«Θεός σχωρέσ' τη μάνα του»: Η ιστορία, οι συμβολισμοί, τα 7 ή 9 υλικά και όλα τα μυστικά για τη φανουρόπιτα

Κάθε φορά που ψάχνουμε απελπισμένα τα κλειδιά, ένα χαμένο έγγραφο ή ακόμα και την «τύχη» μας, η λαϊκή σοφία έχει μια έτοιμη λύση: «Φτιάξε μια φανουρόπιτα να σου φανερωθεί».

Αυτό το αρωματικό, νηστίσιμο κέικ με τις νότες πορτοκαλιού και κανέλας δεν είναι απλώς μια παραδοσιακή συνταγή, αλλά ένα από τα πιο ζωντανά λαογραφικά έθιμα της Ελλάδας, γεμάτο συμβολισμούς, αριθμολογία και ιστορίες από το παρελθόν.

Από τη Ρόδο στην υπόλοιπη Ελλάδα: Πώς γεννήθηκε ο μύθος

Η λατρεία του Αγίου Φανουρίου ξεκίνησε από τη Ρόδο, όταν κατά τη διάρκεια ανασκαφών βρέθηκε η αρχαία εικόνα του Αγίου. Το όνομά του συνδέθηκε αμέσως ετυμολογικά με το ρήμα «φανερώνω». Στη λαϊκή ευσέβεια, ο Άγιος έγινε ο προστάτης που «φανερώνει» τα πάντα: από χαμένα αντικείμενα και δουλειές, μέχρι καλούς γαμπρούς για τις ανύπαντρες. Από τα Δωδεκάνησα, το έθιμο ταξίδεψε στην Κρήτη και γρήγορα κατέκτησε κάθε γωνιά της χώρας.

Διαβάστε ακόμα: Viral βίντεο από εκκλησία στο Κιλκίς: Καταιγισμός από φανουρόπιτες στο προαύλιο

Γιατί λέμε «Θεός συγχωρέσ' τη μάνα του»;

Η πιο ιδιαίτερη πτυχή της παράδοσης κρύβεται στην ιστορία πίσω από το τάμα. Σύμφωνα με τη λαϊκή παράδοση, η μητέρα του Αγίου Φανουρίου ήταν μια γυναίκα σκληρή και αμετανόητη προς τους φτωχούς.

Ο Άγιος, αδυνατώντας να τη μεταπείσει όσο ζούσε, ζήτησε από τους πιστούς να μην κάνουν τίποτα για τον ίδιο, αλλά να προσεύχονται για τη συγχώρεση της ψυχής της μητέρας του. Γι’ αυτό, όταν μοιράζεται η πίτα, η παραδοσιακή ευχή που συνοδεύει κάθε κομμάτι είναι: «Ο Θεός να συγχωρέσει τη μάνα του Αϊ-Φανουρή».

Η αριθμολογία: Γιατί αυστηρά 7 ή 9 υλικά;

Η φανουρόπιτα δεν δέχεται αυτοσχεδιασμούς ως προς το πλήθος των υλικών. Πρέπει να περιλαμβάνει αυστηρά 7 ή 9 υλικά, ούτε ένα παραπάνω, ούτε ένα λιγότερο. Οι μονοί αυτοί αριθμοί κουβαλούν συμβολικό βάρος:

• Το 7 συμβολίζει τα επτά Ιερά Μυστήρια της Εκκλησίας και τις ημέρες της Δημιουργίας.
• Το 9 συμβολίζει τα εννέα τάγματα των Αγγέλων.
• Τα 9 βασικά υλικά της κλασικής συνταγής

Διαβάστε ακόμα: Πηνελόπη Πλάκα: «Έκανα φανουρόπιτα και έλεγα δείξε μου, Άγιε Φανούριε, να μείνω ή να φύγω από τη σχέση;»

Πρόκειται για ένα αυστηρά νηστίσιμο γλυκό (χωρίς αυγά, βούτυρο ή γάλα). Κατά την παρασκευή της, η παράδοση θέλει τη νοικοκυρά να έχει αναμμένο κερί και θυμίαμα. Στην κλασική εκδοχή των 9 υλικών χρησιμοποιούνται:

• 1 πακέτο αλεύρι που φουσκώνει μόνο του
• 1 κούπα νερό
• 1 κούπα ζάχαρη
• 1/2 κούπα λάδι (ελαιόλαδο ή σπορέλαιο)
• 2 κουταλάκια του γλυκού μπέικιν πάουντερ
• Χυμός και ξύσμα από 1 πορτοκάλι
• 2 χούφτες τριμμένα καρύδια (ή αμύγδαλα)
• 1 φακελάκι ξανθές σταφίδες
• 2 κουταλάκια του γλυκού κανέλα

(Σε τοπικές παραλλαγές, όπως στη Ρόδο, χρησιμοποιείται ημίγλυκο κρασί αντί για πορτοκάλι, ενώ παλιές συνταγές από την Καππαδοκία περιλαμβάνουν γλυκάνισο.)

Το τελετουργικό: Πότε και πώς προσφέρεται

Αν και φανουρόπιτα μπορεί να φτιαχτεί οποιαδήποτε στιγμή του χρόνου, η τιμητική της είναι την περίοδο της εορτής του Αγίου (27 Αυγούστου). Η πίτα μεταφέρεται στον ναό είτε την παραμονή (26 Αυγούστου στον Εσπερινό) είτε ανήμερα (27 Αυγούστου στη Θεία Λειτουργία).

Συνοδεύεται από ένα χαρτί με τα ονόματα των μελών της οικογένειας («υπέρ Υγείας») για να διαβαστεί από τον ιερέα.

Αφού ευλογηθεί, κόβεται και μοιράζεται παραδοσιακά σε τουλάχιστον 7 ή 9 γείτονες, συγγενείς ή ανθρώπους που έχουν ανάγκη.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.