Οι γυναικείες φωνές της Λατινικής Αμερικής είναι η λογοτεχνία που χρειαζόμαστε το φετινό καλοκαίρι

Πέρυσι την άνοιξη, ενώ ήμουν σε ένα βιβλιοπωλείο και χάζευα αναποφάσιστη για το τι πρόκειται να διαλέξω, έπεσα πάνω σε ένα βιβλίο που λέγεται «Καθεδρικοί». Η συγγραφέας του βιβλίου ήταν η Κλαούδια Πινιέρο. Λίγους μήνες αργότερα, το καλοκαίρι είδα μια κοπέλα να διαβάζει κάθε πρωί στο κάμπινγκ που βρισκόμασταν «Το αήττητο καλοκαίρι της Λιλιάνα», γραμμένο από την Κριστίνα Ριβέρα Γκάρσα που επισκέφθηκε φέτος την άνοιξη το Ισπανικό Ινστιτούτο. 

Στα γενέθλια μου, μια φίλη μου πήρε το «Αδέσποτες σκύλες» της Ντάλια δε λα Σέρδα, και στις φετινές μου επιλογές για το καλοκαίρι κατέληξα στο «Μπέτι Μπου», πάλι δια χειρός της Κλαούδια Πινιέρο.

Γιατί τα λέω όλα αυτά ωστόσο; Γιατί υπάρχει ένα κοινό νήμα μέσα σε όλα αυτά τα στιγμιότυπα, που μικρή σημασία έχουν, αλλά εξυπηρετούν τον σκοπό αυτού του κειμένου.

Τα τελευταία χρόνια υπάρχει ένα αναδυόμενο κύμα γυναικών συγγραφέων της Λατινικής Αμερικής, που μας χαρίζει ιστορίες και αφηγήσεις μακριά από όσα μας είναι γνώριμα και οικεία. Τα παραπάνω βιβλία, όπως γίνεται αντιληπτό και από τα ονόματα των συγγραφέων, ανήκουν ακριβώς σε αυτή τη κατηγορία. Είναι μερικά από τα διαμάντια της λογοτεχνίας της Λατινικής Αμερικής, που κατακλύζουν τα βιβλιοπωλεία και πλέον περνάνε από πολλά μάτια και χέρια.

Διαβάστε επίσης: Δέκα βιβλία που διαβάζονται καλύτερα το καλοκαίρι

Γυναικοκτονίες, καταπίεση, και το βίωμα των θηλυκοτήτων της Λατινικής Αμερικής

Το βίωμα των θηλυκοτήτων ανά τον κόσμο δεν είναι ένα και ενιαίο. Τα πλέγματα εξουσίας που διαπερνάνε τις κοινωνικές σχέσεις οριζόντια, επίσης. Αυτές οι γυναίκες συγγραφείς, δίνουν την δική τους οπτική για μια σειρά από ζητήματα που αφορούν τις έμφυλες ταυτότητες, τις ταξικές σχέσεις, την καταπίεση και έτσι καταφέρνουν να «σπάσουν» το δυτικοκεντρικό πρίσμα με το οποίο βλέπουμε την πραγματικότητα. 

Γιατί και η ζωή στην Ευρώπη αν είσαι γυναίκα είναι σκληρή, αλλά στο Μεξικό, στην Αργεντινή ή οπουδήποτε στην Λατινική Αμερική, μπορεί να σε σκοτώσει ένας άντρας, και να μην ασχοληθούν καν οι αρχές μαζί σου. Μπορεί να σε κακοποιεί ο σύντροφός σου, αλλά να μην μπορείς να φύγεις επειδή θα πέσεις στα χέρια κάποιου άλλου κακοποιητή. Μπορεί να είσαι έξαλλα ντυμένη και βαμμένη, και γι'αυτό το λόγο να αξίζεις τον βιασμό και τον θάνατο. Μπορεί να χρειαστεί να κάνεις άμβλωση και να μην είναι κανένας εκεί και να πεθάνεις, επειδή το έκανες σε κάποια βρώμικη και παράνομη κλινική ή στην χειρότερη το έκανες μόνη σου.

Για όλα αυτά τα «μπορεί», αξίζει να ακουστούν οι ιστορίες αυτών των βιβλίων, που κάποιες είναι πραγματικές και άλλες εμπνευσμένες από την πραγματικότητα.

Οι «καθεδρικοί» ή αλλιώς ο ασφυκτικός κλοιός της καθολικής εκκλησίας 

Στο κέντρο της πλοκής αυτού του βιβλίου της Πινιέρο βρίσκεται η Άνα Σάρδα, μια δεκαεπτάχρονη κοπέλα από μια καθολική, αρκετά αυστηρή οικογένεια της Αργεντινής με αρκετά καλή κοινωνική εικόνα. Όλα διαλύονται όταν η κοπέλα βρίσκεται καμμένη και τεμαχισμένη σε μια αλάνα κοντά στο σπίτι της οικογένειας, με το έγκλημα να «θάβεται» για τα επόμενα 30 χρόνια.

Η οικογένεια έχει τρεις αδερφές, μια βαθιά θρησκευόμενη μητέρα και έναν πατέρα με πιο ανοιχτά μυαλά. Η δολοφονία της κοπέλας έρχεται να αναδείξει τις αντίρροπες δυνάμεις εντός του σπιτιού.

Διαβάστε επίσης: Η χώρα που αύξησε την ποινή για τις γυναικοκτονίες έως 60 χρόνια

Η αφήγηση στήνεται με πολύ ιδιαίτερο τρόπο, καθώς σε κάθε κεφάλαιο παρακολουθούμε την οπτική του κάθε μέλους της οικογένειας, η οποία φέρνει στην επιφάνεια στοιχεία και αντιλήψεις που καθρεφτίζουν το σύστημα που γεννά την βία. Η αλήθεια δεν αποκαλύπτεται επειδή ένας άντρας ντετέκτιβ ασχολείται με την υπόθεση, αλλά παραδίδεται στον αναγνώστη σταδιακά, εξετάζοντας το «γιατί», ενώ ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός πως οι γυναικείες φωνές είναι οι καταλύτες των εξελίξεων.

Η Άνα δεν είναι απλά θύμα δολοφονίας. Το σώμα της αποτελεί πεδίο χάραξης δομών εξουσίας, πάνω του συγκρούονται οι κοινωνικές, θρησκευτικές, πολιτικές και έμφυλες αντιθέσεις.

Ο τίτλος είναι συμβολικός. Οι καθεδρικοί είναι τα τεράστια οικοδομήματα της πίστης, της θεσμικής θρησκείας και της εξουσίας. Όμως στο βιβλίο κάθε χαρακτήρας μοιάζει να κατασκευάζει τον δικό του «καθεδρικό»: ένα σύστημα πεποιθήσεων μέσα στο οποίο προσπαθεί να δικαιολογήσει τις επιλογές του.

Το «αήττητο καλοκαίρι της Λιλιάνα» είναι μια πραγματική ιστορία γυναικοκτονίας που έμεινε ανεξειχνίαστη για πάνω από 25 χρόνια. Το συγκεκριμένο έργο λογοτεχνίας αποτελεί ένα υβρίδιο έρευνας, αρχειακού ντοκουμέντο και αφήγησης, για την δολοφονία της αδερφής της συγγραφέως.

«Το αήττητο καλοκαίρι της Λιλιάνα», η ιστορία μιας γυναικοκτονίας

Η Λιλιάνα Ριβέρα Γκάρσα είναι μια 20χρονη φοιτήτρια αρχιτεκτονικής στην Πόλη του Μεξικού. Το 1990 δολοφονείται από τον σύντροφό της, έναν άνδρα με τον οποίο προσπαθούσε επί χρόνια να διακόψει τη σχέση. Λίγες εβδομάδες πριν από τη δολοφονία της έχει αποφασίσει οριστικά ότι θα τον εγκαταλείψει. Σε εκείνο το διάστημα η αδερφή της λείπει στις ΗΠΑ, και έπειτα από χρόνια αποφασίζει να διερευνήσει την υπόθεση, όχι να μάθει ποιος σκότωσε την Λιλιάνα, αλλά πως ήταν δυνατό αυτό να συμβεί.

Το υπέροχο σε αυτή την θλιβερή ιστορία είναι πως η κοπέλα δεν παρουσιάζεται ως θύμα γυναικοκτονίας. Η συγγραφέας δεν επιλέγει να σταθεί στον θάνατο, αλλά στη ζωή της, στις σπουδές της, στους έρωτες της, στις ήττες της και στις νίκες της, για να μην μείνει στην ιστορία ως το «θύμα», αλλά ως η 20χρονη που δεν πρόλαβε να ζήσει. 

Σημαντικό είναι το γεγονός πως η Ριβέρα Γκάρσα αντιμετωπίζει πολλαπλά γραφειοκρατικά εμπόδια στην αναζήτηση της αλήθειας για τον φόνο της αδερφής της. 

Το βιβλίο αυτό έρχεται να δώσει φωνή σε όσα στέρησαν από την Λιλιάνα: Η ιστορία της, τα βιώματα της, οι επιθυμίες της λαμβάνουν χώρο στο εδώ και στο τώρα, παρότι η πατριαρχία της στέρησε το μέλλον.

Γυναίκες και θηλυκότητες πάσης φύσης στις «Αδέσποτες σκύλες»

13 ιστορίες, 13 γυναίκες που μπορεί να είναι είτε βασίλισσες των καρτέλ, είτε σεξεργάτριες, είτε Influncer, η κάθε μία με την δική της ιστορία, μιλάνε για το δικό τους κοινωνικό και έμφυλο βίωμα στην κοινωνία του Μεξικό η οποία δεν αστειεύεται. Ενιότε η αποτύπωση των ιστοριών είναι και λίγο αστεία γιατί η πλειοψηφία των γυναικών είναι λίγο γκροτέσκες φιγούρες. Ενίοτε γίνονται όντως σκύλες, βίαιες, σκληρές, σεξουαλικά «ασύδοτες», δολοφόνοι, χωρίς όμως να ακυρώνεται η έμφυλη καταπίεση.

Αυτή η βεντάλια γυναικών έχει ένα κοινό χαρακτηριστικό: Όλες είναι διαφορετικές, όλες βρίσκονται σε διαφορετικές θέσεις του εξουσιαστικούς πλέγματος, δείχνοντας έτσι το φάσμα των έμφυλων ταυτοτήτων, ενώ καμία από τις ηρωίδες δεν είναι τυπική ετεροκανονική γυναίκα, είναι όλες του περιθωρίου και της περιφρόνησης.

Διαβάστε επίσης: Δεν είσαι μόνος σου στον καύσωνα: 5 ταινίες για να… λιώσεις

Η ίδια η πραγματικότητα έχει δείξει πως και αυτές οι γυναίκες, οι φτωχές, οι τοξικομανείς, οι εγκλωβισμένες στα πρότυπα των social media είναι τα πρώτα θύματα της πατριαρχίας, κα είναι πολύ σημαντικό που η δε λα Σάρδα αφηγείται τις ιστορίες τους μέσα από το βιβλίο της.

«Οι Αδέσποτες Σκύλες είναι ακριβώς αυτό που χρειαζόμαστε σήμερα. Μια πρώτη συλλογή με σκληρές, έξυπνες και απίστευτα αστείες ιστορίες, για Μεξικανές γυναίκες που μάχονται, φλερτάρουν, απατούν, κλαίνε, σκοτώνουν και ψεύδονται για να επιβιώσουν», είχε γράψει το The Feminist Press και εμείς συμφωνούμε μέχρι κεραίας.

Εμπειρίες γυναικών που είναι αόρατες, μπαίνουν στα σπίτια και τα μυαλά μας, τα κάνουν άνω-κάτω και μας δίνουν να καταλάβουμε ότι υπάρχει και κόσμος πέρα από τα δικά μας πρότυπα, από τα όρια της Δύσης, κόσμος σκληρός που για να επιβιώσεις ίσως να πρέπει πρώτα να τρελαθείς.

Όλες οι γυναίκες αυτών των βιβλίων υπάρχουν εκεί έξω. Ζουν σε κάποια πόλη του Μεξικό, κάνουν κουμάντο σε κάποιο καρτέλ της Κολομβίας, κάνουν κάποιο live στο instagram έχοντας χιλιάδες ακολούθους, είναι κλεισμένες σε κάποιο δωμάτιο μόνες τους, ή σκοτώνονται από έναν άντρα. Γιατί κάθε δέκα λεπτά ένα κορίτσι σκοτώνεται από σύντροφο ή μέλος της οικογένειάς της.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.