Νεπάλ: Προσομοίωση δείχνει πώς κατάρρευση παγετώνα οδηγεί σε βιβλική καταστροφή - Το φονικό «τσουνάμι» λάσπης

Την έκταση της καταστροφής στα σύνορα Νεπάλ και Κίνας, μετά τη φονική πλημμύρα, και τα εφιαλτικά σενάρια για το μέλλον αποτυπώνει προσομοίωση τεχνητής νοημοσύνης που εξηγεί πώς μια κατάρρευση παγετώνα και η επακόλουθη μετακίνηση τεράστιων ποσοτήτων πάγου, βράχων, λάσπης και νερού μπορούν μέσα σε ελάχιστο χρόνο να εξαφανίσουν μία ολόκληρη κοιλάδα με ότι υπάρχει σε αυτή.

Το βίντεο αποκτά ιδιαίτερη σημασία μετά την καταστροφή της 26ης Αυγούστου στην περιοχή των συνόρων Νεπάλ-Θιβέτ. 

Σύμφωνα με τις μέχρι τώρα επιστημονικές εκτιμήσεις, όλα άρχισαν μετά την κατάρρευση τμήματος παγετώνα, η οποία προκάλεσε τεράστια χιονοστιβάδα πάγου και βράχων. 

Διαβάστε επίσης: Νεπάλ: Φονική πλημμύρα στα σύνορα με Κίνα και Θιβέτ - Εκατοντάδες τουρίστες πεζοπόροι αγνοούνται

Το υλικό κατέληξε στον ποταμό Lhende Khola, δημιουργώνταςς ένα εξαιρετικά ισχυρό «μείγμα» λάσπης και νερού που στο πέρασμά του κατέστρεψε υποδομές, δρόμους και οικισμούς.

Το φαινόμενο αρχικά είχε αποδοθεί σε σεισμό, όμως η αμερικανική γεωλογική υπηρεσία USGS αναθεώρησε την αρχική εκτίμηση και έφτασε στο συμπέρασμα ότι επρόκειτο για κατάρρευση παγετώνα και επακόλουθη ροή συντριμμιών.

Όταν λιώνει ο πάγος, αλλάζει ολόκληρο το βουνό

Η επιστημονική εικόνα είναι πιο σύνθετη από μια απλή αφήγηση περί «απότομης υπερθέρμανσης», για την οποία κάνουν λόγο τα περισσότερα δημοσιεύματα.

Η κλιματική αλλαγή δεν αποτελεί αναγκαστικά την αιτία κάθε κατολίσθησης ή κατάρρευσης παγετώνα. Μπορεί όμως να μεταβάλλει τις συνθήκες που κάνουν τα ορεινά συστήματα περισσότερο ασταθή.

Η άνοδος της θερμοκρασίας επιταχύνει την υποχώρηση και απώλεια μάζας των παγετώνων, ενώ το νερό από το λιώσιμο μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία και διεύρυνση παγετωνικών λιμνών.

Πολλές από αυτές συγκρατούνται από φυσικά φράγματα από πάγο και μοραίνες (σωροί από πέτρες, βράχια, χαλίκια, άμμο και άλλα υλικά που μεταφέρει και αφήνει πίσω του ένας παγετώνας καθώς κινείται ή λιώνει) τα οποία δεν έχουν την ίδια σταθερότητα με ένα τεχνητό φράγμα.

Για να γίνει περισσότερο κατανοητό, ένας παγετώνας είναι σαν μια τεράστια «μπουλντόζα» από πάγο: καθώς κατεβαίνει το βουνό, παρασύρει υλικά. Όταν υποχωρεί, αυτά τα υλικά παραμένουν συγκεντρωμένα και σχηματίζουν φυσικά αναχώματα.

Στην περίπτωση των Ιμαλαΐων, αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή οι μοραίνες μπορούν να λειτουργούν ως φυσικά φράγματα παγετωνικών λιμνών. Πίσω από ένα τέτοιο ανάχωμα μπορεί να συγκεντρώνονται εκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού.

Το πρόβλημα είναι ότι ένα φυσικό φράγμα από μοραίνη δεν είναι συμπαγές όπως ένα τσιμεντένιο φράγμα. Αποτελείται από ετερογενή υλικά και μπορεί να διαβρωθεί ή να καταρρεύσει.

Αν μια κατολίσθηση ή ένα κομμάτι παγετώνα πέσει μέσα στη λίμνη, μπορεί να δημιουργήσει τεράστιο κύμα, να υπερχειλίσει τη μοραίνη και να απελευθερώσει απότομα το νερό.

Αυτό  το φαινόμενο ονομάζεται  GLOF (Glacial Lake Outburst Flood), δηλαδή ξαφνική πλημμύρα από την κατάρρευση φυσικού φράγματος παγετωνικής λίμνης.

Ο κίνδυνος στα Ιμαλάια

Η κατάσταση στην περιοχή των Ιμαλαϊων καθίσταται ιδιαίτερα ανησυχητική. Ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε το 2026 αναφέρει ότι το σύστημα Ινδοκούς-Ιμαλαΐων θερμαίνεται περίπου με διπλάσιο ρυθμό από τον παγκόσμιο μέσο όρο, ενώ η απώλεια παγετώνων και οι αλλαγές στο μόνιμα παγωμένο έδαφος αυξάνουν τους γεωλογικούς κινδύνους.

Άλλη μελέτη του 2026 σημειώνει ότι η υποχώρηση της κρυόσφαιρας των Ιμαλαΐων οδηγεί στη δημιουργία και επέκταση παγετωνικών λιμνών και αυξάνει τον κίνδυνο GLOF. 

Οι ερευνητές έχουν καταγράψει περισσότερα από 388 τέτοια περιστατικά στην ευρύτερη περιοχή των Ιμαλαΐων και του Καρακορούμ.

Οι απώλειες

Ο γιγαντιαίος χείμαρρος από νερό, λάσπη και πάγο πέρασε από ολόκληρες κοινότητες στα Ιμαλάια, στα σύνορα του Νεπάλ με το Θιβέτ, αυτόνομη περιφέρεια της Κίνας, με αποτέλεσμα περισσότεροι από 160 άνθρωποι να χάσουν τη ζωή του και πάνω από 1.000 να θεωρούνται αγνοούμενοι. Ανάμεσά τους βρίσκονται εκατοντάδες τουρίστες και προσκυνητές από πολλές χώρες.

Βίντεο από τη στιγμή της καταστροφής καταγράφουν ένα τεράστιο «τσουνάμι» νερού και λάσπης να πλησιάζει κατοικημένες περιοχές, ενώ άνθρωποι τρέχουν απεγνωσμένα για να σωθούν. Ορισμένοι δεν κατάφεραν να ξεφύγουν και παρασύρθηκαν μπροστά στα μάτια άλλων κατοίκων.

Οι Αρχές εκτιμούν ότι ο απολογισμός των θυμάτων θα αυξηθεί σημαντικά, καθώς οι επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης συνεχίζονται σε εξαιρετικά δύσβατες περιοχές.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.