Τα «αγκάθια» στη συνάντηση Τραμπ - Νετανιάχου: Γιατί μπορεί να μην εξελιχθεί σύμφωνα με το σενάριο

Κόκκινο χαλί, θερμή χειραψία και κοινά μηνύματα για τη στενή συμμαχία Ισραήλ–Ηνωμένων Πολιτειών, οι συναντήσεις Τραμπ και Νετανιάχου ακολουθούν πάντα το τελετουργικό, ωστόσο από την τελευταία τους συνάντηση πριν από πέντε μήνες οι σχέσεις των δύο ηγετών έχουν μεταβληθεί αισθητά.

Στενή συνεργασία και αμοιβαίοι έπαινοι στην έναρξη του πολέμου με το Ιράν έχουν τώρα δώσει τη θέση τους σε οργισμένες εκρήξεις του Τραμπ, γεμάτες υβριστικές εκφράσεις, εναντίον του πιο ένθερμου διεθνούς υποστηρικτή του.

Στην 7η επίσκεψη του Νετανιάχου στις ΗΠΑ από τότε που ο Τραμπ επέστρεψε στην εξουσία, υπάρχουν διαφορές. Ο Νετανιάχου φτάνει στην Ουάσιγκτον ως ένας πρωθυπουργός που βρίσκεται αντιμέτωπος με εκλογές και προσπαθεί να αποκαταστήσει μια σχέση που εμφανίζει πλέον εμφανή σημάδια έντασης.

Μάλιστα σύμφωνα με πηγές και από τις δύο πλευρές που επικαλείται το CNN,ο Νετανιάχου επιδίωκε εδώ και αρκετές εβδομάδες να εξασφαλίσει πρόσκληση στον Λευκό Οίκο, προκειμένου να συζητήσει την πορεία του πολέμου με το Ιράν και να προειδοποιήσει τον Τραμπ να μην προχωρήσει σε διπλωματικές παραχωρήσεις.

Από την άλλη ο Τραμπ εμφανιζόταν αρχικά απρόθυμος να τον συναντήσει, ενώ ορισμένοι αξιωματούχοι του Λευκού Οίκου είχαν ενοχληθεί από αυτό που θεωρούσαν ισραηλινές προσπάθειες να επιβάλουν τη συνάντηση μέσω διαρροών στα μέσα ενημέρωσης — να «δημιουργήσουν τη συνάντηση με τη δύναμη της δημοσιότητας», όπως είπε ο Αμερικανός αξιωματούχος.

Τι έχει μεσολαβήσει από την τελευταία τους συνάντηση

Όταν οι δύο ηγέτες συναντήθηκαν για τελευταία φορά, τον Φεβρουάριο, έθεσαν τα θεμέλια για τη μετέπειτα κοινή στρατιωτική εκστρατεία κατά του Ιράν. Τα πρώτα πλήγματα αποτέλεσαν επίδειξη πρωτοφανούς στρατιωτικού συντονισμού, τον οποίο τόσο ο Νετανιάχου όσο και ο Τραμπ προέβαλαν με ενθουσιασμό. Καθώς όμως ο πόλεμος παρατεινόταν, χωρίς να επιτευχθεί ο υπεραισιόδοξος στόχος της ανατροπής του ιρανικού καθεστώτος, έγινε σαφής η διαφορά στις επιδιώξεις τους: ο Νετανιάχου ήθελε να συνεχίσει την πίεση, ενώ ο Τραμπ αναζητούσε διέξοδο.

Πριν από την έναρξη του πολέμου, ο Τραμπ είχε πειστεί από τον Ισραηλινό πρωθυπουργό και άλλους ότι η σύγκρουση θα ήταν περιορισμένη και θα διαρκούσε μόνο λίγες εβδομάδες. Αρκετούς μήνες αργότερα, η οργή του για τη σημερινή κατάσταση —ένα εύθραυστο και αιματηρό αδιέξοδο— έχει οδηγήσει, σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, σε ιδιωτικές συναντήσεις γεμάτες βωμολοχίες και έντονο θυμό απέναντι στην Τεχεράνη, επειδή δεν υποχώρησε όπως εκείνος αρχικά ανέμενε.

Σύμφωνα με ισραηλινή πηγή, ο Νετανιάχου σκοπεύει να παρουσιάσει στον Τραμπ νέες πληροφορίες των υπηρεσιών πληροφοριών σχετικά με την ανασυγκρότηση του πυρηνικού και στρατιωτικού προγράμματος του Ιράν. Η ίδια πηγή εκτιμά, ωστόσο, ότι «ο Τραμπ δεν δείχνει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την επανέναρξη μιας πλήρους πολεμικής σύγκρουσης, τουλάχιστον πριν από τις αμερικανικές εκλογές του Νοεμβρίου».

Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός απέφυγε να συγκρουστεί δημόσια με τον Τραμπ για την αιφνίδια εκεχειρία του Απριλίου, όμως οι πολιτικοί του σύμμαχοι καταφέρθηκαν εναντίον της συμφωνίας με το Ιράν, ενώ φιλοκυβερνητικά ισραηλινά μέσα ενημέρωσης έβαλαν στο στόχαστρο τους βασικούς αρχιτέκτονές της: τον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς, τον Τζάρεντ Κούσνερ και τον Στιβ Γουίτκοφ.

Ο Βανς, από την πλευρά του, κατηγόρησε μέλη της κυβέρνησης Νετανιάχου ότι επιχείρησαν να υπονομεύσουν τις διαπραγματεύσεις με το Ιράν και να επηρεάσουν την αμερικανική κοινή γνώμη εναντίον της συμφωνίας, προειδοποιώντας ότι το Ισραήλ αποξενώνει «τον μοναδικό ισχυρό σύμμαχο που του έχει απομείνει».

Ο Τραμπ γνωρίζει πολύ καλά τις πολιτικές πιέσεις που αντιμετωπίζει ο Νετανιάχου ενόψει των εθνικών εκλογών του Ισραήλ τον Οκτώβριο και αντιλαμβάνεται ότι η στήριξή του μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική για τον Ισραηλινό πρωθυπουργό. Έχοντας επίγνωση αυτής της επιρροής, επέλεξε να του παράσχει επιλεκτικά δημόσια υποστήριξη, όπως την περασμένη εβδομάδα, όταν δήλωσε ότι ο Νετανιάχου δεν θα συλλαμβανόταν εάν επισκεπτόταν τις Ηνωμένες Πολιτείες, μετά την αρχική άρνηση του δημάρχου της Νέας Υόρκης Ζοχράν Μαμντάνι να ανακαλέσει προεκλογική του δέσμευση προς αυτή την κατεύθυνση.

Παράλληλα, ο Τραμπ δεν έχει επιρρίψει δημόσια ευθύνες στον Νετανιάχου για τη σημερινή κατάσταση. Ωστόσο, πηγές αναφέρουν ότι τον έχει χαρακτηρίσει «τρελό» και «δύσκολο» επειδή συνέχισε τις αεροπορικές επιδρομές στον Λίβανο, θέτοντας σε κίνδυνο την εκεχειρία. Επίσης, σε τηλεφωνικές συνομιλίες φέρεται να τον επέπληξε έντονα επειδή απομακρύνθηκε από τους στόχους που είχε θέσει ο ίδιος για τον πόλεμο.

Διαβάστε ακόμα: Τραμπ στο Axios: «Έτοιμοι για σκληρή στρατιωτική δράση εάν αποτύχουν οι συνομιλίες με το Ιράν»

Δεν είναι μόνο το Ιράν

Καθώς ο Τραμπ πίεζε τον Νετανιάχου να σταματήσει τις επιχειρήσεις κατά της Χεζμπολάχ, ο Λίβανος εξελίχθηκε σε νέο σημείο τριβής. Σε τηλεφωνική συνομιλία στις αρχές Ιουνίου, που αποκάλυψε το Axios, φέρεται να του είπε: «Πλέον όλοι σας μισούν... όλοι μισούν το Ισραήλ εξαιτίας αυτού».

Το Ισραήλ συμφώνησε τελικά, πριν από έναν μήνα, σε τριμερή συμφωνία με τον Λίβανο, αλλά εξακολουθεί να αρνείται την πλήρη αποχώρηση των δυνάμεών του από τον νότιο Λίβανο, εφόσον προηγουμένως δεν αφοπλιστεί η Χεζμπολάχ. Σύμφωνα με ισραηλινή πηγή, ο Νετανιάχου ενημέρωσε την Κυριακή το υπουργικό συμβούλιο ασφαλείας ότι η κυβέρνηση Τραμπ επιθυμεί την αποχώρηση των ισραηλινών στρατευμάτων όχι μόνο από τον Λίβανο, αλλά και από τη Γάζα και τη Συρία.

Η ίδια πηγή ανέφερε στο CNN ότι ο Νετανιάχου ξεκαθάρισε πως προτίθεται να αντιταχθεί σε αυτό το ενδεχόμενο.

Διαβάστε ακόμα: ΟΗΕ: Το Ισραήλ «πιθανόν» διέπραξε εγκλήματα πολέμου στον Λίβανο

Πέρα από τις χρόνιες περιφερειακές συγκρούσεις, δύο ακόμη ζητήματα έχουν προκύψει τις τελευταίες εβδομάδες: τα ενδεχόμενα σχέδια του Τραμπ να πουλήσει στην Τουρκία προηγμένα μαχητικά αεροσκάφη F-35 και η αμερικανο-σαουδαραβική συμφωνία για την ανάπτυξη πολιτικού πυρηνικού προγράμματος.

Ισραηλινοί αξιωματούχοι εκφράζουν ανησυχία ότι η πώληση των F-35 θα μπορούσε να υπονομεύσει το ποιοτικό στρατιωτικό πλεονέκτημα του Ισραήλ, ενώ η πυρηνική συνεργασία με τη Σαουδική Αραβία ενδέχεται να πυροδοτήσει περιφερειακή κούρσα πυρηνικών εξοπλισμών. Ο Τραμπ έχει συνδέσει δημόσια τη συμφωνία με το Ριάντ με την εξομάλυνση των σχέσεων Σαουδικής Αραβίας–Ισραήλ και τη διεύρυνση των Συμφωνιών του Αβραάμ, αν και η σαουδαραβική πλευρά δεν έχει επιβεβαιώσει ούτε αποδεχθεί αυτή τη σύνδεση.

Ερωτηθείς τη Δευτέρα για την πιθανή πώληση των F-35 στην Τουρκία και τις αντιρρήσεις του Νετανιάχου, ο Τραμπ απάντησε ότι «κανείς» δεν υπαγορεύει τις αποφάσεις για τις πωλήσεις όπλων εκτός από τον ίδιο, χαρακτηρίζοντας την Τουρκία «εξαιρετικό σύμμαχο».

Λίγο πριν από την αναχώρησή του τη Δευτέρα, ο Νετανιάχου δήλωσε ότι σκοπεύει να συζητήσει «όλα τα θέματα της ατζέντας, με πρώτο και κύριο το Ιράν. Φυσικά, στόχος μας είναι να διασφαλίσουμε την ασφάλειά μας και παράλληλα να διευρύνουμε τον κύκλο της ειρήνης γύρω μας».

Σύμφωνα με την ισραηλινή πηγή, ο Νετανιάχου θα επιδιώξει να λάβει διαβεβαιώσεις ότι οποιαδήποτε πώληση όπλων στην Τουρκία ή πυρηνική συνεργασία με τη Σαουδική Αραβία δεν θα υπονομεύσει τη στρατιωτική υπεροχή του Ισραήλ. Παράλληλα, θα επιδιώξει πρόοδο στις διαπραγματεύσεις για μια νέα μακροπρόθεσμη αμυντική συμφωνία ΗΠΑ–Ισραήλ, η οποία θα αντικαταστήσει το μνημόνιο συνεργασίας της εποχής Ομπάμα που λήγει σύντομα.

«Ο Νετανιάχου θέλει να αφήσει πίσω του τον πόλεμο και να περάσει σε άλλα ζητήματα — όπως μια νέα συμφωνία ασφαλείας ή ίσως η εξομάλυνση των σχέσεων με τη Σαουδική Αραβία — και να διασφαλίσει ότι βρίσκεται σε πλήρη συντονισμό με τον Τραμπ σε θέματα που μπορεί να αξιοποιήσει στις εκλογές», ανέφερε η πηγή, προσθέτοντας ότι ο Ισραηλινός πρωθυπουργός πιστεύει πως η απευθείας επικοινωνία με τον Τραμπ μπορεί να παρακάμψει τις διαφωνίες στο εσωτερικό της αμερικανικής κυβέρνησης.

Ο Νετανιάχου έχει χαρακτηρίσει τις μεταξύ τους τριβές «διαφωνίες τακτικής», επιμένοντας ότι η σχέση τους παραμένει εξαιρετικά στενή. Ωστόσο, Ισραηλινός αξιωματούχος αποκάλυψε ότι χρειάστηκε αρκετός χρόνος για να οριστικοποιηθεί η συνάντηση με τον Τραμπ και ότι αρχικά «είχε μπλοκαριστεί», χωρίς να είναι σαφές από ποιον. Η συνάντηση επιβεβαιώθηκε μόνον αφού ο Νετανιάχου ανακοίνωσε ότι θα παραστεί στην κηδεία του Γκρέιαμ.

Για τον Νετανιάχου, το διακύβευμα είναι μεγαλύτερο από ποτέ. Οι περισσότερες πρόσφατες δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι απέχει σημαντικά από την κοινοβουλευτική πλειοψηφία που θα του εξασφάλιζε νέα θητεία στις εκλογές του Οκτωβρίου. Ο Τραμπ αποτελεί εδώ και χρόνια ένα από τα σημαντικότερα πολιτικά του πλεονεκτήματα και η προβολή της επιρροής του στην Ουάσιγκτον θεωρείται κρίσιμη για την προεκλογική του εκστρατεία. Ο ίδιος εξακολουθεί να ελπίζει ότι θα μπορέσει να φιλοξενήσει τον Αμερικανό πρόεδρο στο Ισραήλ πριν από τις εκλογές.

Αξιοσημείωτο είναι ότι, προς το παρόν, δεν έχει προγραμματιστεί δημόσια φωτογράφιση των δύο ηγετών. Και η συνάντησή τους τον Φεβρουάριο είχε πραγματοποιηθεί μακριά από τις κάμερες, λόγω των ευαίσθητων στρατιωτικών σχεδιασμών που προηγήθηκαν του πολέμου. Αυτή τη φορά, η διακριτικότητα μπορεί να κρύβει είτε την προετοιμασία της επόμενης στρατιωτικής επιχείρησης κατά του Ιράν είτε τις εντάσεις γύρω από μια νέα εκεχειρία.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.