Γιατί το μέλλον του Χόλιγουντ κρέμεται σε μια κλωστή

«Το μέλλον του Χόλιγουντ κρέμεται σε μια κλωστή». Ο Μαρκ Ράφαλο δεν μάσησε τα λόγια του, αναφερόμενος στην επικείμενη συμφωνία συγχώνευσης της Warner Bros με την Paramount. Κι όσοι νόμιζαν ότι η δημόσια, τοξική διαμάχη μεταξύ Paramount και Netflix για την εξαγορά της Warner έληξε ειρηνικά με νίκη της πρώτης, δεν υπολόγιζαν ότι ένας νέος πόλεμος θα ξεσπούσε. Πολύ πιο ισχυρός και με διακύβευμα το ίδιο το μέλλον της κινηματογραφικής βιομηχανίας.

Η Paramount Skydance ανακοίνωσε την ύψους 111 δισεκατομμυρίων δολαρίων συμφωνία με τη Warner Bros τον περασμένο Φεβρουάριο, θέτοντας τέλος στις βλέψεις του Netflix για την εξαγορά του ιστορικού στούντιο (που περιλαμβάνει μεταξύ άλλων το ΗBO, τις ταινίες της Warner Bros., το CNN και brands όπως ο Χάρι Πότερ, τα Φιλαράκια, το Sex and the City και το Game of thrones).

Κι ενώ το μεγάλο deal βρίσκεται αυτή τη στιγμή υπό τον έλεγχο των μετόχων και των ρυθμιστικών αρχών με στόχο να ολοκληρωθεί μέσα στο τρίτο τρίμηνο του 2026, οι ανησυχίες πληθαίνουν κι οι φωνές που μιλούν για το τέλος του ανεξάρτητου και δημιουργικού Χόλιγουντ εντείνονται.

Η ανοιχτή επιστολή των επαγγελματιών του σινεμά

Ο Ράφαλο είναι ένας από τους πάνω από 3.700 επαγγελματίες του κινηματογράφου, που υπογράφουν ανοιχτή επιστολή ενάντια στη συγχώνευση (η οποία δημοσιεύτηκε στις 13/4 στους New York Times και πλέον συγκεντρώνει υπογραφές στο BlockTheMerger.com/openletter). Στους υποστηρικτές της βρίσκεται ήδη το μισό Χόλιγουντ.

Συνυπογράφουν οι Γιοακίν Φίνιξ, Μπεν Στίλερ, Κρίστεν Στιούαρτ, Ντέιβιντ Φίντσερ, Μπράιαν Κράνστον, Έντουαρντ Νόρτον, Έμα Τόμσον, Χαβιέ Μπαρδέμ, Έλιοτ Πέιτζ, Γκλεν Κλόουζ, Τζέιν Φόντα, Τζέισον Μπέιτμαν, Τζ.Τζ. Άμπραμς, Ρόζι Ο’ Ντόνελ, Τεντ Ντάνσον και πολλοί άλλοι, συμπεριλαμβανομένου και του Γιώργου Λάνθιμου.

«Είμαστε βαθιά ανήσυχοι από ενδείξεις υποστήριξης σε αυτή τη συγχώνευση, η οποία δίνει προτεραιότητα στα συμφέροντα μιας μικρής ομάδας ισχυρών, έναντι του ευρύτερου δημόσιου συμφέροντος» αναφέρει η επιστολή και επισημαίνει: «Η ακεραιότητα, η ανεξαρτησία και η ποικιλομορφία του κλάδου μας τίθενται σε σοβαρό κίνδυνο. Ο ανταγωνισμός είναι απαραίτητος για μια υγιή οικονομία και μια υγιή δημοκρατία...».

Διαβάστε ακόμα: H Paramount εξαγόρασε την Warner Bros με mega deal αξίας 110 δισ. δολαρίων

Λιγότερο Χόλιγουντ, περισσότερα sequels και franchises

Η συζήτηση γύρω από τη συγχώνευση έχει εξελιχθεί σε μια ευρύτερη αντιπαράθεση για το μέλλον, καθώς αφορά άμεσα τον τρόπο με τον οποίο παράγεται, διανέμεται και τελικά διαμορφώνεται το κινηματογραφικό περιεχόμενο.

Ο συνδημιουργός του Watchmen και του Lost, Ντέιμον Λίντελοφ, περιέγραψε γλαφυρά τη νέα προοπτική μέσω social media: «Όταν δύο ιστορικά κινηματογραφικά στούντιο ανήκουν στην ίδια εταιρεία, το αποτέλεσμα είναι αναμενόμενο: το ένα μετατρέπεται σε πόλη φάντασμα. Φοβάμαι. Αλλά δεν είμαι φάντασμα. Κι η μόνη μάχη που είναι ήδη χαμένη, είναι αυτή που δεν δίνεται».

Η βασική ανησυχία συνοψίζεται σε δύο λέξεις: συγκέντρωση ισχύος. Για τους επαγγελματίες του κινηματογράφου αυτό μπορεί να σημαίνει περικοπές και απώλειες θέσεων εργασίας, λιγότερες επιλογές και μεγαλύτερη πίεση στους ανεξάρτητους δημιουργούς, μείωση της καινοτομίας και πιο συντηρητική προσέγγιση στις επενδύσεις. Κατ’ επέκταση για το κοινό, μπορεί να σημαίνει λιγότερο Χόλιγουντ, περισσότερα franchises και sequels. Δηλαδή, λιγότερη πρωτοτυπία, αλλά μεγαλύτερη εμπορική ασφάλεια.

Η δημιουργία ενός ισχυρού μονοπωλίου, μπορεί επίσης να φέρει αυξημένες χρεώσεις στις streaming πλατφόρμες, ενώ οι ανησυχίες φτάνουν και στο σύστημα διανομής. Ένα ισχυρό, ενοποιημένο στούντιο θα έχει μεγαλύτερη διαπραγματευτική δύναμη να επιβάλλει όρους που μπορεί να περιορίσουν την ποικιλία των ταινιών ή να ευνοήσουν την ταχύτερη μετάβαση τους στο streaming. Που για τον θεατή σημαίνει λιγότερες ταινίες στις αίθουσες, μικρότερη διάρκεια προβολής και μεγαλύτερη εξάρτηση από πλατφόρμες.

Η οικογένεια Έλισον και ο ρόλος του Τραμπ

Σήμερα, υπάρχουν έξι μεγάλοι αγοραστές ταινιών και τηλεοπτικών εκπομπών: Disney, Netflix, Amazon, Warner Bros., Paramount και NBCUniversal. Αν η Warner συγχωνευθεί με την Paramount, η νέα εταιρία θα έχει τον πρώτο λόγο στον έλεγχο του περιεχομένου, του αριθμού παραγωγών, των συνθηκών εργασίας αλλά και των τιμών, ενώ θα μπορεί να δημιουργήσει μια ενιαία πλατφόρμα streaming (με τους καταλόγους των Paramount+ και HBO). Παράλληλα η Paramount θα έχει αυξημένη επιρροή και στον κλάδο των ειδήσεων, ελέγχοντας τόσο το CBS News όσο και το CNN.

Ο διευθύνων σύμβουλος της Paramount, Ντέιβιντ Έλισον, όπως και ο δισεκατομμυριούχος πατέρας του, Λάρι, είναι στενοί σύμμαχοι του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ. Λαμβάνοντας υπόψη τη θέση της οικογένειας Έλισον, είναι εύλογες οι ανησυχίες περί φίμωσης του δημιουργικού και ανεξάρτητου Χόλιγουντ -και εξαφάνισης των μεγάλων κοινωνικοπολιτικών παραγωγών στο μέλλον.

Ο ίδιος ο Τραμπ έχει εκφράσει δημοσίως το ενδιαφέρον του για τη συγχώνευση, γεγονός που κατά τον Γερουσιαστή Νέας Υόρκης, Τσακ Σούμερ, «μυρίζει διαφθορά και πολιτική χειραγώγηση. Αν η συμφωνία επικυρωθεί, η δεξιά πλευρά θα αποκτήσει ακόμα μεγαλύτερο έλεγχο στα αμερικανικά media και στο σινεμά και θα συνεχίσει να πνίγει τις ανεξάρτητες φωνές».

Οι υποστηρικτές της συγχώνευσης απαντούν ότι πρόκειται για μια αναγκαία προσαρμογή σε μια ριζικά μεταβαλλόμενη αγορά. Η άνοδος του streaming και η κυριαρχία εταιριών τεχνολογίας έχουν αλλάξει τα οικονομικά δεδομένα του κινηματογράφου, πιέζοντας τα παραδοσιακά στούντιο να αποκτήσουν μεγαλύτερη κλίμακα για να επιβιώσουν. Υπό αυτή την οπτική, η συγχώνευση παρουσιάζεται ως ένας τρόπος ενίσχυσης της βιωσιμότητας της βιομηχανίας και διατήρησης της ικανότητάς της να προχωρά σε μεγάλες, διεθνείς παραγωγές.

Ο πρόεδρος της Paramount Skydance, Ντέιβιντ Έλισον, σε ομιλία του στο πλαίσιο του CinemaCon στο Λος Άντζελες, υποσχέθηκε ότι από τη στιγμή που θα επικυρωθεί η συγχώνευση «θα κάνουμε τουλάχιστον 30 ταινίες τον χρόνο». Δεσμεύτηκε επίσης απέναντι σε ιδιοκτήτες σινεμά ότι θα προβάλλονται πρώτα και αποκλειστικά στις αίθουσες για τουλάχιστον 45 μέρες. «Μην ακούτε τις φήμες» κατέληξε. «Είμαι εδώ σήμερα και σας κοιτάω στα μάτια και σας λέω ότι μπορείτε να βασίζεστε στις δεσμεύσεις μας. Θα δείξουμε ότι τις εννοούμε».

Η απάντηση ήρθε από τον Μαρκ Ράφαλο. Σε ακρόαση που συγκάλεσε ο Δημοκρατικός γερουσιαστής Κόρι Μπούκερ, ο Ράφαλο ήταν απλός και κατανοητός: «Μην εμπιστεύεστε κούφιες υποσχέσεις δισεκατομμυριούχων, που καθοδηγούνται από απληστία. Μην πιστεύετε ότι αυτή η νέα εταιρία, θα καταφέρει με κάποιο τρόπο να κάνει περισσότερες ταινίες με λιγότερα χρήματα κι ένα τεράστιο χρέος. Καλύτερα εμπιστευτείτε τον ανταγωνισμό».

Η πικρή ιστορία των εξαγορών της Warner

Τα λόγια του Ράφαλο υποστηρίζονται από την ιστορία. Από το 2000 και μετά οι συγχωνεύσεις της Warner Bros αποδείχτηκαν καταστροφικές σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό.

Η συμφωνία με την AOL (Ιανουάριος 2000) έσκασε σαν σαπουνόφουσκα, καταγράφοντας το 2002 ζημίες 99 δισ. δολαρίων -τη μεγαλύτερη απώλεια αξίας που είχε καταγραφεί έως τότε. Περίπου 5.800 εργαζόμενοι έχασαν αμέσως τη δουλειά τους, ενώ άλλες 3.000 έως 5.000 θέσεις χάθηκαν τα επόμενα χρόνια. Παρόμοια κατάληξη είχε και η συγχώνευση με την AT&T το 2018. Τα χρέη αποδείχτηκαν δυσβάσταχτα, τα οράματα εγκαταλείφθηκαν, ενώ πάνω από 10.000 εργαζόμενοι έχασαν τις δουλειές τους.

Το 2022, με έκδηλη ανακούφιση και σοβαρές ζημίες, η AT&T πούλησε τη Warner στη Discovery για να δημιουργηθεί ένας νέος όμιλος πολυμέσων (με το όνομα Warner Bros Discovery). Ο CEO και πρόεδρος της Discovery, Ντέιβιντ Ζάσλαβ ανέλαβε την ηγεσία της νέας εταιρίας και με το καλημέρα εφάρμοσε περικοπές, προχώρησε σε μαζικές απολύσεις και ακύρωσε προγραμματισμένες, ακόμα και έτοιμες κινηματογραφικές παραγωγές για φορολογικούς λόγους -ενώ ο ίδιος, θεωρείται ένα από τα πιο ακριβοπληρωμένα πρόσωπα της βιομηχανίας, με αποδοχές περίπου 50 εκατομμύρια δολάρια το 2023. H μετοχή της Warner Bros Discovery συνέχισε να πέφτει, μέχρι που το 2025 ανακοινώθηκε ότι τίθεται ξανά προς πώληση.

Δεν μπορούμε να ξέρουμε τι θα ακολουθήσει εφόσον επικυρωθεί η νέα εξαγορά από την Paramount, αλλά το μοτίβο είναι σαφές: οι συγχωνεύσεις οδηγούν σχεδόν πάντα σε απώλειες θέσεων εργασίας, περικοπές, ακυρώσεις παραγωγών και αυξήσεις τιμών. Η συγκεκριμένη, βεβαίως, θα έχει και τα καλά της, τουλάχιστον για τον Ζάσλαβ, ο οποίος θα λάβει αποζημίωση 700 εκατ. δολαρίων.

Στο επίπεδο των πιθανοτήτων, η συμφωνία παραμένει αυτή τη στιγμή μια ανοιχτή υπόθεση. Ουσιαστικά αντικατοπτρίζει μια ευρύτερη κρίσιμη καμπή για το Χόλιγουντ, που βρίσκεται ανάμεσα σε ένα μοντέλο μαζικής, συγκεντρωτικής παραγωγής και σε μια πιο πολυφωνική και δημιουργική προσέγγιση. Η τελική έκβαση δεν αναμένεται να επηρεάσει μόνο την οικονομική δομή της βιομηχανίας, αλλά και το εύρος, την ποιότητα και τη διαφορετικότητα των ταινιών, που θα βλέπουμε τα επόμενα χρόνια.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.