Πώς η ασφάλεια του Κιέβου περνά πλέον από το χέρι του Πούτιν: Οι εγγυήσεις και το ουκρανικό αδιέξοδο

Στις αρχές του 2025, ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι βρέθηκε αντιμέτωπος με μια σοβαρή διπλωματική σύγκρουση στο Οβάλ Γραφείο με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και τον αντιπρόεδρο Τζ. Ντ. Βανς.

Από τότε, οι σχέσεις Ουάσινγκτον–Κιέβου κινούνται διαρκώς ανάμεσα σε εντάσεις, εξομάλυνση και νέες αναταράξεις.

Η ευρωπαϊκή αντίδραση: φιλοδοξίες χωρίς πραγματική ισχύ

Η Ευρώπη προσπάθησε να καλύψει το κενό που άφησε η αβεβαιότητα των ΗΠΑ. Τον Μάρτιο, ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ και ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν ανακοίνωσαν έναν «συνασπισμό των προθύμων» 34 χωρών για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής συμβολής στην ασφάλεια της Ουκρανίας.

Τον Σεπτέμβριο, ο Μακρόν προχώρησε ακόμη περισσότερο, ανακοινώνοντας ότι 26 χώρες δεσμεύονται να αναπτύξουν στρατεύματα στην Ουκρανία «την επόμενη μέρα από την κατάπαυση του πυρός ή την ειρήνη».

Ωστόσο, παρά τις ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες, η πραγματικότητα παραμένει αμείλικτη: καμία ευρωπαϊκή δύναμη δεν μπορεί να δράσει αποτελεσματικά χωρίς την αμερικανική υποστήριξη.

Καθώς το 2025 φτάνει στο τέλος του, η δέσμευση της Ουάσινγκτον αποτελεί τον καθοριστικό παράγοντα για το μέλλον του πολέμου. Η Ευρώπη μπορεί να θέλει να πιστεύει ότι μπορεί να αναλάβει ηγετικό ρόλο, αλλά η αλήθεια είναι ότι η αμερικανική εγγύηση ασφαλείας είναι η μόνη βιώσιμη βάση για μια διαρκή ειρήνη.

Η Ουκρανία δεν ξεχνά την αποτυχία του Μνημονίου της Βουδαπέστης του 1994, όταν παρέδωσε τα σοβιετικά πυρηνικά της με αντάλλαγμα εγγυήσεις ασφαλείας από ΗΠΑ, Ρωσία και Ηνωμένο Βασίλειο - εγγυήσεις που κατέρρευσαν το 2014. Αυτή η ιστορική πληγή καθορίζει σήμερα τις απαιτήσεις του Κιέβου.

Η πιθανή εγκατάλειψη της πορείας προς το ΝΑΤΟ

Σύμφωνα με το Politico.eu, ο Ζελένσκι εμφανίζεται έτοιμος να εγκαταλείψει την επιδίωξη ένταξης στο ΝΑΤΟ - μια διαδικασία που η Συμμαχία είχε χαρακτηρίσει «μη αναστρέψιμη» μόλις πέρυσι.

Σε αντάλλαγμα, επιδιώκει ισχυρές, δεσμευτικές αμερικανικές εγγυήσεις ασφαλείας.

Οι ΗΠΑ έχουν ήδη προτείνει ένα «πλατινένιο πακέτο» εγγυήσεων, προειδοποιώντας όμως ότι «δεν θα βρίσκεται στο τραπέζι για πάντα».

Οι Tomahawk και η αποτροπή της Ρωσίας

Μέρος των πιθανών εγγυήσεων περιλαμβάνει την παροχή πυραύλων Tomahawk με βεληνεκές 1.000 χλμ., ένα οπλικό σύστημα που έχουν λάβει μόνο τέσσερις σύμμαχοι των ΗΠΑ.

Αυτό θα έδινε στην Ουκρανία τη δυνατότητα να πλήξει κρίσιμους στόχους εντός Ρωσίας, ενισχύοντας την αποτροπή. Ωστόσο, ακόμη και αυτή η ενίσχυση δεν αποτελεί από μόνη της λύση, καθώς δεν εξαλείφει τον κίνδυνο κλιμάκωσης.

Η μάχη για μια νομικά δεσμευτική συμφωνία

Ο Ζελένσκι επιδιώκει μια συμφωνία που θα επικυρωθεί από τη Βουλή και τη Γερουσία των ΗΠΑ, ώστε να αποκτήσει το κύρος μιας διμερούς συνθήκης - όπως αυτές που έχουν η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα.

Μια απλή προεδρική εκτελεστική πράξη, όπως συνέβη με τη Συμφωνία του Παρισιού ή το πυρηνικό πλαίσιο με το Ιράν, δεν θα ήταν αρκετή, καθώς θα μπορούσε να ανατραπεί από μελλοντική κυβέρνηση.

Το εύθραυστο «Άρθρο 5» και οι αμερικανικές επιφυλάξεις

Παρότι ο Ζελένσκι υποστηρίζει ότι οι εγγυήσεις θα «αντιστοιχούν στο Άρθρο 5» του ΝΑΤΟ, η πραγματικότητα είναι πιο περίπλοκη. Ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι «υπάρχουν πολλοί ορισμοί του Άρθρου 5», κάτι που αντανακλά την ιστορική πρόθεση των ΗΠΑ να αποφύγουν αυτόματη εμπλοκή σε ευρωπαϊκούς πολέμους.

Το ΝΑΤΟ δεν είναι μόνο το Άρθρο 5 - είναι οικονομική συνεργασία, συλλογική άμυνα και πολιτική συνοχή. Αλλά οι αμοιβαίες εγγυήσεις που συνοδεύονται από αξιόπιστη στρατιωτική ισχύ είναι σπάνιες, και δεν είναι βέβαιο ότι οι ΗΠΑ θα δεσμευτούν σε κάτι που θα μπορούσε να τις οδηγήσει σε άμεση εμπλοκή στην Ουκρανία.

Ο παράγοντας Πούτιν: ο «εχθρός που έχει δικαίωμα ψήφου»

Καθώς οι διαπραγματεύσεις ΗΠΑ-Ευρώπης-Ουκρανίας εξελίσσονται, η Ρωσία παραμένει ο καθοριστικός παράγοντας. Ο Πούτιν επιδιώκει μια πολύ ευρύτερη συμφωνία για την ευρωπαϊκή ασφάλεια, όπως φάνηκε στο αρχικό 28-σημείων ειρηνευτικό σχέδιο της Μόσχας.

Με τις μαξιμαλιστικές του απαιτήσεις να παραμένουν αμετάβλητες, κανείς δεν γνωρίζει τι θα δεχτεί τελικά.

Όσο ισχυρές κι αν είναι οι αμερικανικές εγγυήσεις, η πραγματική τους αποτελεσματικότητα θα εξαρτηθεί από το πώς θα τις αντιληφθεί - και θα τις αποδεχτεί ή θα τις αμφισβητήσει -ο Βλαντιμίρ Πούτιν.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.