί αν τελικά δεν υπάρξει κάποια διέξοδος μέσω νέων διαπραγματεύσεων και οι αμερικανικές δυνάμεις επιτεθούν άμεσα στο Ιράν; Ανάλυση του BBC κάνει λόγο για 7 πιθανά σενάρια, ξεκινώντας από την πιο αισιόδοξη και καταλήγοντας στη χειρότερη έκβαση.

Διαβάστε ακόμα: Ο Τραμπ ζυγίζει τις επιλογές του για το Ιράν - Οι πιθανοί στόχοι για «μεγάλο χτύπημα»

7 πιθανά σενάρια αν επιτεθούν οι ΗΠΑ στο Ιραν

Στοχευμένες επιθέσεις, ελάχιστες απώλειες αμάχων, μετάβαση στη δημοκρατία

Το πιο αισιόδοξο και λιγότερο πιθανό σενάριο: «Αεροπορικές και ναυτικές δυνάμεις των ΗΠΑ πραγματοποιούν περιορισμένα πλήγματα ακριβείας, με στόχο στρατιωτικές βάσεις των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) και της μονάδας Basij -παραστρατιωτικής δύναμης υπό τον έλεγχο των IRGC- καθώς και σε εγκαταστάσεις εκτόξευσης και αποθήκευσης βαλλιστικών πυραύλων και τμημάτων του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν. Ένα ήδη αποδυναμωμένο καθεστώς ανατρέπεται και μακροπρόθεσμα οδηγείται σε μια γνήσια δημοκρατία, επιτρέποντας στο Ιράν να επανενταχθεί στη διεθνή κοινότητα».

Η ιστορία δείχνει ότι οι δυτικές στρατιωτικές επεμβάσεις στο Ιράκ και τη Λιβύη δεν οδήγησαν σε ομαλή μετάβαση στη δημοκρατία. Αν και τερμάτισαν βάναυσα δικτατορικά καθεστώτα, άνοιξαν τον δρόμο για χρόνια χάους και αιματοχυσίας. Η Συρία, η οποία πραγματοποίησε τη δική της επανάσταση, ανατρέποντας τον πρόεδρο Μπασάρ αλ-Άσαντ χωρίς δυτική στρατιωτική υποστήριξη το 2024, φαίνεται μέχρι στιγμής να τα έχει πάει καλύτερα.

Το καθεστώς επιβιώνει αλλά μετριάζει τις πολιτικές του

Αυτό θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως το «μοντέλο της Βενεζουέλας», όπου μια γρήγορη και ισχυρή αμερικανική επέμβαση αφήνει το καθεστώς στη θέση του, αλλά το αναγκάζει να μετριάσει τις πολιτικές του.

Στην περίπτωση του Ιράν, η Ισλαμική Δημοκρατία θα επιβίωνε -κάτι που δεν θα ικανοποιούσε μεγάλα τμήματα του πληθυσμού- αλλά θα εξαναγκαζόταν να περιορίσει τη στήριξή της σε βίαιες πολιτοφυλακές στη Μέση Ανατολή, να σταματήσει ή να μειώσει τα πυρηνικά και βαλλιστικά της προγράμματα και να χαλαρώσει την καταστολή των διαδηλώσεων.

Ωστόσο και αυτό το σενάριο φαντάζει λιγότερο πιθανό καθώς το θεοκρατικό καθεστώς του Ιράν αντιστέκεται σε κάθε αλλαγή εδώ και 47 χρόνια και δεν φαίνεται ικανό να αλλάξει πορεία.

Το καθεστώς καταρρέει και αντικαθίσταται από στρατιωτική διακυβέρνηση

Από πολλούς αυτό θεωρείται το πιο πιθανό σενάριο: το να καταλήξει δηλαδή το Ιράν να κυβερνάται από μια ισχυρή στρατιωτική κυβέρνηση, αποτελούμενη κυρίως από στελέχη των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC).

Μπορεί το καθεστώς Χαμενεΐ να είναι ξεκάθαρα αντιδημοφιλές σε μεγάλο μέρος του πληθυσμού και κάθε νέο κύμα διαμαρτυριών το αποδυναμώνει περαιτέρω, εξακολουθεί ωστόσο ένας βαθύς μηχανισμός ασφαλείας, με ζωτικά συμφέροντα στη διατήρηση του υπάρχοντος συστήματος.

Ο βασικός λόγος που οι διαμαρτυρίες δεν έχουν έως τώρα ανατρέψει το καθεστώς είναι ότι δεν υπήρξαν σημαντικές αποστασίες και όσοι ελέγχουν την εξουσία είναι διατεθειμένοι να χρησιμοποιήσουν απεριόριστη βία και αγριότητα για να παραμείνουν σε αυτή.

Το Ιράν αντεπιτίθεται πλήττοντας αμερικανικές δυνάμεις και γειτονικές χώρες

Το Ιράν έχει δεσμευτεί να απαντήσει σε οποιαδήποτε αμερικανική επίθεση, δηλώνοντας ότι «το δάχτυλό του βρίσκεται στη σκανδάλη».

Παρότι δεν διαθέτει τη στρατιωτική ισχύ του αμερικανικού ναυτικού και της αεροπορίας, θα μπορούσε να επιτεθεί χρησιμοποιώντας το οπλοστάσιο βαλλιστικών πυραύλων και drones που διαθέτει, πολλά από τα οποία είναι κρυμμένα σε σπήλαια, υπόγειες εγκαταστάσεις ή απομονωμένες ορεινές περιοχές.

Υπάρχουν αμερικανικές βάσεις και εγκαταστάσεις κατά μήκος της αραβικής πλευράς του Κόλπου, κυρίως στο Μπαχρέιν και το Κατάρ. Το Ιράν, ωστόσο, θα μπορούσε επίσης να στοχεύσει κρίσιμες υποδομές χωρών που θα θεωρούσε ότι συνέπραξαν σε μια αμερικανική επίθεση, όπως η Ιορδανία.

Η καταστροφική επίθεση με πυραύλους και drones στις πετροχημικές εγκαταστάσεις της Saudi Aramco το 2019 -που αποδόθηκε σε ιρακινή πολιτοφυλακή υποστηριζόμενη από το Ιράν- έδειξε στους Σαουδάραβες πόσο ευάλωτοι είναι απέναντι στους ιρανικούς πυραύλους.

Οι αραβικές χώρες του Κόλπου, όλες σύμμαχοι των ΗΠΑ, είναι κατανοητά εξαιρετικά ανήσυχες ότι οποιαδήποτε αμερικανική στρατιωτική ενέργεια θα στραφεί τελικά εναντίον τους.

Το Ιράν αντεπιτίθεται τοποθετώντας νάρκες στον Περσικό Κόλπο

Αυτό αποτελεί εδώ και καιρό μια πιθανή απειλή για τη διεθνή ναυσιπλοΐα και τις παγκόσμιες προμήθειες πετρελαίου, ήδη από τον πόλεμο Ιράν–Ιράκ (1980–1988), όταν το Ιράν όντως τοποθέτησε νάρκες στις θαλάσσιες οδούς και ναρκαλιευτικά του Βασιλικού Ναυτικού βοήθησαν στην εκκαθάρισή τους.

Το στενό του Ορμούζ, ανάμεσα στο Ιράν και το Ομάν, αποτελεί κρίσιμο σημείο διέλευσης. Περίπου το 20% των παγκόσμιων εξαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) και το 20–25% του πετρελαίου και των παραγώγων του διέρχονται κάθε χρόνο από εκεί.

Το Ιράν έχει πραγματοποιήσει ασκήσεις ταχείας ανάπτυξης θαλάσσιων ναρκών. Αν προχωρούσε σε μια τέτοια κίνηση, θα επηρέαζε αναπόφευκτα το παγκόσμιο εμπόριο και τις τιμές του πετρελαίου.

Το Ιράν αντεπιτίθεται βυθίζοντας αμερικανικό πολεμικό πλοίο

Αξιωματούχος  του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ που υπηρέτησε στον Κόλπο δήλωσε κάποτε ότι, μια από τις ιρανικές απειλές για τις οποίες ανησυχεί περισσότερο, είναι μια «επίθεση σμήνους» drones. 

Πρόκειται για σενάριο όπου το Ιράν εξαπολύει τόσα πολλά εκρηκτικά drones και ταχύπλοα τορπιλοφόρα εναντίον ενός ή περισσότερων στόχων, ώστε ακόμη και τα ισχυρά συστήματα εγγύς άμυνας του αμερικανικού ναυτικού να μην προλαβαίνουν να τα εξουδετερώσουν όλα.

Το ναυτικό των IRGC έχει εδώ και καιρό αντικαταστήσει το συμβατικό ιρανικό ναυτικό στον Κόλπο. Μάλιστα, ορισμένοι από τους διοικητές του είχαν εκπαιδευτεί στο Ντάρτμουθ την εποχή του Σάχη.

Τα πληρώματα αυτά έχουν επικεντρωθεί σε «ασύμμετρο» πόλεμο, αναζητώντας τρόπους να υπερκεράσουν ή να παρακάμψουν τα τεχνολογικά πλεονεκτήματα του Πέμπτου Στόλου των ΗΠΑ.

Η βύθιση ενός αμερικανικού πολεμικού πλοίου, ενδεχομένως με αιχμαλωσία επιζώντων μελών του πληρώματος, θα αποτελούσε τεράστια ταπείνωση για τις ΗΠΑ.

Αν και αυτό το σενάριο θεωρείται απίθανο, υπενθυμίζεται ότι το πανάκριβο αντιτορπιλικό USS Cole υπέστη σοβαρές ζημιές από επίθεση αυτοκτονίας της Αλ Κάιντα στο λιμάνι του Άντεν το 2000, με 17 νεκρούς ναύτες. Επιπλέον, το 1987, Ιρακινός πιλότος εκτόξευσε κατά λάθος δύο πυραύλους Exocet στο USS Stark, σκοτώνοντας 37 ναύτες.

Το καθεστώς καταρρέει και επικρατεί χάος

Το χειρότερο σενάριο και ένας απολύτως πραγματικός κίνδυνος που ανησυχεί και τις γειτονικές χώρες Κατάρ - Σαουδική Αραβία είναι το καθεστώς να καταρρεύσει και στο κενό εξουσίας που θα δημιουργηθεί πέρα από το ενδεχόμενο εμφυλίου πολέμου, όπως συνέβη στη Συρία, την Υεμένη και τη Λιβύη, εθνοτικές εντάσεις να εξελιχθούν σε ένοπλες συγκρούσεις, καθώς Κούρδοι, Βαλούχοι και άλλες μειονότητες θα προσπαθήσουν να προστατεύσουν τους πληθυσμούς τους.

Μεγάλο μέρος της Μέσης Ανατολής θα χαιρόταν να δει το τέλος της Ισλαμικής Δημοκρατίας -περισσότερο απ’ όλους το Ισραήλ, το οποίο έχει ήδη καταφέρει σοβαρά πλήγματα στους συμμάχους του Ιράν στην περιοχή και φοβάται μια υπαρξιακή απειλή από το ύποπτο πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.

Κανείς δεν θέλει να δει τη μεγαλύτερη χώρα της Μέσης Ανατολής σε πληθυσμό -περίπου 93 εκατομμύρια- να βυθίζεται στο χάος, προκαλώντας ανθρωπιστική και προσφυγική κρίση.

Ωστόσο, ο μεγαλύτερος κίνδυνος αυτή τη στιγμή είναι ότι ο πρόεδρος Τραμπ, έχοντας συγκεντρώσει αυτή την ισχυρή στρατιωτική δύναμη κοντά στα σύνορα του Ιράν, θα αποφασίσει πως πρέπει να δράσει για να μη χάσει το κύρος του, οδηγώντας σε έναν πόλεμο χωρίς ξεκάθαρο τελικό στόχο και με απρόβλεπτες και δυνητικά καταστροφικές συνέπειες.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.