Οι πιθανότητες για παγκόσμιες κρίσεις το 2026: Κατάρρευση τραπεζών, ουκρανικό και Νετανιάχου

«Νέα χρονιά, νέος εγώ», προτάσσει το χιλιοπαιγμένο ρητό που μας εισάγει στο 2026, μετά από ένα 2025 που σημάδεψαν ανεξίτηλα παγκόσμιες κρίσεις, πόλεμοι και φυσικές καταστροφές.

Μπορεί ο μικρόκοσμος του κάθε ατόμου να υπάγεται σε πολύ διαφορετικές συνθήκες και για πολλούς η νέα χρονιά να φέρνει ευτυχία και χαρά, αλλά τα διεθνή γεγονότα που μας επηρεάζουν «ζωγραφίζουν» μία πιο σκοτεινή εικόνα, όπως σχολιάζει το POLITICO.

Πέρυσι, το μέσο επέλεξε να είναι ενθαρρυντικό για το μέλλον, καθώς σκιαγράφησε ορισμένους λόγους αισιοδοξίας για το 2025. Ορισμένες προβλέψεις ήταν εύστοχες, αν και άλλες λιγότερο: ο Ντόναλντ Τραμπ κατάφερε να τερματίσει, τουλάχιστον φαινομενικά τη γενοκτονία στη Γάζα, που συνεχίζεται κατ' ελάχιστο με λιγότερο εντατικό ρυθμό. 

Οι πιθανότητες για παγκόσμιες κρίσεις το 2026

Με νέο του άρθρο, το μέσο εκτιμά τις πιθανότητες για ορισμένα σενάρια του 2026 — από την πολιτική επιβίωση του Μπενιαμίν Νετανιάχου του Ισραήλ έως τις πιθανότητες παγκόσμιας οικονομικής κρίσης.

Διαβάστε ακόμα: Στα άκρα ο παρεμβατισμός του Τραμπ στο Ιράν: «Είμαστε έτοιμοι για δράση»

Το τέλος του πολέμου στην Ουκρανία: 25% πιθανότητα

Παρά τις φήμες περί συντριβής της ρωσικής οικονομίας από τις δυτικές κυρώσεις και υποταγής του Κρεμλίνου, ο Βλαντιμίρ Πούτιν φαίνεται ατάραχος. Ανεξάρτητα από τη σφαγή στην πρώτη γραμμή ή τους Ρώσους που περιμένουν στην ουρά για φυσικό αέριο λόγω των ουκρανικών επιθέσεων με drones σε διυλιστήρια πετρελαίου, παρέμεινε προσηλωμένος στην επιμονή του για τις μαξιμαλιστικές του απαιτήσεις.  

Εν τω μεταξύ, υπάρχουν εγχώριοι πολιτικοί περιορισμοί σε ό,τι μπορεί να συμφωνήσει ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι της Ουκρανίας χωρίς να προκαλέσει δημόσια αντίδραση.  

Παρ 'όλα αυτά, ο Τραμπ φαίνεται συχνά πιο πιθανό να πιστεύει ότι μια συμφωνία θα μπορούσε να είναι εφικτή. Μετά τη σύνοδο κορυφής στην Αλάσκα με τον Πούτιν, ο Τραμπ ακούστηκε σε ένα καυτό μικρόφωνο να εξηγεί στον Εμανουέλ Μακρόν του Γάλλου ότι πιστεύει ότι ο Πούτιν θέλει πραγματικά να «κάνει μια συμφωνία για μένα». «Νομίζω ότι θέλει να κάνει μια συμφωνία μαζί μου. Το καταλαβαίνετε αυτό; Όσο τρελό κι αν ακούγεται», πρόσθεσε ο Τραμπ.  

Φυσικά, το πείσμα του Ρώσου ηγέτη έχει αφήσει τον Τραμπ απογοητευμένο και περιστασιακά να αναρωτιέται αν τον κοροϊδεύουν — κάτι που φέρεται να πιστεύει η Μελάνια Τραμπ ότι κάνει ο Πούτιν . 

Αναμφισβήτητα, η παράταση του πολέμου είναι χρήσιμη για τον Πούτιν. Έχει το πλεονέκτημα της περαιτέρω επιβάρυνσης των ευρωπαϊκών εθνών που αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες (βλ. παρακάτω) και κινδυνεύει να διασπάσει τη διατλαντική συμμαχία. Μια αφηρημένη Δύση βοηθά επίσης τον σύμμαχο του Πούτιν, Σι Τζινπίνγκ, καθώς υπολογίζει εάν ή πότε θα κάνει μια κίνηση στο θέμα της Ταϊβάν. 

Με τη σοβαρή έλλειψη ανθρώπινου δυναμικού στην Ουκρανία — οι ουκρανικές μονάδες είναι σε θέση να αναπτύξουν μόνο δώδεκα στρατιώτες ανά χιλιόμετρο μετώπου — υπάρχει πάντα η πιθανότητα μιας σημαντικής ανακάλυψης στην πρώτη γραμμή.

Το αντεπιχείρημα; Η ρωσική οικονομία παλεύει με υψηλά επιτόκια, ελλείψεις εργατικού δυναμικού και αυξανόμενο κόστος δανεισμού της κυβέρνησης. Υπάρχει ανησυχία για το επισφαλές χρέος που επωμίζονται οι ρωσικές τράπεζες. Το status quo μπορεί να μην είναι σε θέση να διαρκέσει για πάντα.

Ο Νετανιάχου τη «γλιτώνει» ξανά: 33% πιθανότητα

Τον αποκαλούν «Μάγο» για κάποιο λόγο. Όταν όλα φαίνονταν χαμένα στη μακρά πολιτική καριέρα του Μπενιαμίν Νετανιάχου, αυτός ανακάμπτει, με απίθανο τρόπο. «Ως εμμονικός, αδιάκοπος μαχητής, η αποτυχία δεν αποτελεί θεμιτή επιλογή γι' αυτόν», σημείωσε ένας από τους βιογράφους του, ο Μπεν Κάσπιτ.  

Ο Ισραηλινός ηγέτης ονομάστηκε για πρώτη φορά «Μπίμπι ο Μάγος» τη δεκαετία του 1990, αφού νίκησε τον Σιμόν Πέρες σε εκλογές που διεξήχθησαν μήνες μετά τη δολοφονία του τότε πρωθυπουργού Γιτζάκ Ράμπιν.

Αργότερα, λίγοι πίστευαν ότι θα μπορούσε να πετύχει μια νίκη το 2015, δεδομένων των συζητήσεων για ποινικές έρευνες και ισχυρισμούς για παραβίαση εμπιστοσύνης και δωροδοκίες. Παρ' όλα αυτά, ο Μπίμπι έβγαλε άλλο ένα κουνέλι από το καπέλο του και εξασφάλισε την επανεκλογή του φλερτάροντας την ισραηλινή ακροδεξιά και τους θρησκευτικούς εθνικιστές - μια τακτική που επανέλαβε το 2019 για να ανακτήσει τον έλεγχο.  

Οι πολιτικοί νεκρολόγοι έσπευσαν να ανακηρύξουν το τέλος του πριν από δύο χρόνια, αφότου η Χαμάς λεηλάτησε τα κιμπούτς του νότιου Ισραήλ. Η κυβέρνησή του κατηγορήθηκε ευρέως για την καταστροφική αποτυχία της να αποτρέψει την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου, η οποία θεωρήθηκε ως το χειρότερο έλλειμμα ασφαλείας από τον πόλεμο του Γιομ Κιπούρ του 1973, ο οποίος έβαλε τέλος στην καριέρα της θρυλικής Γκόλντα Μέιρ. 

Αλλά ο Ντόναλντ Τραμπ έκανε ένα σημαντικό «δώρο» στον Μπίμπ, πιέζοντάς τον να αποδεχτεί το ειρηνευτικό σχέδιο για τη Γάζα και να συμφωνήσει σε κατάπαυση του πυρός.

Ο Νετανιάχου μπόρεσε να χρησιμοποιήσει τον Τραμπ ως δικαιολογία για να σταματήσει την στρατιωτική εκστρατεία στη Γάζα, επιτρέποντάς του να παρακάμψει τους θρησκευτικούς εθνικιστές και τους ακροδεξιούς εταίρους στον θορυβώδη συνασπισμό του, οι οποίοι ήθελαν να συνεχιστεί ο πόλεμος. 

Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι ο δεξιός συνασπισμός του θα δυσκολευτεί να εξασφαλίσει 61 έδρες στην Κνεσέτ των 120 εδρών. Το ίδιο όμως θα συμβεί και με το μπλοκ της αντιπολίτευσης. Και μια δημοσκόπηση τον περασμένο μήνα για το Zman Yisrael , έναν ιστότοπο μέσων ενημέρωσης στην εβραϊκή γλώσσα, έδειξε ότι ο Μπίμπι απολάμβανε αυξημένη υποστήριξη μετά την κατάπαυση του πυρός και τη συμφωνία απελευθέρωσης ομήρων. Το Λικούντ φαίνεται να οδεύει προς την ανάδειξή του ως μεγαλύτερου κόμματος στην Κνεσέτ. 

Η «σκιά» μίας τραπεζικής κρίσης: 33% πιθανότητα

Και ας θυμηθούμε μια ανησυχητική σκέψη για την μη ρυθμιζόμενη ιδιωτική αγορά πιστώσεων και τις λεγόμενες σκιώδεις τράπεζες. Ο συνήθως σοβαρός Διοικητής της Τράπεζας της Αγγλίας, Άντριου Μπέιλι, έχει ήδη κρούσει τον κώδωνα του κινδύνου. 

Τον Οκτώβριο, προειδοποίησε για παραλληλισμούς με την οικονομική κρίση του 2008, η οποία πυροδοτήθηκε από μια αμερικανική φούσκα στην αγορά κατοικίας που τροφοδοτήθηκε από την εύκολη πίστωση και την έκδοση ενυπόθηκων δανείων υψηλού κινδύνου, με την επακόλουθη ομαδοποίησή τους σε αδιαφανή χρηματοοικονομικά προϊόντα που διέσπειραν τον κίνδυνο σε όλο το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα. 

Τα hedge funds και οι εταιρείες ιδιωτικών κεφαλαίων που αποτελούν τον σκιώδη τραπεζικό τομέα αντιπροσωπεύουν πλέον λίγο λιγότερο από το ήμισυ των παγκόσμιων χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων, αξίας περίπου 250 τρισεκατομμυρίων δολαρίων, σύμφωνα με το Συμβούλιο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας των ΗΠΑ.  

Τα καλά νέα είναι ότι, σε αντίθεση με τις παραδοσιακές και επενδυτικές τράπεζες, δεν χρησιμοποιούν καταθέσεις μετρητών καταναλωτών για να επενδύσουν σε μακροπρόθεσμα, μη ρευστοποιήσιμα περιουσιακά στοιχεία.

Συγκεντρώνουν και δανείζονται κεφάλαια από επενδυτές, οι οποίοι σε μεγάλο βαθμό συμφωνούν να δεσμευτεί η επένδυσή τους για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Αυτό μειώνει τους βραχυπρόθεσμους κινδύνους για τις σκιώδεις τράπεζες — επομένως, θεωρητικά, δεν θα έπρεπε να υπάρξουν μαζικές μαζικές αναλήψεις από αυτές, όπως, ας πούμε, αυτό που συνέβη με τη Lehman Brothers το 2008.  

Αλλά αυτό είναι θεωρητικά. Εάν η αγορά ιδιωτικών πιστώσεων υποστεί αναταραχή, είναι βέβαιο ότι θα υπάρξουν επιπτώσεις και σε άλλα μέρη του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος.

Και οι κυβερνήσεις που αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες δεν θα είναι σε θέση να οργανώσουν ένα σχέδιο διάσωσης όπως το 2008, ειδικά σε μια εποχή ακόμη μεγαλύτερης λαϊκιστικής εξέγερσης. Επιπλέον, οι σκιώδεις τράπεζες έχουν στοιχηματίσει πολλά στην Τεχνητή Νοημοσύνη - και η άνθησή της μπορεί να είναι μια φούσκα έτοιμη να σκάσει. Ίσως σύντομα να είναι καιρός να καλυφθούμε. 

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.