Η νίκη της AfD στη Γερμανία κρούει τον κώδωνα του κινδύνου: Πώς η Ευρώπη έστρωσε τον δρόμο στους εθνικιστές

Τα ποσοστά του ακροδεξιού κόμματος Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) έχουν προκαλέσει «σεισμό» σε ολόκληρη την Ευρώπη: 43,8% των ψήφων σε ένα κόμμα που κάνει διάκριση μεταξύ «βιολογικών» πολιτών και «πολιτών βάσει διαβατηρίου». 

Αν και δεν είναι ακόμη σαφές αν το AfD θα μπορέσει να σχηματίσει κυβέρνηση καθώς διαθέτει 39 βουλευτές στο 83μελές κοινοβούλιο, δηλαδή λίγο λιγότερους από την απόλυτη πλειοψηφία, ωστόσο το αποτέλεσμα που έφερε είναι το υψηλότερο που έχει πετύχει ποτέ το κόμμα σε επίπεδο κρατιδίου και το φέρνει πιο κοντά στη διακυβέρνηση από οποιοδήποτε άλλο ακροδεξιό κόμμα μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Οι εθνικιστές να πανηγυρίζουν μια «ιστορική νίκη» που είναι «μόνο η αρχή», και οι ηγέτες του πολιτικού κέντρου προειδοποιούν για μια «κρίσιμη στιγμή» για την Ευρώπη.

Σουηδία, Γαλλία, Ιταλία, Ισπανία και Πολωνία έχουν μπροστά τους εκλογικές αναμετρήσεις με τα ακροδεξιά κόμματα καταγράφουν υψηλά ποσοστά στις δημοσκοπήσεις σε όλες με το πολιτικό κέντρο της Ευρώπης να φοβάται όπως αναφέρει ανάλυση του Guardian ένα πανευρωπαϊκό κύμα εθνικισμού.

Ωστόσο, ήταν συνετό να μην αποδώσουμε υπερβολική σημασία σε ένα μόνο εκλογικό αποτέλεσμα, σε ένα αρκετά ιδιαίτερο γερμανικό κρατίδιο. Η Σαξονία-Άνχαλτ, επισημαίνουν οι αναλυτές, έχει μόλις περίπου 1,8 εκατομμύρια ψηφοφόρους και αποτελεί εδώ και καιρό προπύργιο της άκρας δεξιάς: στις ομοσπονδιακές και κρατιδιακές εκλογές της τελευταίας δεκαετίας, η υποστήριξη προς το AfD εκεί ήταν σταθερά διπλάσια από τον εθνικό μέσο όρο.

Ωστόσο, το AfD βρίσκεται στη δεύτερη θέση στις δημοσκοπήσεις ακόμη και στο φιλελεύθερο Βερολίνο και προηγείται πανεθνικά.

Διαβάστε ακόμα: Μαζικές απελάσεις, ειδικές τάξεις για προσφυγόπουλα και πολιτοφυλακή: Η δυστοπία του AfD

Έρευνα: Σχεδόν ένας στους τέσσερις ψηφοφόρους στην Ευρώπη ψηφίζει πλέον ακροδεξιά κόμματα

Σχεδόν ένας στους τέσσερις ψηφοφόρους στην Ευρώπη ψηφίζει πλέον ακροδεξιά κόμματα, σύμφωνα με έρευνα με επικεφαλής τον Matthijs Rooduijn, πολιτικού επιστήμονα στο Πανεπιστήμιο του Άμστερνταμ. Το ποσοστό αυτό έχει σχεδόν πενταπλασιαστεί από τα μέσα της δεκαετίας του 1990 και έχει αυξηθεί ιδιαίτερα απότομα τα τελευταία τρία χρόνια.

Η ανάλυση, στην οποία συμμετείχαν περισσότεροι από 150 πολιτικοί επιστήμονες από 31 χώρες, διαπίστωσε ότι το ποσοστό των Ευρωπαίων που ψήφισαν ένα ακροδεξιό κόμμα στις πιο πρόσφατες εθνικές εκλογές της χώρας τους αυξήθηκε το 2026 σε πάνω από 23%, από περίπου 10% πριν από μία δεκαετία και περίπου 5% το 1995.

Τα ακροδεξιά λαϊκιστικά κόμματα συμμετέχουν πλέον σε κυβερνήσεις συνασπισμού στην Κροατία, την Τσεχία, την Ιταλία και τη Φινλανδία, στηρίζουν μια δεξιά κυβέρνηση μειοψηφίας στη Σουηδία και προηγούνται στις δημοσκοπήσεις στην Αυστρία, το Βέλγιο, τη Γαλλία και τη Γερμανία – καθώς και, μέχρι πολύ πρόσφατα, στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Έχουν όμως υποστεί και πρόσφατες ήττες, μεταξύ άλλων στην Ολλανδία, όπου το Κόμμα Ελευθερίας (PVV) του Geert Wilders έχασε σχεδόν το ένα τρίτο των εδρών του και τερμάτισε δεύτερο πέρυσι, καθώς και στην Ουγγαρία, όπου το Fidesz του Viktor Orbán ηττήθηκε συντριπτικά από τον κεντροδεξιό αντίπαλό του τον Απρίλιο.

Απέτυχε το «τείχος προστασίας»;

Η σταθερή εκλογική πρόοδος της άκρας δεξιάς έχει επιτευχθεί παρά την άρνηση των παραδοσιακών κομμάτων σε χώρες όπως η Γαλλία και η Γερμανία να συνεργαστούν με ακροδεξιά κόμματα. Αυτό έχει οδηγήσει ορισμένους σχολιαστές να υποστηρίξουν ότι το «τείχος προστασίας» έχει πλέον αποτύχει ή ακόμη και ότι ήταν αναποτελεσματικό.

Υποστηρίζουν ότι, κρατώντας το AfD εκτός κυβέρνησης, τα παραδοσιακά γερμανικά κόμματα στην πραγματικότητα το ενίσχυσαν: το κόμμα προστατεύθηκε από τους συμβιβασμούς και τις αποτυχίες που είναι εγγενείς στη διακυβέρνηση. Την ίδια στιγμή, το κέντρο έχει «αδειάσει»: αναγκάστηκε να σχηματίσει δύσκολες και ασταθείς συμμαχίες, οι οποίες συμφωνούν σε λίγα και – το σημαντικότερο – υλοποιούν ελάχιστα, εντείνοντας έτσι την απογοήτευση των ψηφοφόρων και οδηγώντας περισσότερους προς τα άκρα.

«Υπάρχει μια πολιτική δυναμική που αυτοτροφοδοτείται και τροφοδοτεί την άνοδο του AfD», δήλωσε ο Mujtaba Rahman της συμβουλευτικής εταιρείας κινδύνου Eurasia Group. «Όσο χειρότερα είναι τα εκλογικά αποτελέσματα, τόσο λιγότερο κοινό έδαφος υπάρχει στον κυβερνητικό συνασπισμό και τόσο λιγότερα είναι τα αποτελέσματα της κυβερνητικής πολιτικής. Όσο λιγότερα αποτελέσματα υπάρχουν, τόσο μεγαλύτερη είναι η απογοήτευση του εκλογικού σώματος και τόσο μεγαλύτερο γίνεται το ποσοστό του AfD».

Πολλοί πολιτικοί επιστήμονες, ωστόσο, υποστηρίζουν ότι η επίρριψη ευθυνών στο «τείχος προστασίας» αποτελεί δικαιολογία. Τα δεδομένα δείχνουν ότι τα ακροδεξιά κόμματα δεν αποδυναμώνονται απαραίτητα όταν βρίσκονται στην κυβέρνηση, αλλά αντίθετα ενισχύονται. Πρόσφατη μελέτη περισσότερων από 1.300 διαφορετικών κυβερνήσεων σε 57 χώρες διαπίστωσε ότι τα ακροδεξιά κόμματα που εισήλθαν στην κυβέρνηση συγκέντρωσαν κατά μέσο όρο έξι ποσοστιαίες μονάδες περισσότερες ψήφους στις επόμενες εκλογές.

Η κανονικοποίηση της άκρας δεξιάς

Πέρα από τη διαρκή αδυναμία των παραδοσιακών κυβερνήσεων να προσφέρουν λύσεις στους απογοητευμένους ψηφοφόρους που πλήττονται από μια κλιμακούμενη κρίση του κόστους ζωής, οι πολιτικοί επιστήμονες υποστηρίζουν ότι αυτό που έχει οδηγήσει – και συνεχίζει να οδηγεί – κυρίως στη σταθερή άνοδο της άκρας δεξιάς είναι η σταδιακή ενσωμάτωση και κανονικοποίηση των ιδεών της στο πολιτικό και κοινωνικό mainstream.

Οι έρευνες δείχνουν ότι οι στάσεις των ψηφοφόρων απέναντι σε βασικά θέματα της άκρας δεξιάς, όπως η μετανάστευση, δεν έχουν αλλάξει σημαντικά με την πάροδο του χρόνου. Ωστόσο, τα θέματα αυτά έχουν αποκτήσει πολύ μεγαλύτερη σημασία στις εκλογικές αποφάσεις τους. Η κανονικοποίηση από τα μέσα ενημέρωσης και από τα παραδοσιακά κόμματα, τα οποία υιοθετούν πρόθυμα το πλαίσιο και τη ρητορική της άκρας δεξιάς, έχει νομιμοποιήσει τις ακροδεξιές απόψεις.

«Ολόκληρη η συζήτηση για το αν το «τείχος προστασίας» είναι “επιτυχημένο” ή αν συμβάλλει στην ενίσχυση της άκρας δεξιάς χάνει εντελώς το νόημα», δήλωσε η Gabriela Greilinger, Αυστρο-Ούγγρη πολιτική επιστήμονας.

«Η πολιτική και οι πολιτικές της άκρας δεξιάς βρίσκονται ήδη διαρκώς στο επίκεντρο, είτε η άκρα δεξιά βρίσκεται στην εξουσία είτε όχι. Δεν υπάρχει τείχος προστασίας γύρω από τις ιδέες τους.»

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.