Λίγο πριν ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν σκοτωθεί σε αεροπορική επιδρομή την πρώτη ημέρα του πολέμου, ένας Ιρανός αξιωματούχος έδωσε μια ένδειξη για το ποιος ασκούσε πραγματικά την εξουσία στο παρασκήνιο.
«Είναι ένας από τους ελάχιστους ανθρώπους που μπορούν ακόμη να συναντήσουν τον ηγέτη και έχει αναλάβει την αποστολή να διασώσει το σύστημα», δήλωσε ο αξιωματούχος στην Telegraph.
Ο άνθρωπος στον οποίο αναφερόταν ήταν ο Αλί Λαριτζανί, επικεφαλής της εθνικής ασφάλειας του Ιράν. Σύμφωνα με το Ισραήλ, ο Λαριτζανί είναι πλέον νεκρός, ο τελευταίος σε μια σειρά δολοφονημένων ανώτερων στελεχών και ίσως ο σημαντικότερος μέχρι στιγμής.
Η φερόμενη δολοφονία του Λαριτζανί διαφέρει ουσιαστικά από την επίθεση που σκότωσε τον Αλί Χαμενεΐ, τον ανώτατο ηγέτη. Ο Χαμενεΐ ήταν η κεφαλή του ιρανικού κράτους, η ανώτατη θρησκευτική αρχή και ο συνταγματικός αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων.
O άνθρωπος που έκανε το σύστημα να λειτουργεί
Ο Λαριτζανί, αντίθετα, ήταν ο άνθρωπος που έκανε το σύστημα να λειτουργεί. Πιστεύεται ότι από τον περασμένο Ιούνιο ήταν ο de facto ηγέτης του Ιράν και ένας από τους ελάχιστους πραγματικούς διπλωμάτες που διέθετε η Ισλαμική Δημοκρατία εδώ και δεκαετίες.
Ο ρόλος του περιλάμβανε τη διαχείριση της ροής πληροφοριών μεταξύ θεσμών, τον συντονισμό διπλωματικών διαύλων, τον περιορισμό εσωτερικών συγκρούσεων μεταξύ φατριών και την ομαλή διαδοχή, ώστε να αποτραπεί η διάσπαση του συστήματος σε ανταγωνιστικά κέντρα εξουσίας.
Πρόκειται για ρόλο που διαμόρφωσε μέσα από 30 χρόνια εμπειρίας: ως υπουργός Πολιτισμού, επικεφαλής της κρατικής τηλεόρασης για μια δεκαετία, γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας, πρόεδρος της Βουλής για 12 χρόνια και, πιο πρόσφατα, προσωπικός απεσταλμένος του Χαμενεΐ στον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν.
«Επισήμως, αυτός διοικεί τα πάντα εδώ».
Τον περασμένο μήνα, Ιρανός αξιωματούχος είχε δηλώσει: «Επισήμως, αυτός διοικεί τα πάντα εδώ».
Το κρίσιμο ερώτημα πλέον είναι αν υπάρχει στο Ιράν κάποιος άλλος με τη θεσμική γνώση, την εμπιστοσύνη και την πρακτική κατανόηση της διακυβέρνησης που απαιτείται για να κρατήσει το σύστημα ενωμένο.
Τα στοιχεία δείχνουν πως όχι.
Έδινε στους σκληροπυρηνικούς το περιθώριο για συμβιβασμούς
Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν σχεδιάστηκε ως ένα σύνθετο σύστημα αλληλοεπικαλυπτόμενων θεσμών με σκόπιμα ανταγωνιστικά κέντρα εξουσίας. Για να λειτουργεί ομαλά, απαιτεί συνεχή συντονισμό από το γραφείο του ανώτατου ηγέτη.
Ο πρόεδρος διοικεί την πολιτική κυβέρνηση, αλλά λογοδοτεί στον ανώτατο ηγέτη. Οι Φρουροί της Επανάστασης ελέγχουν μεγάλο μέρος της οικονομίας και του μηχανισμού ασφαλείας, αλλά θεωρητικά υπάγονται στην εξουσία του.
Διαβάστε ακόμα: Αλί Λαριτζανί: Ο γόνος των «Κένεντι του Ιράν» και ο ρόλος του στο καθεστώς
Η Συνέλευση των Ειδικών επιλέγει τον ανώτατο ηγέτη, αλλά λειτουργεί υπό τη δική του έγκριση. Το Συμβούλιο των Φρουρών εγκρίνει τους υποψηφίους για αιρετά αξιώματα βάσει κριτηρίων που θέτει ο ίδιος.
Αυτή η δομή σχεδιάστηκε ώστε να αποτρέπει τη συγκέντρωση υπερβολικής εξουσίας σε έναν μόνο θεσμό, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι τίποτα δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς κεντρικό συντονισμό.
Τα κατορθώματα του Λαριτζανί
Η αδυναμία του συστήματος είναι ότι χρειάζεται κάποιον που να κατανοεί όλα αυτά τα επιμέρους στοιχεία και να μπορεί να τα συντονίζει.
Η βαθιά γνώση του Λαριτζανί δεν μπορεί να μεταφερθεί εύκολα ούτε να αντικατασταθεί γρήγορα. Ήξερε ποιοι θρησκευτικοί ηγέτες στην Κομ είχαν πραγματική επιρροή και ποιοι απλώς τίτλους.
Είχε αφιερώσει δεκαετίες στη δημιουργία σχέσεων με Ρώσους αξιωματούχους, Κινέζους διπλωμάτες και περιφερειακές δυνάμεις. Γνώριζε πώς να δομεί διαπραγματεύσεις ώστε να επιτρέπεται στους σκληροπυρηνικούς να αποδέχονται συμβιβασμούς χωρίς να εκτίθενται.
Όταν ο Κασέμ Σολεϊμανί σκοτώθηκε το 2020, το Ιράν αντικατέστησε τον επικεφαλής της Δύναμης Κουντς με τον Εσμαΐλ Γκανί. Όταν δολοφονούνται πυρηνικοί επιστήμονες, μπορούν να εκπαιδευτούν νέοι.
Δεν υπάρχει όμως μηχανισμός αντικατάστασης για τον άνθρωπο που γνωρίζει πώς λειτουργεί συνολικά το σύστημα, γιατί αυτός ο ρόλος δεν είχε ποτέ τυποποιηθεί ή αναγνωριστεί επίσημα.
Το ερώτημα που αντιμετωπίζει τώρα το Ιράν δεν είναι αν οι επιμέρους θεσμοί μπορούν να επιβιώσουν, μπορούν. Είναι αν το σύστημα συνολικά μπορεί να λειτουργήσει χωρίς εκείνους που γνώριζαν πώς να το συντονίζουν.
Παρότι το Ιράν είναι πιο εκτεθειμένο από ποτέ, η φερόμενη δολοφονία του Λαριτζανί δεν σημαίνει απαραίτητα το τέλος του πολέμου. Υπάρχει νέος ανώτατος ηγέτης, ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, ο οποίος δεν έχει εμφανιστεί εδώ και εβδομάδες.
Ωστόσο, η απώλεια του Λαριτζανί αφήνει το Ιράν χωρίς κάποιον που να μπορεί αξιόπιστα να διαπραγματευτεί με τις ΗΠΑ.
Ήταν η μόνη προσωπικότητα που απολάμβανε εμπιστοσύνης τόσο από τους σκληροπυρηνικούς στο εσωτερικό όσο και από ξένες κυβερνήσεις για τη διαμόρφωση συμφωνιών.
Αυτό μπορεί να εξυπηρετεί το Ισραήλ, εάν επιδιώκει την κατάρρευση της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Όμως όσοι αναζητούν μια γρήγορη διέξοδο από έναν πόλεμο που προκαλεί παγκόσμια ενεργειακή κρίση, ενδέχεται να απογοητευτούν.
- Για ποια δικαιοσύνη μου μιλάς; Δικηγόρος κατηγορείται γιατί μετά από πρόωρο τοκετό... δεν πήγε σε δικάσιμο
- Απρόσμενη κριτική του πρωταγωνιστή Δημήτρη Κίτσου για τη «Μεγάλη Χίμαιρα» και τις ελλείψεις
- Παραιτήθηκε ο διευθυντής του Εθνικού Κέντρου Αντιτρομοκρατίας των ΗΠΑ: «To Ιράν δεν συνιστούσε άμεση απειλή»
- Μαμαλάκης για την υγεία του: «Με χτύπαγε σαν χταπόδι τρία χρόνια, είχα γίνει ανορεκτικός»
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
