«Μήπως η γιαγιά ήταν ναζί;»: Οι Γερμανοί ανακαλύπτουν τα σκοτεινά μυστικά των οικογενειών τους

«Τι έκανε η μητέρα σας την περίοδο των ναζί;», «Ψάξτε την ιστορία της οικογένειάς σας στη ναζιστική Γερμανία»: αυτές είναι μόνο λίγες από τις παροτρύνσεις σελίδων που έχουν στηθεί από γερμανικά Μέσα Ενημέρωσης με στόχο να μπορέσουν οι Γερμανοί να μάθουν για τον ρόλο που έπαιζαν μέλη της οικογενείας τους την μαύρη εκείνη περίοδο της Ιστορίας. 

Μετά την πλήρη απελευθέρωση στοιχείων αναφορικά με τις κάρτες μελών του Εθνικοσοσιαλιστικού Γερμανικού Εργατικού Κόμματος, είναι χιλιάδες οι Γερμανοί που ανακαλύπτουν καλά κρυμμένα μυστικά των οικογενειών τους.

Μέχρι και πριν από λίγο διάστημα, εάν κάποιος ήθελε να κάνει έρευνα στα στοιχεία έπρεπε να περάσει από μία μακρά διαδικασία αδειοδοτήσεων για να τα καταφέρει. Πλέον, όμως, είναι διαθέσιμα σε όλους. 

Το Der Spiegel έχει καρφιτσώσει τη μηχανή αναζήτησης στην αρχική του σελίδα και, σε μερικούς μόνο εβδομάδες, έχει λάβει χιλιάδες email από αναγνώστες που είχαν να μοιραστούν την προσωπική τους, δραματική, ανακάλυψη. 

Ειδικοί κρίνουν πως με τον τρόπο αυτό η χώρα περνάει σε νέα φάση "Vergangenheitsbewältigung", μία λέξη δύσκολη - σε προφορά και έννοια - που στην ουσία σημαίνει «αποδέχομαι το παρελθόν». 

Η Γερμανία έχει περάσει από μία σειρά τέτοιων φάσεων, μετά την πτώση του Τρίτου Ράιχ, η τελευταία αυτή συζήτηση, όμως, επικεντρώνεται ειδικότερα στην οικογενειακή μνήμη και αμφισβητεί το αφήγημα πολλών εμπλεκομένων στις φρικαλεότητες περί αθωότητάς τους. 

«Για δεκαετίες, εκατομμύρια Γερμανοί ήθελαν να πιστέψουν πως οι οικογένειές τους δεν είναι καμία ανάμειξη στη βία, στα εγκλήματα πολέμου και τη δολοφονία των Εβραίων, που διαπράχθηκαν από τους ναζί. Τώρα, 80 χρόνια μετά το τέλος του πολέμου, πολλοί έχουν αρχίσει να αμφισβητούν ταμπού και οικογενειακούς μύθους» σημείωσε, στο CNN, δημοσιογράφος του Der Spiegel. 

Ο ερευνητής των ναζί και το σκοτεινό μυστικό της μητέρας του

Ο Γερμανός πολιτικός επιστήμονας Jurgen Falter έχει αφιερώσει το μεγαλύτερο μέρος της καριέρας του, μελετώντας στοιχεία για τους ναζί και έχει γράψει βιβλίο για την άνοδο του Αδόλφου Χίλτερ και του κόμματός του. 

Στο παρελθόν είχε κάνει μία περιορισμένη έρευνα στο παρελθόν της μητέρας του, με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, αλλά δεν είχε καταλήξει σε ασφαλές συμπέρασμα.

«Αθωώθηκε»: αυτό ήταν το μοναδικό στοιχείο που είχε πέσει στην κατοχή του για εκείνη, μία λέξη που σημαίνει ότι είχε απαλλαχθεί για την κατηγορία της σύμπραξης με το καθεστώς. 

Όταν λοιπόν, οι γερμανικές εφημερίδες απελευθέρωσαν τη γνώση, με μεγάλη του έκπληξη διαπίστωσε πως η μητέρα του ήταν μεταξύ των μελών του Εθνικοσοσιαλιστικού Γερμανικού Εργατικού Κόμματος. 

Το στοιχείο αυτό δεν το είχε αποκαλύψει ποτέ στην οικογένειά της.

«Δεδομένου του χαρακτήρα της μητέρας μου, τη νοοτροπία και την πολιτική της θέση, ως φιλελεύθερη καθολική, δεν μπορούσα να αντιληφθώ το πώς είχε γίνει μέλος το 1940, σε ηλικία 23 ετών. Αλλά, υπάρχει η κάρτα μέλους της» είπε ο Falter, ο οποίος εργάζεται ως καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Johannes Gutenberg στο Μάιντς.

«Δεν ανέφερε ποτέ κάτι στην οικογένεια και ο πατέρας μου - με τον οποίο ήταν αρραβωνιασμένη εκείνη την περίοδο - ήταν κατά του Κόμματος και είχε συλληφθεί από τη Γκεστάπο, λογικά θα είχε διαλύσει τον αρραβώνα». 

Η συγκλονιστική ανακάλυψη του Falter υπογραμμίζει τον βαθμό στον οποίο τα πρόσφατα προσβάσιμα αρχεία αναδιαμορφώνουν την κατανόηση των Γερμανών για τις οικογενειακές τους ιστορίες - αλλά έρχεται, επίσης, σε μια περίοδο που η υποστήριξη στη χώρα παραμένει υψηλή για τις ακροδεξιές δυνάμεις, οι οποίες έχουν επιδιώξει να πιέσουν τη χώρα να ξεπεράσει τη ναζιστική ιστορία της.

Μία προσπάθεια να εξαλειφθεί η οικογενειακή μνήμη

Ο Mikkel Dack, αναπληρωτής καθηγητής γερμανικής ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Rowan στις ΗΠΑ, δήλωσε ότι μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και στις δεκαετίες του 1960 και του 1970, υπήρξαν πρωτοβουλίες για να μην σβήσει η ανάμνηση της θηριωδίας, σε συλλογικό, αλλά όχι οικογενειακό επίπεδο. 

Αργότερα, παρατηρήθηκε μία τάση παραποίησης της αλήθειας - για να γίνει πιο ανεκτή. 

Το φαινόμενο ωραιοποίησης της φρίκης γιγαντώθηκε με τα χρόνια, όπως φαίνεται και από την ανάλυση που κάνει το βιβλίο με τον τίτλο: «Ο παππούς μου δεν ήταν ναζί», του 2002. 

Το βιβλίο, το οποίο χρησιμεύει ως κοινωνιολογική μελέτη, εξετάζει πώς οι σύγχρονες οικογένειες θυμούνται μεν τον πόλεμο, αλλά ως ιστορικό γεγονός, όχι ως κάτι που συνδέεται και με εκείνους.

Ενώ οι νεότερες γενιές διδάσκονταν στο σχολείο για τις φρικαλεότητες του Ολοκαυτώματος, το βιβλίο διαπίστωσε ότι η οικογενειακή παράδοση συνέχιζε να κρύβει το παρελθόν, με τους παππούδες και τις γιαγιάδες να συχνά απεικονίζονται ως ήρωες, διασώστες ή τα ίδια τα θύματα.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.