Ζόμπι με μάτια ανοικτά: Πώς ο άνθρωπος προσπάθησε να χακάρει τον ύπνο

Το podcast "The Rest Is Science" μας υποδέχεται με ένα προβοκατόρικο τίτλο: «Δεν υπάρχουμε για το ένα τρίτο της ζωής μας». Πρόκειται για μια μεγάλη αλήθεια, που αποτελεί ταυτόχρονα και ένα παράδοξο της εξελικτικής θεωρίας. 

Από βιολογική άποψη, ο ύπνος μοιάζει με «σφάλμα» του συστήματος μας: για 8 ώρες τη νύχτα είμαστε τελείως ανήμποροι, εκτεθειμένοι σε κινδύνους και αναποτελεσματικοί. Αν όμως, επιχειρήσουμε να διακόψουμε τον ύπνο, να κρατήσουμε τα μάτια μας ανοικτά για δεκάδες ώρες ή και μέρες, ο θάνατος από αϋπνία βρίσκεται εκεί. Τότε κλείνουμε τα μάτια, για πάντα. 

Στην πραγματικότητα, ο ύπνος λειτουργεί στον οργανισμό μας σαν το reset σε έναν ηλεκτρονικό υπολογιστή. Μεταφέρει τις πληροφορίες από την βραχυπρόθεσμη μνήμη (ιππόκαμπος) στην μακροπρόθεσμη (φλοιός), σβήνοντας τις άχρηστες λεπτομέρειες και κρατώντας τα σημαντικά. Παράλληλα, επισκευάζονται οι μύες, ανανεώνονται τα κύτταρα και ενισχύεται το ανοσοποιητικό σύστημα.

Με αφορμή την ερευνητική εργασία των Μάικλ Στίβενς και Χάνα Φράϊ, καταγράφουμε όλες τις απόπειρες του ανθρώπου να «ρυθμίσει» τον ύπνο. Οι περισσότερες εξ' αυτών είτε απέτυχαν παταγωδώς, είτε ξεπεράστηκαν από την ίδια της ζωής. 

Καλύτερη ζωή μέσω χημείας* -  Από τις Αμφεταμίνες στο Modafinil

• Β' Παγκόσμιος Πόλεμος και Pervitin: Κατά τη διάρκεια του πολέμου, οι Ναζί (και αργότερα οι Συμμαχικές Δυνάμεις) χρησιμοποίησαν ευρέως αμφεταμίνες (όπως το Pervitin) για να κρατούν τους στρατιώτες και τους πιλότους ξύπνους για μέρες. Το αποτέλεσμα ήταν καταστροφικό, καθώς οδηγούσε σε ψυχώσεις, παράνοια και απότομη κατάρρευση του οργανισμού σε πολλούς στρατιώτες.

• Modafinil : Πρόκειται για ένα σύγχρονο φάρμακο που σχεδιάστηκε ως «βελτιωτικό» για τις επιδόσεις στελεχών επιχειρήσεων, πολιτικών και άλλων ατόμων με πολύωρη καθημερινή εργασία, αλλά χρησιμοποιείται ευρέως από τον στρατό (πιλότους μαχητικών. Το συγκεκριμένο φάρμακο μπορεί να κρατήσει κάποιον ξύπνο και λειτουργικό για πάνω από 40 ώρες χωρίς τη νευρικότητα της καφεΐνης, αλλά το «κρασάρισμα» του εγκεφάλου μόλις περάσει η επίδραση είναι αναπόφευκτη.

Πολυφασικός Ύπνος 

Ο Λεονάρντο Ντα Βίντσι, ο Νίκολα Τέσλα και πολλές ακόμα επιφανείς προσωπικότητες προσπάθησαν να χακάρουν το οκτάωρο του ύπνου, εφαρμόζοντας πολυφασικό ύπνο. Πρόκειται για ένα υπνικό μοτίβο, όπου αντί για 8 ώρες συνεχόμενου ύπνου, το άτομο κοιμάται 20 λεπτά κάθε 4 ώρες (συνολικά 2 ώρες ύπνου τη μέρα).

Το αποτέλεσμα: Αν και θεωρητικά ο εγκέφαλος μπαίνει κατευθείαν σε κατάσταση REM (ύπνος ονείρων) για να επιβιώσει, μακροπρόθεσμα το σύστημα καταρρέει λόγω έλλειψης του βαθέος ύπνου (NREM), προκαλώντας σοβαρά γνωστικά προβλήματα και παραισθήσεις.

Ο Διφασικός Ύπνος του Μεσαίωνα

Το οκτάωρο του ύπνου, αυτό που θεωρείται σήμερα ως η βάση για την καθημερινή ευζωία του ατόμου, πριν την βιομηχανική επανάσταση και την εφεύρεση του ηλεκτρικού φωτισμού, δεν υπήρχε. Στο Μεσαίωνα, οι άνθρωποι είχαν τον «πρώτο ύπνο» (από το σούρουπο μέχρι τα μεσάνυχτα), μετά ξυπνούσαν για 1-2 ώρες (διάβαζαν, κάπνιζαν, συζητούσαν ή έκαναν έρωτα) και μετά έπεφταν για τον «δεύτερο ύπνο» μέχρι το ξημέρωμα. Η βιομηχανική επανάσταση πυροδότησε την «μίξη» των δύο ύπνων σε ένα ενιαίο, άκαμπτο 8ωρο.

*αναφορά στο ομώνυμο άλμπουμ του Fatboy Slim

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.