Καραμάζοφ ή Καραμαζώφ: Ο διχασμός που έχει «κάψει» μυαλά αναγνωστών

Το τελευταίο βιβλίο που έγραψε ο Ρώσος λογοτέχνης Φιοντόρ Ντοστογέφσκι ήταν το θρυλικό «Αδελφοί Καραμάζοφ». Πρόκειται για ένα βαθύ φιλοσοφικό και ψυχολογικό έργο, το οποίο εξερευνά την ανθρώπινη φύση, την ύπαρξη του Θεού, την ηθική, την ελεύθερη βούληση και την ενοχή, με κεντρικό άξονα την πατροκτονία του Φιόντορ Καραμάζοφ. Πρόκειται για ένα έργο που επηρέασε ολόκληρες γενιές δημιουργών μυθοπλασίας, από συγγραφείς μυθιστορημάτων, σεναριογράφους ταινιών και όχι μόνο. 

Πώς επανήλθε ο Ντοστογέφσκι στην ελληνική αναγνωστική επικαιρότητα 

Η συγγραφέας και δημιουργός της αναγνωστικής ομάδας «Διαβάζοντας» έγραψε στo Facebook: 

Νομίζω πως δεν έχω λάβει ξανά τόσα μηνύματα μίσους, όσα έχω λάβει τις τελευταίες μέρες για τον αν είναι Καραμάζοφ ή Καραμαζώφ η σωστή προφορά των αδελφών. Νομίζω επίσης πως δεν έχω γελάσει με hate messages τόσο πολύ, αν εξαιρέσει κανείς αυτά που βάζουν το τι φοράω και τον "τρόπο" που τα λέω στο βίντεο στην εξίσωση. Αλλά από μισογύνηδες έχουμε πήξει έτσι κι αλλιώς. Από Καραμαζωφικούς όμως; Ιδέα δεν είχα. Έλα Παναΐα μου.

Tελικά είναι Καραμάζοφ ή Καραμαζώφ;

Η μετάφραση του μυθιστορήματος από τον Άρη Αλεξάνδρου (εκδόσεις Γκοβόστη) είναι «Αδελφοί Καραμάζοβ». Η μετάφραση της Ελένης Μπακοπούλου είναι «Καραμάζοφ». Σχετικό θέμα στο φόρουμ Λέσχη Βιβλίου έχει επιχειρήσει επίσης να λύσει το θέμα. Έγραψε το εξής:

Σχετικά με το έργο του Φιοντώρ Ντοστογιέφσκη, σε άλλα βιβλία κάποιος θα δει "Αδερφοί Καραμάζοβ" (π.χ. από Άρη Αλεξάνδρου στις εκδόσεις Γκοβόστη) και σε άλλα το μάλλον παλιότερο και πιο καθιερωμένο, "Αδερφοί Καραμαζόφ", ενδεχομένως και με ωμέγα στην κατάληξη.

Κατά την ρώσικη προφορά ο ενικός του ονόματος είναι Καραμάζοφ (Карама́зов, όπου οι Ρώσσοι γράφουν στο τέλος β αλλά το προφέρουν "μαλακωμένο" σαν φ, επειδή βρίσκεται στο τέλος.)

Στον πληθυντικό όμως προστίθεται ένα ы στο τέλος, με αποτέλεσμα να προφέρεται κανονικά το β. Ο ρώσικος τίτλος, δηλαδή, είναι "Бра́тья Карама́зовы", το οποίο προφέρεται κάπως σαν "Μπράτια Καραμάζοβη" (πολύ χοντρά. Έχει εδώ φθόγγους που δεν υπάρχουν στα Ελληνικά, με πρώτο και καλύτερο το ы.)

Υποθέτω πως ο καθιερωμένος τόνος στην λήγουσα ίσως προέρχεται από παλιότερες μεταφράσεις που γίναν από τα Γαλλικά, κι από ανθρώπους που δεν γνώριζαν Ρώσικα. Όσο για το ωμέγα, μάλλον δεν δικαιολογείται καθόλου.

Έτσι, στα Ελληνικά το πιο "σωστό" θα ήταν Αδερφοί Καραμάζοφ ή έστω Αδερφοί Καραμάζοβ.

Μια λύση;

Το να μείνουμε στο πως γράφεται/τονίζεται το όνομα των κεντρικών χαρακτήρων, είναι σαν να ψάχνουμε το δέντρο και να χάνουμε το δάσος. Θα κλείσουμε το θέμα, δανειζόμενοι μια ατάκα της Δωροθέας, μελους της ομάδας Διαβάζοντας. Έγραψε:

«Χωριζόμαστε σε δύο κατηγορίες σε αυτούς που έχουμε σημνειο αναφορας τη λούφα και παραλλαγή (και άρα λέμε καραμαζώφ) και στους υπολοιπους»

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.