«Φούσκα» στο πετρέλαιο και φουσκωμένες τσέπες: Τα κράτη και τα πρόσωπα που κερδίζουν από τη «ζημία»

Η ζήτηση για το πετρέλαιο είναι μία σταθερά τόσο οικουμενική όσο η επιτάχυνση της βαρύτητας, γι’ αυτό και γεγονότα όπως ο πόλεμος κατά του Ιράν επηρεάζουν τις τιμές του υγρού χρυσού σε ολόκληρο τον κόσμο.

Σύμφωνα με ομοσπονδιακά δεδομένα των ΗΠΑ, η τιμή στο βασικό σημείο αναφοράς αργού πετρελαίου ήταν 66 δολάρια/βαρέλι στα τέλη Φεβρουαρίου 2026, πριν τις επιθέσεις Ουάσινγκτον και Ισραήλ κατά της Τεχεράνης, ενώ έφτασε τα 101 δολάρια στις 13 Απριλίου, αντανακλώντας μία διεθνή τάση.

Φυσικά, όταν αλλάζει η προσφορά του καυσίμου αυτού, αλλάζει και η τιμή του. Οι οικονομολόγοι το εξηγούν μέσω του βασικού υποδείγματος προσφοράς και ζήτησης: όταν ένα αγαθό γίνεται πιο σπάνιο, ο ανταγωνισμός μεταξύ καταναλωτών και επιχειρήσεων που το χρειάζονται εκτοξεύει τις τιμές.

Ποιοι κερδίζουν όταν «ίπταται» το πετρέλαιο

Ένα συχνό ερώτημα που θέτει το The Conversation, είναι: πού πηγαίνουν τα επιπλέον χρήματα όταν ανεβαίνει η τιμή του πετρελαίου και ποιοι ωφελούνται;

Διαβάστε ακόμα: Κοινωνικός Τουρισμός 2026: Ποια ΑΦΜ κάνουν αίτηση σήμερα

Στην πράξη, το μεγαλύτερο μέρος των εσόδων καταλήγει στην ίδια την πηγή του πετρελαίου, τις πετρελαϊκές εταιρείες.

Αυτό που κάνουν με τα χρήματα ποικίλλει σημαντικά, ανάλογα με το πού βρίσκεται μια πετρελαϊκή εταιρεία και ποιος είναι ο ιδιοκτήτης της. Σημαντικό ρόλο παίζει επίσης το επιχειρηματικό περιβάλλον, το σύνολο νόμων και κανονιστικών ρυθμίσεων, μέσα στο οποίο δραστηριοποιείται η κάθε εταιρεία.

Μέση Ανατολή: Ρίσκο και κέρδος

Οι πετρελαιοπαραγωγοί στη Μέση Ανατολή αντιμετωπίζουν αυξημένους κινδύνους λόγω του πολέμου στο Ιράν, με απειλές που στρέφονται κατά εγκαταστάσεων, διυλιστηρίων και μεταφορικών δικτύων. Αυτοί οι κίνδυνοι αυξάνουν τα κόστη ασφάλισης, φύλαξης και μεταφοράς.

Από την άλλη, επειδή το κόστος παραγωγής στην περιοχή είναι χαμηλό, οι υψηλές διεθνείς τιμές συχνά μεταφράζονται σε μεγάλα κέρδη. Στην περίπτωση μεγάλων εξαγωγέων όπως η Σαουδική Αραβία, όπου το κράτος ελέγχει σχεδόν πλήρως την παραγωγή, τα έσοδα από το πετρέλαιο ενισχύουν άμεσα τα δημόσια οικονομικά και τις κρατικές επενδύσεις.

Το Δυτικό Τέξας ζητωκραυγάζει

Στην Πέρμια Λεκάνη, το μεγαλύτερο πετρελαϊκό κοίτασμα των ΗΠΑ, οι εταιρείες επωφελούνται άμεσα από τις διεθνείς αυξήσεις τιμών. Όταν οι τιμές ανεβαίνουν λόγω γεωπολιτικών κρίσεων, τα έσοδα αυξάνονται ταχύτερα από το κόστος, δημιουργώντας βραχυπρόθεσμα σημαντικά κέρδη.

Τα χρήματα αυτά κατευθύνονται κυρίως σε μετόχους μέσω μερισμάτων, μείωσης χρέους, επαναγοράς μετοχών και επενδύσεων σε νέες γεωτρήσεις και υποδομές.

Με την πάροδο του χρόνου, οι εταιρείες μπορούν να διαθέσουν μέρος αυτού του απροσδόκητου κέρδους για την αύξηση της παραγωγικής ικανότητας ή για την κατασκευή αγωγών, προκειμένου να διοχετεύσουν περισσότερο πετρέλαιο και φυσικό αέριο στην αγορά.

Εισροές στη Βόρεια Θάλασσα

Στη Βόρεια Θάλασσα, ανάμεσα στη Μεγάλη Βρετανία και τη Σκανδιναβία, πολυεθνικές και κρατικές εταιρείες καλύπτουν το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής πετρελαίου.

Στην Αγγλία, τα κέρδη πηγαίνουν κυρίως στους ιδιώτες μετόχους, ενώ η κυβέρνηση εισπράττει επιπλέον φόρους από τα υπερκέρδη του κλάδου, τα οποία χρησιμοποιεί για την κάλυψη δημοσίων δαπανών.

Στη Νορβηγία, τα έσοδα από το πετρέλαιο εισρέουν στο Government Pension Fund Global, το μεγαλύτερο κρατικό ταμείο πλούτου στον κόσμο, το οποίο αποτιμάται σε πάνω από 2 τρισεκατομμύρια δολάρια.

Η νομοθεσία καθορίζει το ύψος και τους σκοπούς των αναλήψεων από το ταμείο, στηρίζοντας τις δημόσιες δαπάνες και διασφαλίζοντας τη διατήρηση του πλούτου για τις επόμενες γενιές.

Πρόκειται για ένα αντίστοιχο μοντέλο με το κρατικό πρόγραμμα της Αλάσκας, το οποίο χρηματοδοτείται από τα έσοδα του πετρελαίου, καλύπτει δημόσιες υπηρεσίες και καταβάλλει ετήσιο μέρισμα σε κάθε μόνιμο κάτοικο.

Οι ρωσικές «γραβάτες»

Το ρωσικό πετρέλαιο υπόκειται σε αυστηρές οικονομικές κυρώσεις που επιβάλλονται από μεγάλες βιομηχανικές χώρες ως απάντηση στην ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Αν και οι ΗΠΑ δεν μπορούν να καθορίσουν την τιμή στην οποία η Ρωσία διαθέτει το πετρέλαιό της, μπορούν να επηρεάσουν τις υπηρεσίες που απαιτούνται για τη μεταφορά του ρωσικού πετρελαίου διεθνώς.

Σύμφωνα με τις τρέχουσες κυρώσεις, οι δυτικές εταιρείες ναυτιλίας, ασφάλισης και χρηματοδότησης μπορούν να χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά και την πώληση ρωσικού αργού πετρελαίου μόνο εάν η τιμή είναι κάτω από 60 δολάρια ανά βαρέλι.

Η πετρελαϊκή βιομηχανία της Ρωσίας κυριαρχείται από κυβερνητικά ελεγχόμενες εταιρείες, των οποίων οι ηγέτες διατηρούν στενούς δεσμούς με τον Βλαντιμίρ Πούτιν. Οι συναλλαγές αυτών των σκιωδών προσώπων συχνά καλύπτονται από μυστικότητα, αλλά είναι πιθανό ότι αυτοί και το στρατιωτικο-βιομηχανικό σύμπλεγμα του Πούτιν, είναι εκείνοι που ωφελούνται από τις υψηλές τιμές του πετρελαίου.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.