Η αρχή του τέλους για τη «17Ν» - Οι κρίσιμες ώρες μετά την έκρηξη στον Πειραιά

Πειραιάς. Μια έκρηξη. Ένας τραυματίας. Μια τσάντα γεμάτη αποδείξεις. Ένα τέλος. Μια εξάρθρωση. Σαν σήμερα, 29 Ιουνίου 2002, πριν από 23 χρόνια ξεκίνησε να γράφεται το τελευταίο κεφάλαιο της ιστορίας που συγκλόνισε τη μεταπολιτευτική Ελλάδα. Το ξήλωμα της «Ε.Ο. 17 Νοέμβρη».

Περίπου τρεις εβδομάδες αργότερα όλα είχαν τελειώσει. Η Αντιτρομοκρατική είχε προχωρήσει σε μία σειρά συλλήψεων και κυρίως είχε καταφέρει και είχε εντοπίσει τις γιάφκες της οργάνωσης. Μέσα σε μία από αυτές υπήρχε και η σημαία της 17Ν. Μπορεί η συγκεκριμένη ανακάλυψη να μη σήμαινε κάτι το ιδιαίτερο επιχειρησιακά, συμβολικά και επικοινωνιακά, ωστόσο, ήταν πιθανότατα η πιο ισχυρή εικόνα εκείνου του ατελείωτου καλοκαιριού.

Από τότε μέχρι και σήμερα έχει κυλήσει πολύ «νερό στο αυλάκι». Πολλά, ωστόσο, είναι και τα ερωτήματα που παραμένουν αναπάντητα. Κανείς δε θέλησε, δεν μπόρεσε ή δεν ήξερε να δώσει απαντήσεις σε σημαντικές πτυχές αυτής της ιστορίας.

Ένα από αυτά τα ερωτήματα (ίσως το σημαντικότερο) έχει να κάνει με την έκρηξη στον Πειραιά και τον τραυματία Σάββα Ξηρό: Γιατί να έχει μαζί του εκείνο το βράδυ τόσα πολλά αντικείμενα που τον συνέδεαν άμεσα με τη «17Ν» και έκαναν ευκολότερο το έργο των διωκτικών αρχών;

Η έκρηξη και η αρχή του τέλους για τη 17Ν

Σάββατο 29 Ιουνίου 2002. Νωρίς το απόγευμα. Οι κυριακάτικες εφημερίδες βρίσκονταν ήδη στα περίπτερα της Ομόνοιας. Μια από αυτές, το «Βήμα της Κυριακής». Στο κλίμα των ημερών, σχεδόν προαναγγέλλει συλλήψεις, επικαλούμενο πηγές της αντιτρομοκρατικής. Πρώτο θέμα. Με μεγάλα γράμματα και τη σχετική φωτογραφία. Καμία διάθεση για παρερμηνείες. «Έρχονται συλλήψεις μέσα στα επόμενα 24ωρα».

Το ίδιο βράδυ ένας από τους ανώτατους αξιωματικούς της βρετανικής αποστολής της Σκότλαντ Γιαρντ στη χώρα μας, παντρευόταν και η δεξίωση είχε γίνει στο Λαγονήσι. Καλεσμένοι πολλοί Βρετανοί και Έλληνες ανώτατοι αξιωματικοί και πράκτορες των μυστικών υπηρεσιών. Το κλίμα ήταν ευχάριστο όπως επιβάλει η περίσταση, ωστόσο, στα πηγαδάκια που είχαν στηθεί μοναδικό θέμα συζήτησης ήταν οι εξελίξεις στην υπόθεση της «17Ν».

Το ρολόι έδειχνε περίπου 22:25. Στα εκδοτήρια εισιτηρίων της Minoan Flying Dolphins, στην εξωτερική πλευρά του λιμανιού του Πειραιά, κοντά στην εκκλησία του Αγίου Σπυρίδωνα, δυο άνδρες προσπαθούσαν να κινηθούν στα κομμάτια του δρόμου πως ο φωτισμός είναι χαμηλότερος.

Ένας από αυτούς πλησίασε τα εκδοτήρια. Ο δεύτερος παρέμεινε στο πεζοδρόμιο. Ξαφνικά μια έκρηξη συγκλόνισε την περιοχή. Ο άντρας που ήταν κοντά στα εκδοτήρια σωριάστηκε στο έδαφος, άσχημα χτυπημένος από την έκρηξη της βόμβας. Ο δεύτερος άντρας τον πλησίασε και λίγες στιγμές αργότερα έσπευσε να εξαφανιστεί.

Στο Λαγονήσι, στην αίθουσα που βρισκόταν σε εξέλιξη η γαμήλια δεξίωση, άρχισε να επικρατεί ένας διάχυτος αναβρασμός. Τα τηλέφωνα διακριτικά αρχικά και με μεγαλύτερη ένταση στη συνέχεια δε σταματούσαν να χτυπούν. Η αίθουσα σιγά – σιγά άδειασε. Τα αυτοκίνητα έφυγαν από το parking με μεγάλη ταχύτητα.

Ο Νασιάκος, ο Χρυσοχοΐδης και τα «ρολόγια» της 17Ν

Ο τότε αρχηγός, Φώτης Νασιάκος, τηλεφώνησε στον τότε υπουργό Δημόσιας Τάξης Μιχάλη Χρυσοχοΐδη ο οποίος βρισκόταν στη Βέροια. «Υπουργέ, το περιστατικό στο λιμάνι είναι πολύ σοβαρό». Σύμφωνα με αυτά που δημοσιεύθηκαν τότε στις εφημερίδες και πλέον έχουν περάσει στη… σφαίρα του μύθου, αυτά ήταν τα πρώτα λόγια του Νασιάκου στον Χρυσοχοΐδη.

Όταν ο υπουργός ρώτησε «πόσο σοβαρό», ο αρχηγός της Ελληνικής Αστυνομίας του απάντησε: «Έχουμε ρολόγια»! Αυτή ήταν η κωδική ονομασία που είχαν δώσει οι αστυνομικοί της αντιτρομοκρατικής στα μέλη της «17 Νοέμβρη». Το ότι, ωστόσο, δεν ανακοίνωσε ευθέως το τι ακριβώς γινόταν σήμαινε πως είχε κάποιες επιφυλάξεις ακόμα.

Ξημερώματα Κυριακής 30 Ιουνίου επαναλήφθηκε το ίδιο τηλεφώνημα. Ο Νασιάκος από τη μια άκρη της γραμμής και ο Χρυσοχοΐδης από την άλλη. Αυτή τη φορά στη συνομιλία υπάρχει βεβαιότητα. «Υπουργέ, έχουμε τη 17Ν»!

Δεν υπήρχε, πλέον, καμία αμφιβολία. Ο άνθρωπος στα χέρια του οποίου είχε εκραγεί η βόμβα ήταν ο Σάββας Ξηρός. Μέσα στην τσάντα του πολυτραυματία υπήρχε ένα παλιό, δύσχρηστο 38αρι περίστροφο στη βάση του οποίου υπάρχει χαραγμένος ο σειριακός αριθμός: 100367.

Το όπλο αυτό είχε κλαπεί από τον αστυφύλακα Χρήστο Μάτη ο οποίος έπεσε νεκρός κατά τη διάρκεια ληστείας που έκαναν μέλη της οργάνωσης στο υποκατάστημα της ΕτΕ στα Πετράλωνα τα Χριστούγεννα του 1983.

Στη συνέχεια το ίδιο όπλο είχε χρησιμοποιηθεί σε έξι ενέργειες της «17Ν» και έπειτα - επειδή αποτελούσε «σφραγίδα» - είχε μείνει στην… άκρη.

Λίγο πριν το πρώτο φως του ήλιου, ο Χρυσοχοΐδης επιβιβάστηκε στο σκούρο Audi με τα φιμέ τζάμια που οδηγούσε τότε και ξεκίνησε για την Αθήνα. Ήξερε και ο ίδιος πως οι στιγμές ήταν ιστορικές.

Ο... αστικός μύθος, λέει, πως στο δρόμο προς την Αθήνα ο Χρυσοχοΐδης έπεσε σε μπλόκο της Τροχαίας στη Λαμία γιατί έτρεχε με περισσότερα από 200 χιλιόμετρα την ώρα! Όταν κατέβασε τα φιμέ τζάμια, οι αστυνομικοί τον αναγνώρισαν, εκείνος τους εξήγησε πως βρισκόταν σε εξέλιξη μια πολύ κρίσιμη υπόθεση και έπρεπε να φτάσει στο γραφείο του το συντομότερο.

Οι συλλήψεις που είχαν προγραμματιστεί

Εκείνο το καλοκαίρι οι εξελίξεις ήταν καταιγιστικές. Οι πληροφορίες ήταν συνεχείς σε καθημερινή βάση. Πολλά, ωστόσο, ήταν και τα αναπάντητα ερωτήματα. Το σημαντικότερο από αυτά ήταν πως μέρες πριν την έκρηξη της βόμβας στα χέρια του Ξηρού υπήρχε η βεβαιότητα στα δημοσιογραφικά γραφεία πως κάτι μεγάλο θα γίνει που θα αφορά τη 17Ν.

Αν το έλεγε ένας δημοσιογράφος θα μπορούσε κάποιος να πει πως το είχε βγάλει «από την κοιλιά του». Το ζήτημα, ωστόσο, πως σχεδόν όλοι οι δημοσιογράφοι του αστυνομικού ρεπορτάζ είχαν την ίδια πληροφορία και, μάλιστα, από διαφορετικές πηγές ενημέρωσης.

Η σύμπτωση της έκρηξης και των δημοσιογραφικών πληροφοριών προκαλούσε το σημαντικότερο απ' όλα τα ερωτήματα: Πώς είναι δυνατόν; Μήπως δεν ήταν τυχαία η έκρηξη;

Πολλά χρόνια αργότερα αποκαλύφθηκε πως οι πληροφορίες εκείνες ήταν σωστές. Πράγματι, η ΕΛΑΣ ήταν έτοιμη να κάνει συλλήψεις πριν από την έκρηξη της βόμβας στον Πειραιά.

Στην πραγματικότητα υπήρχε σε εξέλιξη ένα μυστικός σχεδιασμός στο αρχηγείο της ΕΛΑΣ που προέβλεπε πως με προσεκτικά βήματα τις επόμενες ημέρες οι αστυνομικοί – με συντονισμένες ενέργειες – θα πραγματοποιούσαν εισβολές σε σπίτια επτά ατόμων για τα οποία είχαν αποδείξεις, πλέον, πως συμμετείχαν στην οργάνωση.

Σύμφωνα με πληροφορίες η ΕΛΑΣ έφτασε σε αυτά τα άτομα επειδή κάποια στόματα είχαν ανοίξει και είχαν αποκαλύψει σημαντικά στοιχεία τα οποία βοήθησαν την αντιτρομοκρατική να «δέσει» πολλά κομμάτια του ίδιου παζλ που μέχρι τότε δεν είχαν καταφέρει να «ενώσουν».

Για την όλη μυστική επιχείρηση, μάλιστα, είχε ενημερωθεί και το Μέγαρο Μαξίμου με τον τότε πρωθυπουργό Κώστα Σημίτη να ζητά προσεκτικά βήματα που θα οδηγήσουν στην πλήρη εξάρθρωση της «17». Οι Ολυμπιακοί Αγώνες της Αθήνας, άλλωστε, πλησίαζαν και οι πιέσεις από το εξωτερικό (Βρετανία και ΗΠΑ, δηλαδή) για «οριστική λύση» στο συγκεκριμένο θέμα ήταν κάτι παραπάνω από έντονες.

Σύμφωνα με κάποιες πηγές ενημέρωσης η ΕΛΑΣ είχε καταλήξει πως ο Γιωτόπουλος ήταν ο αρχηγός της 17Ν πριν από την έκρηξη στον Πειραιά! Οι πληροφορίες για το πού βρισκόταν, ωστόσο, ήταν συγκεχυμένες. Οι περισσότερες ανέφεραν πως βρισκόταν στο εξωτερικό με ψεύτικο όνομα κάτι που σήμαινε πως η όλη επιχείρηση θα μπορούσε να τιναχθεί στον αέρα αν γινόταν κάποια βιαστική κίνηση.

Ίσως το πιο συγκλονιστικό απ' όλα είναι πως οι άνθρωποι που είχαν δώσει τις συγκεκριμένες (κομβικές όπως αποδείχθηκε) πληροφορίες το 2002 είχαν ξαναμιλήσει στις Αρχές στο παρελθόν αλλά τότε δεν είχε γίνει κατάλληλη αξιοποίηση των όσων είχαν πει.

Ο λόγος για τον οποίο δεν είχαν «αξιοποιηθεί κατάλληλα» εκείνες οι πληροφορίες είναι ένα άλλο (μεγάλο) κεφάλαιο. Όπως άλλο (εξίσου μεγάλο) κεφάλαιο ήταν, όπως ήδη αναφέρθηκε, το γιατί ο Σάββας Ξηρός εκείνο το βράδυ στον Πειραιά κουβαλούσε μαζί του ένα όπλο δύσχρηστο το οποίο ήταν «ταυτότητα» και θα μπορούσε να οδηγήσει στην εξάρθρωση της οργάνωσης. 

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.