Άγιοι Απόστολοι Σολάκη: Η πιο παλιά εκκλησία της Αθήνας βρίσκεται στην Αρχαία Αγορά

Στον χώρο της Αρχαίας Αγοράς, ανάμεσα στα ιστορικά μνημεία της Αθήνας, στέκεται και μία εκκλησία. Ένα βυζαντινό κτίσμα, που καταφέρνει να «δένει» τοπίο και κουβαλά μια δική του ξεχωριστή ιστορία. Πρόκειται, άλλωστε, για την παλιότερη εκκλησία της Αθήνας που συνεχίζει και στέκει στη θέση της.

Εκεί, στην αυλή της Ακρόπολης, που άλλοτε βρισκόταν μια ζωντανή γειτονιά, το Βρυσάκι, η συγκεκριμένη εκκλησία είναι το... νεότερο κομμάτι του σκηνικού της Αρχαίας Αγοράς. Μιλάμε για τον ναό των Αγιών Αποστόλων Σολάκη που στέκεται στη νοτιοανατολική γωνία της Αρχαίας Αγοράς και νότια της Στοάς του Αττάλου. 

Διαβάστε ακόμη: Η χαμένη γειτονιά κάτω από την Ακρόπολη - Κατεδαφίστηκε λόγω αρχαίων

Η πιο παλιά εκκλησία της Αθήνας

Σύμφωνα με τα όσα είναι γνωστά, ο ναός των Αγίων Αποστόλων του Σολάκη οικοδομήθηκε λίγο πριν το 1000 μ.Χ. και εδράστηκε εν μέρει πάνω σε ένα Νυμφαίο (αρχαίου μνημείου αφιερωμένου στις Νύμφες) του 2ου αι. μ.Χ. Aποτελούσε το κέντρο μιας βυζαντινής συνοικίας που αναπτύχθηκε στην περιοχή. Πρόκειται για τον παλαιότερο σωζόμενο Αθηναϊκού ρυθμού βυζαντινό ναό. Και μάλιστα, μαζί με το Ερεχθείο είναι τα μοναδικά μνημεία της αρχαίας αγοράς, που παρέμειναν ανέπαφα μετά την ανέγερσή τους.

Πώς πήρε την ονομασία

Όπως διαβάζουμε στη σελίδα byzantineathens η εκκλησία των Αγίων Αποστόλων της Αρχαίας Αγοράς έχει αποκτήσει το προσωνύμιο Σολάκη, προφα-νώς από την οικογένεια Σολάκη. Η ευκατάστατη αυτή οικογένεια των Αθηνών χρηματοδότησε κατά την Τουρκοκρατία τις εργασίες αναστηλώ-σεως του ευρισκομένου στην κατοχή της βυζαντινού ναού. ​Δεν αποκλείεται όμως, το προσωνύμιο να αποκτήθηκε κατά τον 19ο μ.Χ. αιώνα από την ευρύτερη πυκνοκατοικημένη περιοχή των Αθηνών «Σολάκη».

Κατά μία θεωρία, ο ναός χρησιμοποιήθηκε αρχικά ως Βαπτιστήριο, βάσει του εσωτερικού σχήματός του. Προς αυτήν την κατεύθυνση συνηγορεί και η ευρεθείσα μαρμάρινη κολυμβήθρα με τον ανάγλυφο πλεκτό σταυρό, στον εξωτερικό χώρο του ναού.  Η κολυμβήθρα αυτή σήμερα κοσμεί το προαύλιο του Βυζαντινού Μουσείου της Αθήνας. Φαίνεται ότι γύρω στο 1000 μ.Χ. το Βαπτιστήριο τροποποιήθηκε σε σταυροειδή ναό, με την προσθήκη τρούλου στηριζομένου σε 4 κίονες με ρωμαϊκά κιονόκρανα, και νάρθηκα στη δυτική πλευρά.

Διαβάστε ακόμη: Το αρχαιότερο ρολόι του κόσμου βρίσκεται στο κέντρο της Αθήνας

Η αρχική κάτοψη του ναού ήταν σταυροειδής εγγεγραμμένη, με αψίδες στις τέσσερις πλευρές και νάρθηκα στη δυτική πλευρά. Τον τρούλο στήριζαν τέσσερις κίονες. Η Αγία Τράπεζα και το δάπεδο του ναού ήταν μαρμάρινα. Στην εξωτερική τοιχοποιία διατηρούνται περίτεχνα κεραμοπλαστικά κοσμήματα από οριζόντιες οδοντωτές ταινίες και «κουφικά» σχέδια τα οποία οφείλουν την ονομασία τους στην αραβική γραφή που αναπτύχθηκε στην πόλη Κούφα. Στο κτήριο εντοπίζονται τέσσερις οικοδομικές φάσεις, καθώς στο πέρασμα των χρόνων ο ναός επισκευάσθηκε και επεκτάθηκε αρκετές φορές. Είναι το μοναδικό μεσαιωνικό μνημείο, που σώζεται στο χώρο της αθηναϊκής Αγοράς. 

Ο ναός, ο οποίος επεκτάθηκε αρκετές φορές από τα τέλη του 17ου έως και τα τέλη του 19ου αιώνα, αποκαταστάθηκε στην αρχική του μορφή από την Αμερικανική Σχολή Κλασικών Σπουδών κατά τα έτη 1954-1956. Τότε συντηρήθηκαν οι σωζόμενες τοιχογραφίες του ναού, οι οποίες χρονολογούνται στο 17ο αιώνα, ενώ τοποθετήθηκαν τοιχογραφίες από τους ναούς του Αγίου Σπυρίδωνα και του Αγίου Γεωργίου στον νάρθηκα του ναού.

Η εκκλησία των αγίων Αποστόλων αποτελούσε ζωντανή ενορία ως το 1931 μ.Χ. οπότε οι ανασκαφές στην Αρχαία Αγορά οδήγησαν στην κατάργηση – απαλλοτρίωση του οικισμού της Βλασσαρούς και των γύρω συνοικιών (ευρύτερη περιοχή σημερινής Αρχαίας Αγοράς).  

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.