Ποιοι κερδίζουν και ποιοι χάνουν από τον πόλεμο στο Ιράν: Το Στενό του Ορμούζ και η προμήθεια πετρελαίου

Από τα εκτοξευόμενα έξοδα θέρμανσης για τα νοικοκυριά στο Γιορκσάιρ έως το κλείσιμο σχολείων στο Πακιστάν με σκοπό την εξοικονόμηση πόρων, οι οικονομικές επιπτώσεις του πολέμου στη Μέση Ανατολή γίνονται ήδη έντονα αισθητές.

Όπως σημειώνει το BBC, γίνεται όλο και πιο σαφές ότι ο αντίκτυπος των αντιποίνων του Ιράν, που αποσκοπούν στην πρόκληση οικονομικής αναταραχής και ζημιάς, ενδέχεται να μην είναι παροδικός, την ώρα που αποδεικνύεται εξαιρετικά άνισος.

Παράλληλα με έναν μακρύ κατάλογο όσων κινδυνεύουν να πληγούν σοβαρά, υπάρχουν και κάποιοι που επωφελούνται. Ποιοι είναι λοιπόν αυτοί;

Διαβάστε ακόμα: Axios: Κατάληψη της νήσου Χαργκ σχεδιάζει ο Τραμπ για να πιέσει το Ιράν να ανοίξει το Ορμούζ

Νορβηγία, Καναδάς και Ρωσία νικητές από τον πόλεμο στο Ιράν

Παρά όλες τις προσπάθειες για την προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, εξακολουθούμε να εξαρτόμαστε σε μεγάλο βαθμό από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο.

Όταν οι τιμές ανεβαίνουν, οι παραγωγοί συνήθως βγαίνουν κερδισμένοι, ενώ οι καταναλωτές χάνουν χρήματα. Αλλά αυτή δεν είναι η συνηθισμένη κρίση των τιμών του πετρελαίου.

Η Μέση Ανατολή παραμένει το επίκεντρο της προσφοράς, με το Στενό του Ορμούζ να αποτελεί την κύρια αρτηρία της. Ο αντίκτυπος ενός de facto αποκλεισμού και των επιθέσεων σε ενεργειακές υποδομές στην περιοχή έχει πλήξει σκληρά παραγωγούς του Κόλπου, όπως το Κατάρ και τη Σαουδική Αραβία, καθώς η Τεχεράνη στοχεύει τους συμμάχους της Αμερικής.

Καθώς οι πελάτες αναζητούν εναλλακτικές πηγές, χώρες όπως η Νορβηγία και ο Καναδάς ενδέχεται να ωφεληθούν. Αφού η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία το 2022 και πολλές χώρες προσπάθησαν να απομακρυνθούν από την εξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο, η Νορβηγία κατάφερε να αυξήσει την παραγωγή της και να επωφεληθεί.

Εν τω μεταξύ, ο υπουργός Ενέργειας του Καναδά, Τιμ Χότζσον, έσπευσε να τοποθετήσει τη χώρα του ως «έναν σταθερό, αξιόπιστο, προβλέψιμο και βασισμένο σε αξίες παραγωγό ενέργειας», αλλά υπάρχουν ερωτήματα σχετικά με το πόσο μπορεί να αυξήσει την παραγωγή.

Αντίθετα, η Ρωσία είναι αυτή που θα μπορούσε να είναι η μεγαλύτερη νικήτρια. Καθώς η Ουάσιγκτον χαλαρώνει τους κανόνες για να ανακουφίσει την παγκόσμια κρίση εφοδιασμού, οι πωλήσεις αργού πετρελαίου της Ρωσίας προς την Ινδία έχουν αυξηθεί κατά 50%.

Ορισμένες εκτιμήσεις αναφέρουν ότι η Μόσχα θα μπορούσε να κερδίσει έως και 5 δισ. δολάρια (3,7 δισ. λίρες) επιπλέον μέχρι τα τέλη Μαρτίου και να βρίσκεται σε τροχιά για το μεγαλύτερο έτος εσόδων από καύσιμα από το 2022.

Η Αμερική διακινδυνεύει να προσφέρει στη Μόσχα ένα τεράστιο κέρδος εις βάρος των χωρών του Κόλπου. Υπάρχουν και άλλοι πιθανοί κερδισμένοι. Ορισμένες χώρες αυξάνουν τη χρήση άνθρακα, κάτι που αποτελεί μια δελεαστική ευκαιρία για μεγάλους εξαγωγείς όπως η Ινδονησία, καθώς η τιμή αυτού του καυσίμου αυξάνεται επίσης.

Χαμένοι: ΗΠΑ, Βρετανία και Ευρώπη

Τι γίνεται με τις ίδιες τις ΗΠΑ; Ο πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, λέει ότι όταν το πετρέλαιο ανεβαίνει, οι ΗΠΑ «βγάζουν πολλά χρήματα».

Σίγουρα, οι αμερικανοί παραγωγοί πετρελαίου θα μπορούσαν να είναι σε καλό δρόμο για να αποκομίσουν δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια επιπλέον εσόδων φέτος, αν οι τιμές του αργού παραμείνουν στα τρέχοντα επίπεδα. Αλλά αυτό δεν κάνει τις ΗΠΑ καθαρό κερδισμένο.

Πρώτον, επειδή ορισμένοι παραγωγοί είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένοι στις αναταραχές στη Μέση Ανατολή. Η ExxonMobil, για παράδειγμα, εμφανίζει δραστηριότητες στο βιομηχανικό κέντρο Ras Laffan του Κατάρ, όπου η παραγωγή έχει σταματήσει από τις αρχές Μαρτίου και το οποίο έχει πλέον πληγεί από ιρανικές πυραυλικές επιθέσεις, προκαλώντας «εκτεταμένες ζημιές».

Δεύτερον, μετά από χρόνια μείωσης της παραγωγικής ικανότητας λόγω των μειωμένων τιμών χονδρικής, πολλοί παραγωγοί σχιστολιθικού πετρελαίου δεν μπορούν να αυξήσουν γρήγορα την παραγωγή τους.

Και το πιο σημαντικό από όλα: Σε κατά κεφαλή βάση, οι Αμερικανοί είναι οι μεγαλύτεροι καταναλωτές πετρελαίου και φυσικού αερίου στον πλανήτη.

Από την αύξηση της θέρμανσης στους σκληρούς χειμώνες των Μεσοδυτικών Πολιτειών έως την τροφοδοσία για την οδήγηση, είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένοι στις διακυμάνσεις των τιμών των ορυκτών καυσίμων.

Οι οικονομολόγοι της Oxford Economics προειδοποιούν ότι αν οι τιμές του πετρελαίου ανέβουν στα 140 δολάρια – και παραμείνουν εκεί – η οικονομία κινδυνεύει να συρρικνωθεί.

Φυσικά, οι Αμερικανοί δεν είναι οι μόνοι που αντιμετωπίζουν αυτή την ευπάθεια. Η εξάρτηση των Ευρωπαίων καταναλωτών – και ειδικότερα εκείνων στη Βρετανία – από το εισαγόμενο φυσικό αέριο σημαίνει μεγαλύτερο κίνδυνο για την ανάπτυξη.

Και αυτό θα συμβεί μέσω πλήγματος στον πληθωρισμό: οι εξελίξεις στην αγορά τις τελευταίες εβδομάδες θα μπορούσαν να προσθέσουν περίπου 0,5% στον πληθωρισμό αργότερα μέσα στο έτος, αν συνεχιστούν, καθώς οι αυξήσεις των τιμών μετακυλίονται σε είδη όπως τα λιπάσματα και τα έξοδα μεταφοράς.

Τα καλά νέα είναι ότι, καθώς έχει γίνει πιο ενεργειακά αποδοτική με την πάροδο των ετών, η Δύση γενικά είναι πιο ανθεκτική στις διακυμάνσεις των τιμών της ενέργειας από ό,τι στο παρελθόν.

Ωστόσο, με το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο να καλύπτουν, για παράδειγμα, περισσότερο από το ήμισυ της κατανάλωσης ενέργειας στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι οδηγοί, οι λογαριασμοί θέρμανσης των νοικοκυριών και οι λογαριασμοί για ενεργοβόρους τομείς όπως η μεταποίηση παραμένουν εκτεθειμένοι – κάτι που ισχύει σε πολλές χώρες σε όλο τον κόσμο.

Μεγάλο μέρος του αντίκτυπου εξαρτάται όχι μόνο από τη μελλοντική πορεία των τιμών, αλλά και από τις αντιδράσεις των κυβερνήσεων, κάτι που αποτελεί θέμα έντονων συζητήσεων.

Δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι πολλές αρχές διστάζουν να εξετάσουν το ενδεχόμενο μεγάλης κλίμακας πακέτων σωτηρίας, καθώς και η δική τους οικονομία βρίσκεται υπό πίεση.

Η αντίδραση των αγορών ομολόγων στον κίνδυνο υψηλότερου πληθωρισμού απειλεί να προσθέσει δισεκατομμύρια στο κόστος των ήδη χρεωμένων χωρών.

Πώς επηρεάζεται η Ασία

Φυσικά, όμως, η μεγαλύτερη άμεση απειλή αφορά τους συνήθεις πελάτες του πετρελαίου και του υγροποιημένου φυσικού αερίου που ρέουν ανατολικά μέσω του Στενού του Ορμούζ.

Η Ασία προμηθεύεται το 59% του αργού πετρελαίου της από τη Μέση Ανατολή, ενώ η Νότια Κορέα έως και το 70%. Καθώς οι μετοχές εκεί έχουν υποχωρήσει λόγω ανησυχιών για διακοπές εφοδιασμού και κόστους, οι πολιτικοί έχουν επίσης προειδοποιήσει για τον κίνδυνο που διατρέχει η βιομηχανία κατασκευής μικροτσίπ της χώρας.

Η Νότια Κορέα παράγει πάνω από το ήμισυ των τσιπ μνήμης παγκοσμίως. Αλλού, ο περιορισμός της κατανάλωσης καυσίμων, η τετραήμερη εβδομάδα εργασίας και το κλείσιμο εκπαιδευτικών ιδρυμάτων συγκαταλέγονται στα μέτρα που έχουν θεσπίσει χώρες όπως η Σρι Λάνκα, το Μπαγκλαντές και οι Φιλιππίνες.

Ωστόσο, οι μεγαλύτεροι καταναλωτές της ηπείρου έχουν παραμείνει σε κάποιο βαθμό προστατευμένοι, χάρη στον προγραμματισμό και τη διπλωματία. Η Κίνα διαθέτει αποθέματα που επαρκούν για αρκετούς μήνες κατανάλωσης και, σύμφωνα με πληροφορίες, έχει αυξήσει τις αγορές της από το Ιράν.

Το ίδιο ισχύει και για την Ινδία, καθώς εκμεταλλεύεται επίσης αυτό το προσωρινό «πράσινο φως» για να στραφεί προς τη Ρωσία.

Το τι ακριβώς θα συμβεί θα εξαρτηθεί φυσικά από τις μελλοντικές εξελίξεις σε αυτή τη σύγκρουση. Ωστόσο, είναι απίθανο, όπως σχεδίασε πριν από την έναρξη των επιθέσεων κατά του Ιράν, οι ΗΠΑ να είχαν προβλέψει πλήρως ορισμένες από αυτές τις οικονομικές συνέπειες.

Και αν ο πόλεμος παραταθεί, τόσο μεγαλύτερος θα είναι ο κίνδυνος όχι μόνο για ζημίες σε μεμονωμένες χώρες, αλλά και για μετάδοση και παγκόσμιες επιπτώσεις.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.