Όταν οι άνθρωποι και ο τόπος γίνονται μέρος της αφήγησης: Ο Μελαχρινός Βελέντζας στο Reader για τα 8 χρόνια του Lemon

Η ιστορία του 1900 είναι η ιστορία ενός πιανίστα που δεν κατέβηκε ποτέ από το πλοίο στο οποίο γεννήθηκε. Εγκαταλείφθηκε μέσα σε μία κούτα από λεμόνια κι έγινε ο σπουδαιότερος πιανίστας του Ωκεανού. Η ιστορία της παράστασης Lemon όμως γράφεται από το 2018 μέσα από ταξίδια, τόπους απομακρυσμένους και τις ιστορίες των ανθρώπων που το υποδέχονται. 

«Το Lemon δεν είναι παράσταση, είναι αφορμή» λέει στο Reader ο Μελαχρινός Βελέντζας ο οποίος εμπνεύστηκε αυτή την ανεξάρτητη παραγωγή παρακινούμενος από το αίσθημα ελευθερίας που του παρέχει η συνθήκη της, ταξιδεύοντας με πολύ προσωπικό κόπο και σεβασμό για τους θεατές, αλλά χωρίς «χάρτη».

Το προσωπικό του στοίχημα είναι η έρευνα και ορίζει ως επιτυχία της παράστασης τη σύνδεση με τους ανθρώπους. Το ταξίδι του Lemon βασίζεται στο μοντέλο μίας καλλιτεχνικής πρότασης «κόντρα στους παραδοσιακούς δρόμους».

Ο τόπος και ο χρόνος, έννοιες που συχνά τον απασχόλησαν και στην ακαδημαϊκή του διαδρομή, έρχονται στο Lemon -αλλά και σε όλα τα projects που ετοιμάζει παράλληλα με αυτό, όπως «Το Όνειρο»- να συναντήσουν τις δεξιότητές του: τη μουσική, την άνεση στην επικοινωνία, τον τρόπο που έχει να βλέπει τη μεγαλύτερη εικόνα και να ονειρεύεται -ακόμα- συλλογικά και με γνώμονα τη διαφορά.

«Τα πράγματα πρέπει να παίρνουν τον χρόνο τους» μου λέει στην κουβέντα που κάναμε με αφορμή την «άγκυρα» που ρίχνει το Lemon στο ΠΛΥΦΑ έως τις 28 Φεβρουαρίου και δεν θα μπορούσα να συμφωνώ περισσότερο.

Γιατί η ιστορία του 1900 ήταν αρκετά σημαντική για εσένα για να την κάνεις παράσταση και πότε άρχισε ως ιδέα να στριφογυρίζει στο μυαλό σου;

Είμαστε στο 2018 όταν άρχισα να συνειδητοποιώ ότι θα ήθελα να δημιουργήσω μία δική μου δομή καλλιτεχνικής έρευνας και παραγωγής. Όταν πρωτοδιάβασα το Novecento -τον ποιητικό θεατρικό μονόλογο του Alessandro Baricco (μετάφραση: Σταύρος Παπασταύρου)- στο οποίο βασίζεται το Lemon, στάθηκα σε μία φράση: «Κανείς δεν είναι ξεγραμμένος άμα έχει έτοιμη μια καλή ιστορία και κάποιον για να του τη διηγηθεί». 

Επειδή με ενδιέφεραν οι παραστάσεις σε μη συμβατικούς χώρους, μου φάνηκε πολύ ωραία ιστορία και έτσι γεννήθηκε η ιδέα της παρουσίασης του Lemon πότε στη στεριά, πότε στη θάλασσα και πότε κάπου ανάμεσα. Το Lemon ήταν η πρώτη μου παραγωγή. Έδωσα το κείμενο στη Γεωργία Τσαγκαράκη, η οποία ανέλαβε τη διασκευή για 2 ηθοποιούς, τη σκηνοθεσία και την κίνηση. 

Ο 1900 είναι ένας χαρακτήρας που θα μπορούσε να κατέβει στη στεριά και να κάνει μια άλλη ζωή, αλλά μένει για πάντα στο καράβι στο οποίο γεννήθηκε. Παίζοντας αυτό το έργο εκτός Αθήνας, μπροστά σε ανθρώπους που δεν έχουν φύγει ποτέ από τον τόπο τους, είναι σα να συναντάω τον χαρακτήρα του έργου σε αυτούς. 

Με τον Γιώργο Δρίβα, που υποδύεται τον τρομπετίστα Τιμ Τούνυ -μοναδικό φίλο του 1900- έχουμε πραγματοποιήσει μέχρι σήμερα 186 παραστάσεις και στις αποσκευές μας έχουμε μαζέψει πολλές ιστορίες από τις συναντήσεις μας με αυτούς τους ανθρώπους. Έτσι, έχει προκύψει κι ένα δεύτερο έργο μέσα από το Lemon: η ιστορία 8 χρόνων μίας παράστασης που ταξιδεύει από ανάγκη σε αποκεντρωμένες περιοχές της Ελλάδας. Και το ταξίδι αυτού του καρπού συνεχίζεται.

Αυτή η παράσταση έχει προσαρμοστεί και παρουσιαστεί όπου μπορείς να φανταστείς: εν πλω, σε αγκυροβολημένο καράβι, σε κτήμα λεμονιών, σε πλατεία χωριού, σε παραλία, στην όχθη μίας λίμνης κ.α.

Τα παιδικά βιώματα παίζουν πάντα τον δικό τους ρόλο στο ταξίδι της ζωής μας. Όταν ήμουν μικρός, κάθε καλοκαίρι οργώναμε μαζί με τον πατέρα μου και τον αδελφό μου κάθε γωνιά της Ελλάδας με ένα βανάκι. Λέγαμε: “φέτος θα πάμε στη Μακεδονία”. Ήμασταν ανεξάρτητοι και η διαδρομή μας καθοριζόταν από την επιθυμία και την ανάγκη της στιγμής. Κάπως έτσι χαρτογραφούσαμε την Ελλάδα. Μ’ έναν τρόπο, αυτή η υπέροχη παιδική ανάμνηση αποτελεί πηγή έμπνευσης σε όσα κάνω ως καλλιτέχνης.

Ανάλογα με το μέρος που παίζεις προσαρμόζεται και η παράσταση;

Ο τόπος αφηγείται. Οπότε λαμβάνω πολύ σοβαρά υπ’ όψιν τι μου δίνει κάθε φορά ο τόπος όπου θα προσαρμοστεί η παράσταση. Πέρσι παίξαμε στη λίμνη Στεφανιάδα στην Καρδίτσα. Βράδυ. Ήχοι της φύσης. Προς το τέλος του έργου, σήκωσα τους θεατές και όλοι μαζί πήγαμε στην όχθη. Το έργο τελείωσε με τον 1900 να χάνεται στα νερά της λίμνης. 

Το τέλος του έργου στη λίμνη Στεφανιάδα (Αύγουστος 2025):

Το 2019, όταν το έργο παρουσιάστηκε στο εγκαταλελειμμένο ξενοδοχείο Μπάγκειον, η παράσταση τελείωνε με τον χαρακτήρα να αιωρείται κρεμασμένος από ένα σκοινί από την οροφή του κτιρίου.

Στην εν πλω παράσταση τόσο στη Σαντορίνη όσο και στη Σαλαμίνα, είχα συνεννοηθεί με τον καπετάνιο του πλοίου να ανοίξει την μπουκαπόρτα όσο το καράβι ήταν εν κινήσει προκειμένου ο 1900 να σταθεί στην άκρη της δοκιμάζοντας να κατέβει από το δικό του καράβι για πρώτη φορά στη ζωή του. Περπάτησα ως την άκρη της μπουκαπόρτας αντικρίζοντας τη θάλασσα και ακούγοντας τους ήχους της. Θυμάμαι στην πρόβα της εν πλω παράστασης, ένα παιδάκι που περνούσε με τη μητέρα του έξω από το καράβι όπου στήναμε το πιάνο. Κοντοστάθηκε. “Μαμά, πού πήγαν τα αυτοκίνητα;” 

Η τέχνη είναι ένας ευφάνταστος τρόπος επαναπροσδιορισμού της πραγματικότητάς μας και αν μπορεί να δημιουργεί ερωτήματα, τότε παράγει και τη δυνατότητα για μία μετακίνηση.

Το κοινό στην επαρχία έρχεται πιο εύκολα να σου μιλήσει και να μοιραστεί σκέψεις του;

Ο κόσμος έχει μεγάλη ανάγκη από ερεθίσματα στην επαρχία. Και αυτός είναι ο λόγος που μου αρέσει να ταξιδεύω εκτός Αθήνας. Μου αρέσει να πηγαίνω εγώ στους θεατές, στους ανθρώπους. «Θέατρο υπάρχει όπου υπάρχουν Θεατές». Για να δημιουργήσω μία πολιτιστική δυνατότητα.

Επικοινωνούμε πολύ με τον κόσμο, τους γνωρίζουμε, κάνουμε συζητήσεις. Είναι πολύ απελευθερωτικό για εμένα ότι πολλοί θεατές που έρχονται στα έργα που παρουσιάζω, δεν ξέρουν το όνομά μου. Έρχονται δίχως προσδοκίες κι έτσι το ενδιαφέρον της καλλιτεχνικής πράξης εστιάζεται όχι στο ποιος μιλάει, αλλά τι είναι αυτό που προτείνει.

Το Lemon είναι μια καλλιτεχνική πρόταση που ταξιδεύει αποκεντρωμένα, αποδεικνύοντας ότι δεν χρειάζεται να είσαι γνωστός προκειμένου ο κόσμος να έρθει σε επαφή με αυτό που αφηγείσαι.

Πώς βρίσκεις ένα μέρος για να παίξετε και τι δυσκολίες έχει μέχρι την πραγματοποίηση της παράστασης;

Η φιλοσοφία του να κάνεις μία ανεξάρτητη παραγωγή έχει στον πυρήνα της την αποδοχή πως ξεκινάς από το μηδέν. Στην επιλογή των σημείων που θα παρουσιαστεί ένα έργο έχω επηρεαστεί αρκετά από τον Πίτερ Μπρουκ: «Μπορώ να πάρω οποιονδήποτε κενό χώρο και να τον ονομάσω γυμνή σκηνή. Ένας άνθρωπος περπατάει σε αυτόν τον κενό χώρο, ενώ κάποιος άλλος τον παρακολουθεί, και αυτό είναι το μόνο που χρειάζεται για να ξεκινήσει μία θεατρική πράξη». Αν λοιπόν υπάρξει το κατάλληλο βλέμμα, τότε αυτό αρκεί για τη γέννηση μίας παραστάσιμης στιγμής. Αυτό με οδηγεί με έναν τρόπο να διαλέγω σημεία που κατά βάση είναι δύσκολα. 

Έπειτα, καθώς τα επισκέπτομαι στο πλαίσιο προετοιμασίας της παράστασης, συνδέομαι με τους ανθρώπους του κάθε φορά διαφορετικού τόπου. Έτσι, οι άνθρωποι γίνονται μέρος της αφήγησης. Το 2018 παίζουμε σ’ ένα καρνάγιο στο Λαύριο, όπου για τις ανάγκες του έργου, οι ντόπιοι ψαράδες μας βοήθησαν να διαμορφώσουμε το χώρο και οι βάρκες τους αποτέλεσαν μέρος της σκηνογραφίας. Η παράσταση ξεκίνησε με έναν από τους ψαράδες να μας μεταφέρει με τη βάρκα του στη σκηνή. Όταν παίζουμε σ’ εξωτερικό χώρο, συνηθίζω τα βράδια να κοιμάμαι στο σημείο όπου θα παιχτεί το έργο για να αφουγκραστώ τους ήχους του τόπου. Είναι πολλές οι φορές που οι συζητήσεις με τους ντόπιους αποτελούν μέρος των εικόνων που με κινητοποιούν ως performer την ώρα της παράστασης. Μέσω αυτής της επαφής με τον τόπο και τους ανθρώπους του, το έργο αγγίζει ένα κομμάτι της καθημερινότητάς τους παράγοντας μία κοινή μνήμη. Έτσι, η γραμμή ανάμεσα στο τι είναι θέατρο και τι είναι ζωή γίνεται δυσδιάκριτη.

Καταρράκτες Παλαιοκαρυάς (Ιούλιος 2024):

Το να κάνεις ανεξάρτητη παραγωγή είναι εξ ορισμού δύσκολο. Γιατί τις περισσότερες φορές χρειάζεται να εφεύρεις τρόπους και να δημιουργήσεις δρόμους που δεν υπάρχουν. Σε αυτή τη δυσκολία όμως ενυπάρχει και η ομορφιά. Όχι ενός επιτυχημένου αποτελέσματος, αλλά η ομορφιά ότι προσπάθησες. Αυτό αρκεί.

Πώς καταφέρνεις να επικοινωνήσεις την ιδέα και να σε εμπιστευτούν;

Ξεκινάω από το τίποτα. Η παραγωγή είναι μία παρεξηγημένη έννοια. Και λανθασμένα πολλές φορές τη συνδέουμε αποκλειστικά και μόνο με τα χρήματα. Έχει αξία να επιστρέφουμε στην ετυμολογία των λέξεων, στη ρίζα τους. Κι ίσως εκεί εντοπίσουμε κάτι οργανικό που μας κινητοποιεί. Παραγωγή για εμένα σημαίνει να ρίξεις τον σπόρο και να αρχίσεις να τον καλλιεργείς. Το παράδειγμα επίσης της γέννας είναι αντιπροσωπευτικό: μία γέννα διαρκεί περίπου 9 μήνες, είναι μία διαδικασία που απαιτεί χρόνο. Τίποτα δε γεννιέται από τη μία μέρα στην άλλη. Και κάθε μέρα που περνάει υπάρχει η πιθανότητα κάτι να μην πάει καλά. Πρέπει να είσαι εκεί. Παρών. Αγκαλιάζοντας τις δυσκολίες και ό,τι φέρει αυτό το ταξίδι που λέγεται ζωή. Στη διαδρομή αυτή θα αποτύχεις πολλές φορές. Θα ακούσεις πολλά «όχι». Ειδικά σε μία τέτοια καλλιτεχνική πρόταση, όπου οι προτεινόμενοι χώροι φιλοξενίας του όποιου έργου δεν είναι κάποιο θέατρο. Αντιθέτως, μιλάμε για μη συμβατικούς χώρους. Ωστόσο, οι άνθρωποι εκτός Αθήνας, επειδή πολλές φορές δεν έχουν πρόσβαση σε μία πολιτιστική δυνατότητα, είναι πιο ανοιχτοί στο να υποδεχτούν αυτό που προτείνω. 

Σε μια φάρμα στο Κόρθι της Άνδρου (Ιούλιος 2025):

Ακόμη κι αν τους ξενίζει στην αρχή η πρότασή μου. Στο τέλος της κάθε διαδρομής, έχω να θυμάμαι πολλές αγκαλιές με αυτούς τους ανθρώπους. Και μια υπόσχεση επιστροφής στον τόπο τους με το επόμενο έργο. 

Με τα χρόνια, όλο αυτό που κάνω έχει αποκτήσει μία μικρή αλλά σημαντική φήμη. Δεν πιστεύω στις μεγάλες αλλαγές, αλλά στη  δημιουργία μικρών -κατά τόπους- κοινοτήτων που μπορούν να αφηγηθούν κάτι διαφορετικό. Και στον ισοπεδωτικό ρυθμό της εποχής όπου όλα μετριούνται και αξιολογούνται βάσει αριθμών, η επιστροφή σε μικρές συλλογικές προσπάθειες έχει για εμένα μεγάλη αξία. 

Σημασία επίσης έχουν και τα δύσκολα μέρη που επιλέγω για να παρουσιάσω αυτά τα έργα. Ο κόσμος εκτιμά ότι ένας καλλιτέχνης δεν επιλέγει τον εύκολο δρόμο. Τον Σεπτέμβριο του 2023 βρεθήκαμε στο Νεοχώρι Λευκάδας των 25 μόνιμων κατοίκων μετά από πρόσκληση μίας εκ των κατοίκων αυτών. Σε αυτό το χωριό, τότε υπήρχε μόνο ένα παιδί. Ένα νεογέννητο μωρό λίγων μηνών. Στα δικά μου μάτια αυτό το μωρό ήταν ο 1900. Ένα σύμβολο της εγκαταλελειμμένης υπαίθρου που προσμένει μία δυνατότητα.

Επίσης, τον Αύγουστο του 2024 στο ορεινό χωριό Φουρνή Λασιθίου ο κόσμος αγκάλιασε το γεγονός ότι ένα έργο από την Αθήνα ταξίδεψε μέχρι εκείνο το απομακρυσμένο σημείο του χάρτη. Ήρθαν άνθρωποι από κάθε γωνιά της Κρήτης. Το σημαντικό λοιπόν δεν είναι οι αριθμοί ή τα εισιτήρια, αλλά το γεγονός ότι δημιουργείται ένας σχεδόν υπαρξιακός λόγος για τον οποίο οι άνθρωποι συγκεντρώνονται για να ακούσουν μία ιστορία.

Στο Νεοχώρι Λευκάδας, το χωριό των 25 μόνιμων κατοίκων και του μοναδικού παιδιού (Σεπτέμβριος 2023):

Οπότε η επιτυχία της παράστασης είναι η σύνδεση με τους ανθρώπους.

Βέβαια! Και ότι πας σε αυτά τα μέρη που δεν πάει κανείς άλλος. Στην επαρχία ο τρόπος που έρχεται ο κόσμος είναι τελετουργικός. Μαζεύεται η κοινότητα, στο κέντρο είναι μία ιστορία και πάμε να τη μοιραστούμε. Ενώ στην Αθήνα το ενδιαφέρον εστιάζεται συχνά στο «ποιος έπαιξε τον Άμλετ;» και «αν είναι ο καλύτερος ηθοποιός της γενιάς του». Είναι φορές που αναρωτιέμαι πόσες γενιές έχουμε. Για εμένα το ζήτημα δεν είναι το εάν έπαιξε καλά ή όχι ο ηθοποιός, είναι να μην κοροϊδέψει τον θεατή. Πώς δεν τον κοροϊδεύω; Αν δουλέψω ώστε αυτό που παρουσιάζω να έχει μια συνέπεια. Και ας μην είμαι ο «καλύτερος» ηθοποιός. Δεν θέλω να είμαι ούτε ο καλύτερος, ούτε ο χειρότερος. θέλω να είμαι τίμιος. Για εμένα είναι ζητούμενο η σύνδεση με τους ανθρώπους. Η κάθε παράσταση είναι η αφορμή για κάτι ευρύτερο που έχει να κάνει με αυτό που ονομάζουμε πολιτισμό.

Έχεις ακούσει ποτέ κάτι που σε ξάφνιασε, που μπορεί κι εσύ να μην είχες σκεφτεί για την παράσταση που δημιούργησες ή κάτι που σε συγκίνησε;

Τον Αύγουστο του 2024, στην Καρδαμύλη παίξαμε στην προβλήτα της Τίκλας. Στο τέλος της παράστασης βούτηξα στο νερό από ένα συγκεκριμένο σημείο, το οποίο είχα μαρκάρει με μαύρη ταινία σε σχήμα σχεδόν σταυρού για να μπορώ να το διακρίνω κατά τη διάρκεια του έργου. Μετά την παράσταση με πλησίασε μια γυναίκα συγκινημένη. «Πώς πήγε το ταξίδι;» τη ρώτησα. Μου λέει «Αγόρι μου, ξέρεις από πού βούτηξες;» Μου αφηγήθηκε πως τη δεκαετία του ‘80 είχε ένα φίλο διασώστη.  Σ’ εκείνο το σημείο της προβλήτας, τον χειμώνα το νερό ανέβηκε ορμητικά και παρέσυρε μέσα στη θάλασσα ένα αυτοκίνητο με δύο ανθρώπους. Ο φίλος της βούτηξε για να τους σώσει. Πνίγηκε και αυτός μαζί με τους άλλους δύο. Οπότε το σημείο από το οποίο βούτηξα, χωρίς να το ξέρω, ήταν αυτό στο οποίο είχε συμβεί αυτή η ιστορία. 

Προβλήτα Τίκλας, Καρδαμύλη (Σεπτέμβριος 2024):

Κάτι τέτοιο έχει συμβεί πολλές φορές: να ξυπνάει η ιστορία του τόπου, επειδή πηγαίνει μια άλλη ιστορία και ενεργοποιεί αυτή τη μνήμη. 

Ως καλλιτέχνης συλλέγω ιστορίες. Και μπορώ και τις συγκεντρώνω ακριβώς επειδή έχω επιλέξει να κατέβω από το δικό μου καράβι -την Αθήνα- και να πηγαίνω χωρίς φόβο να συναντήσω αυτούς τους ανθρώπους σε αυτούς τους τόπους.

Γιατί η παράσταση λέγεται Lemon και όχι 1900;

Δεν ήθελα ο τίτλος να παραπέμπει στην ταινία καθώς για εμένα το έργο αυτό δεν έχει να κάνει μόνο με την ιστορία του πιανίστα 1900, αλλά και με την προσπάθειά μου να αφηγηθώ το ταξίδι σε αυτούς τους αποκεντρωμένους τόπους, αλλά και το εγχείρημα μίας ανεξάρτητης παραγωγής. Ο τίτλος που θα δώσεις πρέπει να είναι αποτέλεσμα του περιεχομένου που έχεις. Μετά από 8 χρόνια, ο τίτλος επιβεβαιώνει την αρχική πρόθεση. Στο ΠΛΥΦΑ αφήνω λεμόνια στις θέσεις των θεατών να τους περιμένουν. Με τον ίδιο τρόπο που εγκατέλειψαν τον 1900 σε μία κούτα από λεμόνια και τον βρήκε ένας ναύτης και τον φρόντισε, εγώ αφήνω ένα λεμόνι για να το βρεις εσύ και να το φροντίσεις. Το θέατρο και εν γένει η τέχνη συμβαίνει όταν οι άνθρωποι συναντώνται με απλότητα και συνδέονται.

Παράλληλα με το Lemon υπάρχει και «Το Όνειρο»

«Το Όνειρο» είναι η δεύτερη παραγωγή μου: ένα site-specific σκηνικό συμβάν που θα παρουσιάζεται κατά κύριο λόγο σε φυσικά τοπία, όπως σε ποταμούς, σε καταρράκτες κ.α. Σε μέρη που ηρεμεί κανείς και η πιθανότητα βαθύτερης σύνδεσης αυξάνεται με τον εαυτό του, τους γύρω του και τον τόπο. Σε αυτή την πρωτότυπη συνθήκη, οι θεατές ανεβαίνουν επί σκηνής να αφηγηθούν είτε ένα δικό τους όνειρο είτε τι ονειρεύονταν να γίνουν όταν ήταν παιδιά. Πρόκειται για μία πολυμεσική παράσταση με την ενεργή συμμετοχή των θεατών.

«Για να μη μας χωρίζει τίποτα πια»

Ο θεατής κοιτάζει το θεατή. Και όλοι μαζί περιμένουμε. Κάτι. Να συμβεί.

«Στο Όνειρο» χρησιμοποιώ μουσική και ό,τι παράγεται στο «εδώ και τώρα». Η χρήση της ζωντανής μουσικής (live piano, λούπες κ.α.) συναντά τον φυσικό ήχο του τόπου, οι βιντεοπροβολές αλληλεπιδρούν με την προφορικότητα των αφηγήσεων και το φυσικό φως κατά την έναρξη της παράστασης δίνει τη θέση του στη νύχτα. «Το Όνειρο» θα διαδεχτεί την πραγματικότητα για να δώσει στο τέλος ξανά τη θέση του σ’ εκείνη.

«Όνειρο η πραγματικότητά μας και πραγματικότητα το Όνειρο»

«Το Όνειρο» ίσως δεν το ζήσουμε τελικά. Αν αρχίσουμε να το πιστεύουμε όμως, κάπως θα επαναπροσδιορίσει την πραγματικότητά μας τουλάχιστον σε ψυχικό επίπεδο. Είναι σημαντικό να καταλάβουμε πως αυτό που βασανίζει τον καθένα μας χωριστά, βασανίζει και τον διπλανό μας. Να θυμηθούμε δηλαδή πως μπορούμε ακόμα να μοιραζόμαστε και συλλογικά να διεκδικήσουμε τις ζωές μας.

Δεν είναι επίφοβο ή απρόβλεπτο αυτό;

Στο «Όνειρο» με ενδιαφέρει να μοιραστούμε κάτι κοινό: μία εικόνα, μία αίσθηση, μία ανάμνηση. Σημαντικό εργαλείο σε αυτή τη διαδικασία είναι η διαστολή του χρόνου. Μπορούμε να πάρουμε όσο χρόνο θέλουμε. Είναι και αυτό που μας λείπει σήμερα. Δεν είναι ότι κάτι πρέπει να γίνει σωστά όταν ανεβαίνει κάποιος πάνω. Είναι θεμιτό ακόμα και να το μετανιώσει κάποιος και να κατέβει χωρίς εντέλει να μοιραστεί κάτι.

Σε ένα «Όνειρο», ανέβηκε ένας ζαχαροπλάστης και τον ρώτησα πώς είναι να φτιάχνεις γλυκά. Άρχισε να μου το δείχνει χρησιμοποιώντας τα χέρια του. Άρχισα να τον συνοδεύω με το πιάνο μου. Κάποια στιγμή, τον ρώτησα τι ήθελε να κάνει στη ζωή του και μου απάντησε «να τραγουδάω, αλλά δεν έχω φωνή. Δεν είμαι ούτε για το μπάνιο». Τότε ανέβηκε μια κοπέλα που τραγουδούσε, είπε το αγαπημένο του κομμάτι. Ο ζαχαροπλάστης «τραγούδησε» με το σώμα του. Στο «Όνειρο» οι άνθρωποι συναντιόμαστε. Θυμόμαστε λίγο πώς θα μπορούσε να είναι η ζωή. Μαζί. Και αυτό που κάνω ως καλλιτέχνης σε αυτή τη συνθήκη είναι να συνθέτω το αυθόρμητο και το τυχαίο. Που με έναν τρόπο, δεν είναι καθόλου τυχαίο.

Η κύρια λειτουργία της Τέχνης ποια πρέπει να είναι;

Η έρευνα. Να ρωτάς. Αυτό που κάνουν τα παιδιά. Και αυτό είναι κάτι που δεν μπορείς να το κάνεις άμα δεν δώσεις τον απαραίτητο χρόνο. Το ζήτημα του χρόνου είναι βαθιά πολιτικό στις μέρες μας. Ο χρόνος μας λείπει. Σήμερα, δεν υπάρχουν οι χρόνοι μετάβασης. Και η έρευνα συνιστά έναν πολύ σημαντικό μεταβατικό χρόνο από την παρουσίαση ενός έργου στο επόμενο. Η παρουσίαση ενός έργου είναι το αποτέλεσμα της διαστολής του χρόνου του καλλιτέχνη, όπου συμπυκνώνεται η αναζήτηση ενός νοήματος στα πράγματα. Κι αυτό στο τέλος της διαδρομής παρουσιάζει ένας καλλιτέχνης στους θεατές: αυτή την αναζήτηση που ίσως προκαλέσει μία μετακίνηση. 

Η μεγαλύτερη δυσκολία που έχεις αντιμετωπίσει ποια είναι;

Το να αντέξω. Ο μεγαλύτερος εχθρός πάντα είναι ο ίδιος μας ο εαυτός. Είναι σίγουρο πως κάποια στιγμή θα έρθει κούραση. Στην περίπτωση δε που κάνεις δική σου παραγωγή, θα αντιμετωπίσεις και οικονομικές δυσκολίες. Ειδικά μάλιστα όταν δεν κάνεις εκπτώσεις στον τρόπο που οραματίζεσαι κάτι και στο παραγόμενο αποτέλεσμα. Μου αρέσει να ακούω ιστορίες που λένε «υπήρξα αδύναμος και άντεξα». Είναι πιο ανθρώπινο και πιο αληθινό από το «τα κατάφερα εξ αρχής». Αυτή τη φιλοσοφία μου μοιράζομαι και στα εργαστήρια σωματικού θεάτρου που πραγματοποιώ και είναι ανοικτά προς όλους τους ανθρώπους. Εστιάζω στην αξία του να προσπαθεί κανείς τα πράγματα. Όχι να τα επιτύχει. Αυτό που δίνει διάρκεια σε αυτή την προσπάθεια είναι το να έχει κανείς έναν πυρηνικό λόγο να τον κινητοποιεί. «Γιατί κάνω τα πράγματα;» 
 

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.