Γιατί αντέχει το θεοκρατικό σύστημα στο Ιράν παρά τις πιέσεις - Οι επιλογές Τραμπ

Παρά τις μαζικές διαμαρτυρίες στο Ιράν και την πολυετή εξωτερική πίεση, δεν υπάρχουν ενδείξεις ρήξης στο θεοκρατικό καθεστώς της Ισλαμικής Δημοκρατίας που θα μπορούσαν να θέσουν τέλος σε μια από τις πιο ανθεκτικές κυβερνήσεις στον κόσμο.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έχει απειλήσει επανειλημμένα με στρατιωτική δράση λόγω της σκληρής καταστολής των διαδηλώσεων - με εντολή Τεχεράνης - και μόλις χθες υπονόησε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα επέμβουν, καλώντας του Ιρανούς σε μαζικό ξεσηκωμό και υποσχόμενος πως «έρχεται βοήθεια».

Απαντώντας στο Reuters, ένας αξιωματούχος του Λευκού Οίκου δήλωσε ότι ο Τραμπ έχει στη διάθεσή του «όλες τις επιλογές» για να αντιμετωπίσει την κατάσταση.

Σύμφωνα με αναλυτικές, εάν οι ταραχές και η ξένη πίεση δεν προκαλέσουν αποστασίες, οι κυβερνώντες θα επιβιώσουν, ακόμα κι αν βγουν αποδυναμωμένοι. 

Ο τελευταίος ανεπίσημος απολογισμός κάνει λόγο για περισσότερους από 2.500 νεκρούς.

Η πολυεπίπεδη αρχιτεκτονική ασφαλείας του Ιράν, που στηρίζεται στους Φρουρούς της Επανάστασης και την παραστρατιωτική δύναμη Basij - μαζί αριθμούν σχεδόν ένα εκατομμύριο άτομα - καθιστά εξαιρετικά δύσκολο να υπάρξουν αποτελέσματα από την εξωτερική πίεση, εάν αυτή δεν συνοδευτεί από κάποια εσωτερική ρήξη. Αυτό εκτίμησε ο Βάλι Νασρ, Ιρανοαμερικανός ακαδημαϊκός και εμπειρογνώμονας σε θέματα περιφερειακών συγκρούσεων και εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ.

«Για να πετύχει κάτι τέτοιο, πρέπει να υπάρχουν πλήθη στους δρόμους για πολύ περισσότερο διάστημα». 

Διαβάστε επίσης: Το Ιράν σε αναβρασμό: Τέσσερα σενάρια για το μέλλον - Το έτος «μηδέν» της κυβερνητικής ανατροπής

Οι κληρικοί έχουν επιβιώσει άλλων τεσσάρων «εξεγέρσεων»

Ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ στα 86 του πλέον έχει επιβιώσει από αρκετά κύματα αναταραχών. Αυτή είναι η πέμπτη μεγάλη εξέγερση από το 2009, αλλά το καθεστώς δεν πέφτει, πράγμα που αποτελεί απόδειξη ανθεκτικότητας και συνοχής, είπε ο Πολ Σάλεμ του Ινστιτούτου Μέσης Ανατολής.

Για να υπάρξει κάποια αλλαγή, οι διαδηλώσεις θα πρέπει να αποκτήσουν τέτοια δυναμική ώστε να ξεπεραστούν τα παγιωμένα πλεονεκτήματα του κράτους: ισχυρούς θεσμούς, ένα σημαντικό εκλογικό σώμα που είναι πιστό στην εξουσία των κληρικών, δήλωσε ο Άλαν Άιρ, πρώην διπλωμάτης των ΗΠΑ και ειδικός για το Ιράν.

Ωστόσο, η επιβίωση δεν ισοδυναμεί με σταθερότητα, σύμφωνα με τους αναλυτές. Η Ισλαμική Δημοκρατία αντιμετωπίζει μία από τις σοβαρότερες προκλήσεις της από το 1979.

Οι κυρώσεις έχουν «στραγγαλίσει» την οικονομία, χωρίς να υπάρχει σαφής πορεία προς την ανάκαμψη. Στρατηγικά, η χώρα βρίσκεται υπό πίεση από το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες, το πυρηνικό της πρόγραμμα έχει υποβαθμιστεί, οι περιφερειακές ένοπλες ομάδες που υποστηρίζουν τον «Άξονα της Αντίστασης» έχουν αποδυναμωθεί από τις καταστροφικές απώλειες των συμμάχων τους στο Λίβανο, τη Συρία και τη Γάζα.

Ο Νασρ δήλωσε ότι, αν και δεν πιστεύει ότι η Ισλαμική Δημοκρατία έχει φτάσει στο «σημείο της πτώσης», «βρίσκεται τώρα σε μια κατάσταση μεγάλης δυσκολίας για να προχωρήσει».

Διαβάστε επίσης: Τραμπ: Ο «πρόεδρος της ειρήνης» που λατρεύει τη χρήση στρατιωτικής βίας

Ο Τραμπ «ζυγίζει» τις επιλογές του

Αυτό που κάνει τις τωρινές εξελίξεις διαφορετικές, είναι ότι οι ΗΠΑ έχουν εκφράσει ρητές προειδοποιήσεις ότι η δολοφονία διαδηλωτών θα μπορούσε να προκαλέσει αμερικανική επέμβαση.

Την Τρίτη, ο Τραμπ προέτρεψε τους διαδηλωτές να καταλάβουν τα θεσμικά όργανα και είπε ότι «η βοήθεια είναι καθ' οδόν», ενώ ανακοίνωσε την ακύρωση των συναντήσεων με Ιρανούς αξιωματούχους. Νωρίτερα, απείλησε με την επιβολή δασμών σε χώρες που εμπορεύονται με το Ιράν. Η Κίνα είναι ο κορυφαίος εμπορικός εταίρος της Τεχεράνης.

Σε τηλεφωνική συνομιλία το Σάββατο, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου και ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο συζήτησαν το ενδεχόμενο αμερικανικής επέμβασης στο Ιράν, σύμφωνα με ισραηλινή πηγή που ήταν παρούσα στη συνομιλία.

Οι επιλογές των ΗΠΑ κυμαίνονται από θαλάσσια πίεση στις ιρανικές μεταφορές πετρελαίου έως στοχευμένες στρατιωτικές ή κυβερνοεπιθέσεις, όλες με σοβαρούς κινδύνους.

Το ενδιαφέρον του Τραμπ για τις διαμαρτυρίες, σύμφωνα με τους αναλυτές, δεν είναι τόσο ιδεολογικό αλλά ζήτημα τακτικής. Ο στόχος του θα μπορούσε να ασκήσει αρκετή πίεση ώστε να αναγκαστούν σε υποχωρήσεις οι Ιρανοί κυβερνώντες, όπως για το πυρηνικό πρόγραμμα. 

Διαβάστε επίσης: Τα διλήμματα Τραμπ για το Ιράν και ο άγνωστος στόχος - «Η Τεχεράνη δεν είναι Καράκας»

Το «μοντέλο Βενεζουέλας»

Η ιδέα ενός «μοντέλου Βενεζουέλας» έχει αυξανόμενη απήχηση σε κύκλους στην Ουάσινγκτον και την Ιερουσαλήμ, σύμφωνα με έναν διπλωμάτη και τρεις αναλυτές.

Αυτό προβλέπει την απομάκρυνση της ανώτατης αρχής του Ιράν, αλλά να παραμείνει στη θέση του η υπόλοιπη κρατική μηχανή, υπό την προϋπόθεση, φυσικά, ότι θα συνεργαστεί. 

Ωστόσο, το μοντέλο αυτό θα βρει ανυπέρβλητα εμπόδια στο Ιράν. Πρόκειται για ένα κράτος ασφαλείας που έχει εδραιωθεί εδώ και δεκαετίες, έχει βαθιά θεσμική συνοχή και πρόκειται για μια πολύ μεγαλύτερη και εθνοτικά πολύπλοκη χώρα.

Οι αναλυτές εκτίμησαν πως ότι μια ξένη στρατιωτική επέμβαση θα μπορούσε να προκαλέσει διαχωρισμό στο Ιράν κατά μήκος εθνοτικών και θρησκευτικών γραμμών, ιδίως στις κουρδικές και σουνιτικές περιοχές του Μπαλούζ, που έχουν ιστορικό αντίστασης.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.