Η νεκρόπολη της Θεσσαλονίκης: Είναι θαμμένοι πάνω από 20.000 στρατιώτες

Ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος υπήρξε ένας από τους πιο καταστροφικούς σταθμούς της ανθρώπινης ιστορίας. Περισσότεροι από 8,5 εκατομμύρια στρατιώτες σκοτώθηκαν στα μέτωπα, αριθμός που ξεπερνά το σύνολο των στρατιωτικών απωλειών όλων των ευρωπαϊκών συγκρούσεων του 19ου αιώνα. Άλλοι 21 εκατομμύρια άνδρες τραυματίστηκαν, αφήνοντας πίσω έναν κόσμο βαθιά σημαδεμένο.

Διαβάστε ακόμη: Έφτασαν οι Βίκινγκς στη Θεσσαλονίκη; - Η άλωση της πόλης από τους Νορμανδούς

Η σύγκρουση ξεκίνησε το καλοκαίρι του 1914, όταν η Αυστροουγγαρία επιτέθηκε στη Σερβία. Η Ελλάδα θα εμπλακεί ουσιαστικά έναν χρόνο αργότερα, μέσα στο τοπίο του Εθνικού Διχασμού. Τον Οκτώβριο του 1915, οι πρώτοι στρατιώτες της Αντάντ αποβιβάζονται στη Θεσσαλονίκη, μετατρέποντας την πόλη σε κομβική βάση του Μακεδονικού Μετώπου.

Σε αυτά τα χώματα, στην ευρύτερη περιοχή της πόλης, έμελλε να βρουν την τελευταία κατοικία τους περισσότεροι από 20.000 στρατιώτες των συμμαχικών δυνάμεων - αλλά και αιχμάλωτοι πολέμου. Δυτικά της Θεσσαλονίκης, στους Αμπελοκήπους, βρίσκεται σήμερα η μεγαλύτερη στρατιωτική νεκρόπολη των Βαλκανίων: τα Συμμαχικά Στρατιωτικά Κοιμητήρια Ζέιτενλικ, όπου αναπαύονται οι νεκροί της εκστρατείας της Αντάντ.

Εκεί έχουν ταφεί 20.500 στρατιώτες - Γάλλοι, Σέρβοι, Ρώσοι, Άγγλοι, Ιταλοί, αλλά και Βούλγαροι αιχμάλωτοι. Η δημιουργία του χώρου συνδέεται άμεσα με την παρουσία της Αντάντ στη Θεσσαλονίκη. Με δεκάδες χιλιάδες στρατιώτες να σταθμεύουν στην πόλη, με μεγάλα στρατιωτικά νοσοκομεία να απλώνονται στις συνοικίες και με τις μάχες να μένονται στη Μακεδονία και τη Φλώρινα, η ανάγκη για έναν επίσημο, οργανωμένο τόπο ταφής έγινε επιτακτική. Εδώ οδηγήθηκαν όσοι έπεσαν στο Μακεδονικό Μέτωπο ή πέθαναν στα νοσοκομεία της πόλης.

Τη δεκαετία του 1920 τα κοιμητήρια απέκτησαν τη σημερινή τους μορφή και χωρίστηκαν σε πέντε εθνικά τμήματα: γαλλικό, σερβικό, ρωσικό, ιταλικό και κοινοπολιτειακό.

Γαλλικό στρατιωτικό κοιμητήριο

Πρόκειται για το κοιμητήριο με τον μεγαλύτερο αριθμό νεκρών του Μεγάλου Πολέμου σε όλη την ελληνική Μακεδονία. Σήμερα περιέχει 8.310 σορούς πεσόντων Γάλλων στρατιωτών του Μακεδονικού Μετώπου. Από αυτούς οι 8.102 βρίσκονται σε χωριστούς τάφους και οι 208 σε σκευοφυλάκια. Στο χώρο υπάρχει ένας μικρός ναός κι ένα μνημείο-βωμός ενώ το 2014 άρχισε να λειτουργεί ένα μικρό μουσείο για το Μακεδονικό Μέτωπο με κειμήλια, φωτογραφίες κι οπτικοακουστικό υλικό.

Διαβάστε ακόμη: Η Ανακωχή των Χριστουγέννων: Στρατιώτες σταμάτησαν τον πόλεμο και αντάλλαξαν ευχές

Σερβικό Στρατιωτικό Κοιμητήριο

Εδώ πραγματοποιήθηκαν οι πρώτες ταφές Σέρβων στρατιωτών που είχαν στρατοπεδεύσει στη Θεσσαλονίκη το 1916. Φιλοξενεί 7.440 νεκρούς του Μεγάλου Πολέμου και 129 του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου. Στο χώρο ξεχωρίζει η ύπαρξη του μεγάλου ναού-μαυσωλείου, που κατασκευάστηκε στο διάστημα 1933-1936, σε σχέδιο του αρχιτέκτονα Aleksandar Vasic. Σε αυτό μεταφέρθηκαν τα οστά 5.580 Σέρβων πεσόντων του μετώπου από 213 πρόχειρα νεκροταφεία της Μακεδονίας.

Ιταλικό Στρατιωτικό Κοιμητήριο

Βρίσκεται αριστερά από το σερβικό, έχει ορθογώνιο σχήμα και περιλαμβάνει τους τάφους 3.000 Ιταλών που έπεσαν κυρίως στο Μέτωπο της Αλβανίας.

Κοινοπολιτειακό Στρατιωτικό Κοιμητήριο

Είναι το κεντρικό κοινοπολιτειακό Κοιμητήριο στη Θεσσαλονίκη. Σε αυτό υπάρχουν 1.648 σοροί στρατιωτών της Κοινοπολιτείας και 45 Βούλγαρων. Ξεχωρίζει ο τάφος της νοσοκόμας Katharine Mary Harley (1855-1917), που σκοτώθηκε στο βομβαρδισμό του Μοναστηρίου στις 17 Μαρτίου 1917.

Δείτε τον κατάλογο με τους νεκρούς της Κοινοπολιτείας, ΕΔΩ

Ρωσικό Στρατιωτικό Κοιμητήριο

Το ρωσικό τμήμα των Συμμαχικών Κοιμητηρίων βρίσκεται πίσω ακριβώς από το σερβικό. Σήμερα υπάρχουν στο ρωσικό τμήμα 496 μεμονωμένες ταφές Ρώσων αξιωματικών και στρατιωτών του Μακεδονκού Μετώπου. Το 2000 τοποθετήθηκε ένα μνημείο από μαύρο γρανίτη για να τιμηθούν όλοι οι ρωσικής καταγωγής νεκροί του Μεγάλου Πολέμου, έργο του γλύπτη Γιώργου Κικότη.

Όλο το Ζέιτενλικ (από το τουρκικό Zeytin που σημαίνει ελιά) οριοθετείται σήμερα από τον Δήμο Αμπελοκήπων-Μενεμένης, ενώ μεγάλο μέρος της συντήρησης υποστηρίζεται από τις χώρες που έχουν ταφικούς τομείς. Φωτογραφικά αρχεία, στρατιωτικοί χάρτες και τεκμήρια της εποχής - πολλά διαθέσιμα πλέον ψηφιακά, όπως του Imperial War Museum και των γαλλικών και βρετανικών στρατιωτικών αρχείων - αποκαλύπτουν πόσο οργανική σχέση είχε η Θεσσαλονίκη με εκείνη την εκστρατεία.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.