Οδύσσεια: Τι είναι ο «νόμος του Δία» και γιατί προβλημάτισε τους θεατές

Η ταινία «Οδύσσεια» του Κρίστοφερ Νόλαν σαρώνει στο παγκόσμιο box office και έχει καταφέρει κάτι σημαντικότερο από το να βάλει πλώρη για τα Όσκαρ: να στρέψει στρέψει το ενδιαφέρον του κοινού στα έπη του Ομήρου, μέσα από αναζητήσεις της ιστορίας του Οδυσσέα και των διαφορών της με την ταινία, αλλά και μέσω των θεμάτων που αναπτύσσονται σε αυτή. 

Ακολουθούν SPOILERS!

Ο Νόμος του Δία

Υπάρχει μια κεντρική έννοια που διέπει την ταινία, η οποία τις τελευταίες ημέρες αναλύεται από διεθνή μέσα. Στην ταινία θα τη συναντήσετε ως «Νόμο του Δία» με τους χαρακτήρες να αναφέρονται πολλές φορές σε αυτή. Πυρήνας του «νόμου» αυτού είναι η ξενία.

Οι αρχαίοι Έλληνες ακολουθούσαν έναν απαράβατο κανόνα: όταν ένας άγνωστος εμφανιζόταν στο σπίτι σου, όφειλες να του προσφέρεις φιλοξενία – κρασί, φαγητό, ασφάλεια και προστασία όσο βρισκόταν υπό τη στέγη σου. Ο φιλοξενούμενος, με τη σειρά του, έπρεπε να σέβεται και να τιμά τον οικοδεσπότη του.

Ξένιος Δίας είναι εξάλλου το προσωνύμιο του, ως προστάτη των ξένων, των ταξιδιωτών. Με αυτό τον τρόπο ρυθμιζόταν μέσα από άγραφους κανόνες, η ηθική υποχρέωση της φιλοξενίας και της συμπεριφορά απέναντι στους ξένους.

Ο Κρίστοφερ Νόλαν το έχει επίσης εξηγήσει: «Αυτό ισχύει αφενός επειδή ένας ταπεινός ξένος μπορεί στην πραγματικότητα να είναι ένας θεός μεταμφιεσμένος, αλλά και επειδή έτσι μπορεί να λειτουργήσει μια κοινωνία. Οι άνθρωποι πρέπει να ταξιδεύουν, να εμπορεύονται και, κάποια στιγμή, όλοι εξαρτώνται από την καλοσύνη των αγνώστων».

Πρόκειται για μια ηθική τάξη ντυμένη με το θεϊκό στοιχείο που την επικυρώνει και είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη θρησκεία. Αν όλοι τηρούσαν τον κανόνα, αποφεύγονταν αμέτρητες συγκρούσεις και αιματοχυσίες.

Η ηθική αξία ενός ανθρώπου κρίνεται σε μεγάλο βαθμό από τον τρόπο που φέρεται στους ξένους και η ξενία επιβάλλει υποχρεώσεις και στις δύο πλευρές. Δεν είναι μόνο ο οικοδεσπότης που μπορεί να παραβιάσει τον ιερό αυτόν κανόνα. Το ίδιο μπορεί να κάνει και ο φιλοξενούμενος, όταν καταχράται τη φιλοξενία, παραμένει περισσότερο απ’ όσο πρέπει ή εκμεταλλεύεται τη γενναιοδωρία του οικοδεσπότη του. Και αυτή η συμπεριφορά θεωρείται εξίσου προσβλητική για τους θεούς.

Διαβάστε ακόμα: Οδύσσεια: Τι έκανε σωστό και τι λάθος ο Νόλαν στην ιστορία του Άργου, πιστού σκύλου του Οδυσσέα

Ακολουθεί Spoiler για το φινάλε της ταινίας!

Οι ενοχές του Οδυσσέα

Μη γνωρίζοντας όλα αυτά είναι μάλλον δύσκολο κανείς να αντιληφθεί γιατί η Πηνελόπη υπομένει τους 108 μνηστήρες ή γιατί ο Οδυσσέας βασανίζεται από ενοχές για τον «Δούρειο Ίππο».

Ο σκηνοθέτης παρουσιάζει τον Οδυσσέα να πιστεύει ότι ο ίδιος ουσιαστικά αχρήστεψε αυτόν τον «νόμο» όταν συνέλαβε την ιδέα του Δούρειου Ίππου: ενός δώρου που έκρυβε μέσα του θάνατο και προδοσία, αφού μέσα του κρύβοταν Έλληνες για να εισέλθουν στην Τροία και να σφαγιάσουν τους κατοίκους της.

Όπως αναφέρει άρθρο στο Time.com όταν ο Οδυσσέας τελικά επιστρέφει, οι φόβοι του επιβεβαιώνονται. Η ξενία έχει πάψει να υπάρχει. Οι μνηστήρες εξευτελίζουν τους ξένους και εκμεταλλεύονται την Πηνελόπη και τον Τηλέμαχο. Είναι σαν η δική του παραβίαση του ηθικού κώδικα να έδωσε το παράδειγμα και σε όλους τους υπόλοιπους.

Έτσι πιστεύει ότι άνοιξε τον δρόμο ώστε και άλλοι λαοί της Μεσογείου να αγνοήσουν τους ηθικούς κανόνες που επί αιώνες συγκρατούσαν τον κόσμο της Εποχής του Χαλκού, πράγμα που συνδέεται και με το τέλος που δίνει ο Νόλαν στην ταινία, διαφορετικό από αυτό του έπους της «Οδύσσειας».

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.