Απειλές Τραμπ για οικονομική απομόνωση του Ιράν: Οι χώρες - εμπορικοί εταίροι της Τεχεράνης

Σημαντικές οικονομικές επιπτώσεις αναμένεται να έχουν χώρες με εμπορική δραστηριότητα με το Ιράν, αν οι πρόσφατες απειλές του Αμερικανού προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ για οικονομικό πόλεμο και απομόνωση σε βάρος της Τεχεράνη, γίνουν πράξη.

Ο Τραμπ, προτού εκδώσει νέες απειλές προς το Ιράν, είχε ήδη προειδοποιήσει ότι υποστούν οικονομικές συνέπειες οι χώρες που θα στηρίζουν το Ιράν.

Το υπουργείο Εξωτερικών του Ιράν αντέδρασε κατηγορώντας την Ουάσιγκτον για «οικονομική τρομοκρατία», σύμφωνα με το πρακτορείο ειδήσεων IRNA.

«Όποια χώρα διατηρεί σχέση με την Τεχεράνη θα επισπεύσει την πορεία της οικονομίας της προς τη λήθη, είτε αυτή η σχέση οικοδομείται με κάποιον σκοπό είτε επειδή αγνοείται εσκεμμένα», απείλησε μέσω X ο αμερικανός υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ.

Χωρίς να αποκαλύψει καμιά λεπτομέρεια για τα μέτρα που σχεδιάζει να λάβει η Ουάσιγκτον, προειδοποίησε νωρίτερα πως οι χώρες που δεν θα υποστηρίξουν τον «οικονομικό πόλεμο» του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας θα θεωρηθεί πως είναι «εναντίον μας», κατά τη διάρκεια συνέντευξής του στο CNBC.

Προγραμματίζει να παραχωρήσει τη Δευτέρα συνέντευξη Τύπου για τον τρόπο που η αμερικανική κυβέρνηση εννοεί να αυξήσει περαιτέρω την πίεση, μεταδίδει το ΑΠΕ-ΜΠΕ.

«Βρισκόμαστε (...) σε νέα φάση, όπου το πιο αποτελεσματικό εργαλείο που έχουμε είναι η οικονομική πίεση που μπορούμε να της επιβάλλουμε», ανέφερε ο αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς σε πόντκαστ απευθυνόμενο στους ψηφοφόρους της αμερικανικής δεξιάς. Αυτός ο χορός θα είναι «λεπτός», πρόσθεσε, καθώς το Ιράν «προσπαθεί επίσης να ασκήσει οικονομική πίεση σε εμάς».

Οι 9 βασικοί εμπορικοί εταίροι του Ιράν

Αυτοί είναι ορισμένοι από τους βασικούς εμπορικούς εταίρους του Ιράν τα τελευταία χρόνια:

Διαβάστε επίσης: Τραμπ: «Όποια χώρα βοηθήσει οικονομικά το Ιράν θα υποστεί τρομερές συνέπειες»

Κίνα

Η Κίνα, ο μεγαλύτερος αγοραστής ιρανικού πετρελαίου, ενδέχεται να αντιμετωπίσει πρόσθετες πιέσεις από τις ΗΠΑ σχετικά με τις αγορές της, εάν ο Τραμπ υλοποιήσει τη δέσμευσή του.

Την τελευταία δεκαετία, η Κίνα έχει δημιουργήσει ένα απομονωμένο δίκτυο διυλιστηρίων που επεξεργάζονται κυρίως ιρανικό πετρέλαιο και δεν έχουν σημαντική έκθεση στις ΗΠΑ.

Το ιρανικό πετρέλαιο που εκμεταλλεύεται η Κίνα εμφανίζεται εδώ και καιρό ως μαλαισιανό, και πιο πρόσφατα ως ινδονησιακό, διακινείται σε έναν κλειστό κύκλο, εξοφλείται σε κινεζικό νόμισμα και περνά από μια αλυσίδα ενδιαμέσων, ώστε είναι δύσκολο να εντοπιστεί, σύμφωνα με πηγές από τον κλάδο των διυλιστηρίων και εμπόρους που δραστηριοποιούνται στον τομέα, όπως επικαλέιται το Reuters.

Τον Απρίλιο, το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ επέβαλε κυρώσεις σε ένα ανεξάρτητο κινεζικό διυλιστήριο, επειδή αγόρασε ιρανικό πετρέλαιο αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων, ενώ προειδοποίησε τις κινεζικές τράπεζες για επιβολή δευτερογενών κυρώσεων, σε περίπτωση που διευκόλυναν το εμπόριο ιρανικού πετρελαίου.

«Οι κυρώσεις και η άσκηση πίεσης δεν θα επιλύσουν το πρόβλημα. Η Κίνα καλεί όλα τα εμπλεκόμενα μέρη να λάβουν υπεύθυνα μέτρα για την επίλυση του ζητήματος μέσω πολιτικών και διπλωματικών οδών», δήλωσε στους δημοσιογράφους, κατά τη διάρκεια ενημέρωσης, ο εκπρόσωπος του κινεζικού υπουργείου Εξωτερικών, Λιν Τζιάν.

Περισσότερο από το 80% του ιρανικού πετρελαίου που διακινείται από θάλασσα μεταφέρεται προς την Κίνα, καθώς ανεξάρτητα κινεζικά διυλιστήρια επωφελούνται από το πετρέλαιο που πωλείται σε μειωμένες τιμές λόγω των αμερικανικών κυρώσεων. Η εταιρεία Kpler εκτιμά ότι η Κίνα αγόραζε κατά μέσο όρο 1,38 εκατομμύρια βαρέλια ιρανικού πετρελαίου ημερησίως το 2025.

Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα αποτελούσαν ιστορικά μία από τις σημαντικότερες οικονομικές «σανίδες σωτηρίας» του Ιράν, ενώ οι τράπεζες του Ντουμπάι διατηρούν εδώ και καιρό σημαντικές καταθέσεις που συνδέονται με το Ιράν, μεγάλο μέρος των οποίων είναι πλέον δεσμευμένο λόγω των αμερικανικών κυρώσεων.

Τα ΗΑΕ βρίσκονται ανάμεσα στους μεγαλύτερους εμπορικούς εταίρους του Ιράν πριν από τον πόλεμο, καλύπτοντας το 30% των εισαγωγών του, συνολικής αξίας 21 δισεκατομμυρίων δολαρίων το 2024, σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου. Επίσης, απορροφούσαν το 13% των ιρανικών εξαγωγών κατά το ίδιο έτος, όπως έδειξαν τα στοιχεία.

Το μη πετρελαϊκό εξωτερικό εμπόριο μεταξύ των δύο χωρών ανήλθε συνολικά στα 6,6 δισεκατομμύρια δολάρια το 2024, σύμφωνα με στοιχεία του υπουργείου Οικονομίας των ΗΑΕ, με τη συντριπτική πλειονότητα των εμπορικών συναλλαγών να αφορά επανεξαγωγές.

Αυτή την εβδομάδα, τα ΗΑΕ σταμάτησαν όλες τις χρηματοοικονομικές και οικονομικές συναλλαγές με το Ιράν μέχρι νεωτέρας, με αφορμή τη στρατιωτική κλιμάκωση από την πλευρά της Τεχεράνης και την απειλή πυραυλικών επιθέσεων, γεγονός που στρέφει εκ νέου την προσοχή στις τεταμένες σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών.

Τουρκία

Η Τουρκία και το Ιράν διατηρούν σημαντικούς οικονομικούς δεσμούς, με την Τουρκία να εισάγει ιρανικό φυσικό αέριο και να εξάγει βιομηχανικά προϊόντα στο Ιράν.

Η Τουρκία δεν έχει δείξει καμία πρόθεση να περιορίσει τις κινήσεις του εμπορίου με το Ιράν, καθώς ο όγκος των διμερών συναλλαγών ανέρχεται σε περίπου 5-6 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως, με τις τουρκικές εξαγωγές προς το Ιράν να φτάνουν τα 3 δισεκατομμύρια δολάρια.

Η Τουρκία εισάγει σχεδόν το σύνολο του φυσικού αερίου που καταναλώνει και το Ιράν αποτελεί σημαντική πηγή προμήθειας, καλύπτοντας το 13% των συνολικών εισαγωγών αερίου.

Ιράκ

Το εμπόριο του Ιράκ με το Ιράν ξεπέρασε τα 10 δισεκατομμύρια δολάρια το 2025, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία του Ιράκ, με τη σχέση να καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό από τις ιρανικές εξαγωγές τροφίμων, καταναλωτικών αγαθών και άλλων προϊόντων στην ιρακινή αγορά.

Ο όγκος του εμπορίου μειώθηκε το 2026 μετά την έναρξη του πολέμου που ενέπλεκε το Ιράν, γεγονός που κλιμάκωσε τους κινδύνους για την περιφερειακή ασφάλεια και προκαλέσε προβλήματα λειτουργίας στα βασικά συνοριακά περάσματα, καθώς και αυξημένο κόστος μεταφοράς, δήλωσε ο Mohammed Karim, αξιωματούχος του ιρακινού Υπουργείου Εμπορίου με γνώση των εμπορικών δραστηριοτήτων με το Ιράν.

Αυτές οι συνθήκες, σε συνδυασμό με τις ευρύτερες διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα που επηρέασαν τη διακίνηση εμπορευμάτων, περιόρισαν τον όγκο και την αξιοπιστία του διασυνοριακού εμπορίου, αν και οι δύο χώρες παραμένουν σημαντικοί εμπορικοί εταίροι, σημείωσε ο Karim.

Η ενέργεια αποτελεί βασικό στοιχείο της σχέσης. Το Ιράκ καταβάλλει στο Ιράν ποσό ύψους περίπου 4 έως 5 δισεκατομμυρίων δολαρίων ετησίως για φυσικό αέριο, το οποίο χρησιμοποιείται για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, σύμφωνα με Ιρακινούς αξιωματούχους του ενεργειακού τομέα.

Δύο Ιρακινοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι τυχόν νέες αμερικανικές κυρώσεις κατά του Ιράκ θα μπορούσαν να δημιουργήσουν σημαντικές προκλήσεις για τη Βαγδάτη, αναφορικά με τη διατήρηση των πληρωμών για την ιρανική ενέργεια και την αποφυγή έκθεσης σε αμερικανικές κυρώσεις, ιδίως δεδομένων των υφιστάμενων περιορισμών που αναγκάζουν το Ιράκ να χρησιμοποιεί ειδικούς δεσμευμένους λογαριασμούς για τη διευθέτηση των πληρωμών.

Ομάν

Το Ομάν διατηρεί εδώ και καιρό φιλικές σχέσεις με το Ιράν —που χρονολογούνται από την εποχή πριν από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979— με τη Μουσκάτ να λειτουργεί συχνά ως διαμεσολαβητής μεταξύ του Ιράν και άλλων χωρών, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ.

Η εμπορική σχέση των δύο χωρών έχει ενισχυθεί τα τελευταία χρόνια, με τον όγκο του εμπορίου αγαθών να ανέρχεται στα 1,5 δισεκατομμύρια δολάρια το 2025 και στα 345 εκατομμύρια δολάρια κατά το πρώτο τετράμηνο του τρέχοντος έτους, σύμφωνα με στοιχεία του Εθνικού Κέντρου Στατιστικής και Πληροφοριών του Ομάν. ΠΑΚΙΣΤΑΝ

Για το Πακιστάν, οποιαδήποτε αμερικανική ενέργεια κατά χωρών που εμπλέκονται στο εμπόριο ή την παροχή βοήθειας προς το Ιράν θα μπορούσε να αποτελέσει σοβαρό πλήγμα, σύμφωνα με αναλυτές, εν μέσω δεσμεύσεων Πακιστάν και Ιράν για επέκταση του διμερούς εμπορίου στα 10 δισεκατομμύρια δολάρια. Μετά τις προηγούμενες κυρώσεις κατά του Ιράν, το επίσημο εμπόριο μεταξύ των δύο χωρών είχε διακοπεί μέχρι πρόσφατα.

Ωστόσο, το άτυπο εμπόριο έχει ωθήσει τις εξαγωγές και τις εισαγωγές και από τις δύο πλευρές στα περίπου 4 δισεκατομμύρια δολάρια, σύμφωνα με ανεπίσημα στατιστικά στοιχεία. Μετά την υπογραφή της προσωρινής συμφωνίας του Ισλαμαμπάντ τον Ιούνιο, καταβλήθηκαν άμεσα προσπάθειες για την επέκταση της εμπορικής συνεργασίας. Το Πακιστάν και το Ιράν διακινούν εδώ και χρόνια πετρέλαιο, σιτάρι, ρύζι, ζώντα ζώα και φάρμακα μέσω άτυπων διαύλων.

Ινδία

Το εμπόριο της Ινδίας με το Ιράν μειώθηκε απότομα το 2020, όταν η Ουάσιγκτον προχώρησε στην επιβολή κυρώσεων κατά της Τεχεράνης. Ο όγκος του διμερούς εμπορίου μειώθηκε κατά περισσότερο από τα δύο τρίτα, φτάνοντας στα σχεδόν 4,8 δισεκατομμύρια δολάρια κατά το οικονομικό έτος 2019-20, από τα 17 δισεκατομμύρια δολάρια του προηγούμενου έτους.

Με την πάροδο των ετών, το εμπόριο μεταξύ Ινδίας και Ιράν μειώθηκε περαιτέρω, διαμορφούμενο στα 1,63 δισεκατομμύρια δολάρια κατά το οικονομικό έτος 2025/26, σύμφωνα με στοιχεία του ινδικού Υπουργείου Εμπορίου.

Οι ινδικές εξαγωγές, αξίας 1,3 δισεκατομμυρίων δολαρίων, αποτελούν το μεγαλύτερο μέρος αυτού του εμπορίου, καθώς το Νέο Δελχί εξάγει κυρίως σιτηρά, τσάι, καφέ και μπαχαρικά στο Ιράν. Αξιωματούχοι στο Νέο Δελχί έχουν υποστηρίξει στο παρελθόν ότι οι εν λόγω εξαγωγές συνεχίζονται για ανθρωπιστικούς λόγους και θα πρέπει να παραμείνουν εκτός του πεδίου εφαρμογής τυχόν κυρώσεων.

Πακιστάν

Για το Πακιστάν, οποιεσδήποτε κυρώσεις από τις ΗΠΑ εναντίον χωρών που εμπορεύονται ή παρέχουν βοήθεια στο Ιράν θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρές επιπτώσεις, σύμφωνα με αναλυτές.

Οι δύο χώρες έχουν συμφωνήσει να αυξήσουν το διμερές εμπόριο στα 10 δισ. δολάρια.

Μετά τις προηγούμενες κυρώσεις κατά του Ιράν, είχαν διακοπεί οι συναλλαγές στο επίσημο εμπόριο μεταξύ των δύο χωρών. Ωστόσο, το ανεπίσημο εμπόριο έχει αυξήσει τις εξαγωγές και εισαγωγές και από τις δύο πλευρές σε περίπου 4 δισ. δολάρια, σύμφωνα με ανεπίσημα στοιχεία.

Αρμενία

Το Ιράν αντιστοιχούσε σε 768 εκατομμύρια δολάρια, δηλαδή το 3,6% του συνολικού όγκου εμπορίου της γειτονικής Αρμενίας το 2025, σύμφωνα με επίσημα αρμενικά στατιστικά στοιχεία.

Ο όγκος εμπορίου της Αρμενίας με το Ιράν ανήλθε στα 371,4 εκατομμύρια δολάρια το πρώτο εξάμηνο του 2026, σημειώνοντας αύξηση 8,4%. Οι εξαγωγές διαμορφώθηκαν στα 42,8 εκατομμύρια δολάρια (μείωση 6%), ενώ οι εισαγωγές ανήλθαν στα 336,9 εκατομμύρια δολάρια (αύξηση 12%).

Περίπου το 20% του εξωτερικού εμπορίου της Αρμενίας διέρχεται μέσω του Ιράν. Η Αρμενία και το Ιράν διαθέτουν συμφωνία ανταλλαγής «φυσικού αερίου έναντι ηλεκτρικής ενέργειας», βάσει της οποίας η Αρμενία χρησιμοποιεί φυσικό αέριο που προμηθεύεται από το Ιράν για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας· η ενέργεια αυτή στη συνέχεια αποστέλλεται πίσω στο Ιράν, αλλά και χρησιμοποιείται για την κάλυψη εγχώριων αναγκών στην Αρμενία.

Αζερμπαϊτζάν

Ο όγκος εμπορίου μεταξύ Αζερμπαϊτζάν και Ιράν αυξήθηκε κατά 4,5% την περίοδο Ιανουαρίου-Ιουνίου 2026 σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025, φτάνοντας τα 312,6 εκατομμύρια δολάρια από 299,1 εκατομμύρια δολάρια, σύμφωνα με την Κρατική Επιτροπή Τελωνείων του Αζερμπαϊτζάν.

Οι εισαγωγές του Αζερμπαϊτζάν από το Ιράν αυξήθηκαν κατά 1,5%, στα 297 εκατομμύρια δολάρια από 292,7 εκατομμύρια δολάρια την ίδια περίοδο του 2025.

Οι εξαγωγές του Αζερμπαϊτζάν προς το Ιράν υπερδιπλασιάστηκαν (αυξήθηκαν κατά 2,4 φορές), φτάνοντας τα 15,6 εκατομμύρια δολάρια από 6,4 εκατομμύρια δολάρια την περίοδο Ιανουαρίου-Ιουνίου 2025. Το Ιράν αντιστοιχούσε στο 3,56% των συνολικών εισαγωγών του Αζερμπαϊτζάν, ποσοστό αυξημένο σε σχέση με το 2,54% της περιόδου Ιανουαρίου-Ιουνίου 2025.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.