«Φως εξαντλημένης λυχνίας»: Η ετυμηγορία για τη δολοφονία Λαμπράκη και οι ένοχοι που γλίτωσαν

Λίγα μυστήρια στη μεταπολεμική Ιστορία της Ελλάδας παραμένουν ανεξιχνίαστα. Και είναι λογικό να μας τραβάνε λίγο περισσότερο την προσοχή από τα υπόλοιπα γεγονότα. Σχεδόν 62 χρόνια μετά τη δολοφονία του Γρηγόρη Λαμπράκη, ένα μέρος της αλήθειας βρίσκεται κλειδωμένο στο συρτάρι. 

Το παρασκήνιο μιας δολοφονίας

Η δολοφονία από μόνη της είναι ένα κράμα της δράσης του παρακράτους που δρούσε στη σκιά του κράτους, του επίσημου κράτους που…έκανε πως δεν έβλεπε και των μετεμφυλιακών θεσμών που έκαναν οτιδήποτε περνούσε από το χέρι τους για να εμποδίσουν την απόδοση δικαιοσύνης. 

Το σχέδιο των αρχών ήταν σχεδόν αψεγάδιαστο. Ποιος θα τολμούσε άλλωστε να κατηγορήσει αξιωματικούς της Χωροφυλακής που συνδέονται μέχρι και με τα Ανάκτορα; Το αφήγημα ήταν απλό. Το τρίκυκλο…έπεσε πάνω στον Γρηγόρη Λαμπράκη ενώ έφευγε από τον χώρο της ομιλίας του. Τροχαίο ατύχημα δηλαδή. Τίποτα παραπάνω. 

Χρειάστηκε η ευσυνείδητη δράση ενός αξιωματικού της Τροχαίας, του Γιώργου Σωτηρχόπουλου, που ήταν εκτός υπηρεσίας και σταμάτησε το τρίκυκλο χωρίς να γνωρίζει τι πραγματικά συνέβη. Μαζί με την αποφασιστικότητα τριών δημοσιογράφων, του Γιώργου Ρωμαίου, του Γιώργου Μπέλτσου και του Γιάννη Βούλτεψη που η θαρραλέα στάση τους αποκάλυψε τους παρασκηνιακούς μηχανισμούς της εξουσίας. Συνεπώς, οι απλοί άνθρωποι, όχι οι θεσμοί, κράτησαν την αλήθεια στο φως. 

Όσοι ανέλαβαν την ανακριτική διαδικασία, είχαν απέναντί τους, τόσο το κράτος όσο και το παρακράτος. Ο ανακριτής Χρήστος Σαρτζετάκης το κατάλαβε πολύ καλά από την αρχή. Με κάθε βήμα της έρευνάς του, οι αντιδράσεις των αρχών και των θεσμών του κράτους γιγαντώνονταν. Οι παραινέσεις του εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, Κωνσταντίνου Κόλλια, ήταν συνεχείς. Ζητούσε επίμονα από τον Σαρτζετάκη να τελειώνει με την ανακριτική διαδικασία το συντομότερο.

Οι άνθρωποι της δικαιοσύνης, η δίκη και οι ποινές

Ταυτόχρονα και σχεδόν απαιτητικά, του έλεγε πως το κατηγορητήριο θα έπρεπε να σπάσει σε δύο μέρη. Να αφορά δηλαδή τους φυσικούς αυτουργούς του εγκλήματος (Γκοτζαμάνη και Εμμανουηλίδη) και τους ηθικούς (τους αξιωματικούς της Χωροφυλακής και της Ασφάλειας) ώστε οι δεύτεροι να πέσουν στα «μαλακά». 

Διαβάστε ακόμη: Η δίκη της χούντας και το νομικό τέχνασμα του «στιγμιαίου αδικήματος»

Ο ανακριτής δεν έκανε πίσω. Ούτε ο εισαγγελέας Παύλος Δελαπόρτας. Η δίκη ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 1966 στο Κακουργιοδικείο της Θεσσαλονίκης με μια δικογραφία που έφτασε να ζυγίζει περίπου 11 κιλά! 

Ο πρώτος μάρτυρας κατηγορίας ήταν ο δικηγόρος Γιάννης Πάτσας, ένας εκ των διοργανωτών της εκδήλωσης που μίλησε ο Λαμπράκης. Ο Πάτσας ανέφερε πως υπήρχαν άνδρες της ασφάλειας με πολιτικά στο σημείο και αναρωτήθηκε πώς βρέθηκε στη συνέχεια το αυτοκίνητο που μετέφερε τον βουλευτή της ΕΔΑ στον Σταθμό Α’ Βοηθειών αφού η κίνηση είχε διακοπεί.

Η διαδικασία έφερε ένα μικρό κομμάτι της αλήθειας στο φως. Ο οδηγός του εν λόγω οχήματος αποδείχθηκε άνδρας της Ασφάλειας που φορούσε πολιτικά. Υπήρχε σχέδιο εξαφάνισης του πτώματος που ανατράπηκε την τελευταία στιγμή.

Το κλίμα στο δικαστήριο ήταν εκρηκτικό. Αρκετοί μάρτυρες, ύστερα από πιέσεις, αλλάζουν τις αρχικές τους καταθέσεις. Υπάρχουν σοβαρές αντιφάσεις που δημιουργούν προβλήματα αλλά η δίκη προχωρούσε κανονικά. 

Στις 30 Δεκεμβρίου 1966, 2 τα ξημερώματα, εκδίδεται η απόφαση. Όλοι οι ηθικοί αυτουργοί αθωώνονται πανηγυρικά! Γκοτζαμάνης και Εμμανουηλίδης καταδικάζονται σε φυλάκιση. Ο Παύλος Δελαπόρτας είχε πει πως «η απόφαση μοιάζει με φως εξαντλημένης ηλεκτρικής λυχνίας».

Η «λυχνία» έσβησε οριστικά στις 21 Απριλίου του 1967. Μαζί της και η αναζήτηση της αλήθειας. Οι ανακριτές της υπόθεσης οδηγήθηκαν σε εξορία ενώ οι καταδικασθέντες αποφυλακίστηκαν με απόφαση της χούντας.

Το μεγαλύτερο πολιτικό έγκλημα της μεταπολεμικής Ελλάδας παραμένει τόσο «σκοτεινό» όσο ήταν και στην αρχή.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.