Τα πολιτικά «αγκάθια» της Συνταγματικής Αναθεώρησης: Μπορεί να υπάρξει συναίνεση;

Η Ελλάδα εισέρχεται σε μια από τις σημαντικότερες θεσμικές φάσεις της σύγχρονης ιστορίας της: την έναρξη της διαδικασίας Συνταγματικής Αναθεώρησης.

Μετά το μήνυμα του Πρωθυπουργού, ενεργοποιείται μια πολυεπίπεδη διαδικασία που απαιτεί χρόνο, πολιτική ωριμότητα και ευρεία συναίνεση.

Παρότι το Σύνταγμα προβλέπει ότι απαιτούνται 50 υπογραφές για την κατάθεση πρότασης αναθεώρησης, αναμένεται ότι όλη η Κοινοβουλευτική Ομάδα της Νέας Δημοκρατίας θα συνυπογράψει, δίνοντας πολιτικό βάρος στην πρωτοβουλία.

Πώς ξεκινά η διαδικασία – Τα πρώτα βήματα

Η Ολομέλεια της Βουλής θα συνεδριάσει τυπικά για να εγκρίνει τη σύσταση της Επιτροπής Αναθεώρησης. Η Επιτροπή θα αναλάβει το κύριο έργο της συζήτησης, το οποίο εκτιμάται ότι θα διαρκέσει περίπου τρεις μήνες.

Το κρίσιμο σημείο, ωστόσο, δεν είναι η συζήτηση, αλλά οι δύο ψηφοφορίες που θα ακολουθήσουν. H πρώτη ψηφοφορία αναμένεται στις αρχές Ιουλίου, ενώ η δεύτερη ψηφοφορία μετά την επανέναρξη των εργασιών της Βουλής, δηλαδή μετά τις θερινές διακοπές. Το Σύνταγμα απαιτεί τουλάχιστον έναν μήνα ανάμεσα στις δύο ψηφοφορίες.

Διαβάστε ακόμα: Η πρέσα Μητσοτάκη στο ΠΑΣΟΚ, το μισό άδειασμα στην Όλγα και η πέμπτη αποχώρηση Μπίστη

Το Σύνταγμα προβλέπει ότι η αναθεώρηση ολοκληρώνεται από την επόμενη Βουλή, η οποία πρέπει να συνέλθει σε τακτική σύνοδο.

Αυτό το σημείο είναι καθοριστικό:

• Αν η επόμενη Βουλή συνεδριάσει κανονικά, η διαδικασία συνεχίζεται.
• Αν δεν συνέλθει σε σύνοδο, η αναθεώρηση δεν μπορεί να προχωρήσει.

Το Σύνταγμα δεν ξεκαθαρίζει πλήρως τι συμβαίνει σε περίπτωση αδυναμίας σχηματισμού κυβέρνησης και επαναληπτικών εκλογών. Σύμφωνα με την καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Πηνελόπη Φουντεδάκη, η Βουλή μπορεί να συγκροτηθεί και χωρίς κυβέρνηση, όμως στην πράξη αυτό είναι πολιτικά εξαιρετικά δύσκολο.

Γιατί τα μη κρατικά πανεπιστήμια βρίσκονται στο Σύνταγμα

Η καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Πηνελόπη Φουντεδάκη εξηγεί ότι η Ελλάδα αποτελεί ευρωπαϊκή εξαίρεση: στις 48 χώρες του ευρωπαϊκού χώρου της Μπολόνια, η μορφή των πανεπιστημίων δεν ρυθμίζεται συνταγματικά.

Μόνο λίγες χώρες, όπως η Γερμανία, έχουν σχετικές προβλέψεις, ενώ καμία χώρα δεν απαγορεύει συνταγματικά τα ιδιωτικά πανεπιστήμια. Η Ελλάδα και η Δανία (η οποία πλέον έχει άρει το μονοπώλιο) ήταν οι μόνες με τέτοια συνταγματική δέσμευση.

 Άρθρο 86: Η ευθύνη των υπουργών στο μικροσκόπιο

Το άρθρο 86 επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα σε δύο ανάγκες:

Απόδοση δικαιοσύνης σε κυβερνητικά στελέχη

Απρόσκοπτη άσκηση καθηκόντων των υπουργών

Συζητείται ένα μικτό μοντέλο, όπου:

Η Δικαιοσύνη κάνει προκαταρκτική έρευνα

Αν προκύπτουν ενδείξεις, ζητά από τη Βουλή άδεια δίωξης, χωρίς η Βουλή να λειτουργεί ως εισαγγελέας

Η εμπειρία από τη βουλευτική ασυλία δείχνει ότι η αλλαγή κριτηρίων οδήγησε σε 97% άρση ασυλίας στα αιτήματα.

Παρά τη δημόσια συζήτηση, η διαδικασία βρίσκεται ακόμη στην αρχή. Έχουν διατυπωθεί προθέσεις, όχι τελικές προτάσεις. Η αναθεώρηση απαιτεί ευρεία συναίνεση,

καθώς καμία άλλη κοινοβουλευτική ομάδα δεν διαθέτει τον απαιτούμενο αριθμό βουλευτών για αυτόνομη πρόταση.

Τι σημαίνει για τον πολίτη η Συνταγματική Αναθεώρηση

Η Συνταγματική Αναθεώρηση δεν αποτελεί μια στεγνή, τεχνική διαδικασία που αφορά αποκλειστικά νομικούς ή ειδικούς.

Αντίθετα, επηρεάζει άμεσα την καθημερινότητα κάθε πολίτη, γιατί αγγίζει τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η δημοκρατία, οργανώνεται το κράτος και προστατεύονται τα δικαιώματα όλων μας.

Διαβάστε ακόμα: Τα μηνύματα από τη συνέντευξη Μητσοτάκη: Οι εκλογές του 2027, η αυτοδυναμία και η «μπάλα» στο ΠΑΣΟΚ

Κάθε αλλαγή στο Σύνταγμα μπορεί να μεταβάλει τον τρόπο που λαμβάνονται οι πολιτικές αποφάσεις, τον τρόπο που λειτουργούν οι θεσμοί, αλλά και τις υποχρεώσεις και τις ελευθερίες των πολιτών.

Παράλληλα, η αναθεώρηση επηρεάζει κρίσιμους τομείς όπως η εκπαίδευση και η δημόσια διοίκηση, ειδικά σε ζητήματα όπως η ίδρυση μη κρατικών πανεπιστημίων ή η αξιολόγηση των δημοσίων υπαλλήλων.

Πρόκειται για αλλαγές που δεν μένουν σε θεωρητικό επίπεδο, αλλά μπορούν να διαμορφώσουν το μέλλον της χώρας και την ποιότητα των υπηρεσιών που λαμβάνει ο πολίτης.

Η κατανόηση της διαδικασίας είναι απαραίτητη, γιατί το Σύνταγμα λειτουργεί ως ο θεμελιώδης «σκελετός» πάνω στον οποίο στηρίζεται ολόκληρη η λειτουργία της πολιτείας. Όταν αυτός ο σκελετός αλλάζει, αλλάζει και ο τρόπος με τον οποίο οργανώνεται η χώρα - και μαζί του, η καθημερινότητα όλων μας.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.