Η ισραηλινή «στρατηγική εξόντωσης» στο Ιράν μπορεί να γυρίσει μπούμερανγκ – Η ιστορία δείχνει τις επιπτώσεις

Ο ένας μετά τον άλλο, κορυφαίοι αξιωματούχοι του ιρανικού καθεστώτος πέφτουν νεκροί από τις επιχειρήσεις του Ισραήλ και των ΗΠΑ στον πόλεμο στη Μέση Ανατολή. Τις τελευταίες μέρες, έχουν σκοτωθεί ο γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου, ο επικεφαλής της παραστρατιωτικής ομάδας Basij αλλά και ο υπουργός Πληροφοριών. Ειδικοί, ωστόσο, προειδοποιούν πως η στρατηγική της «εξόντωσης» μπορεί να γυρίσει μπούμερανγκ. 

Μεταξύ των νεκρών των τελευταίων ημέρων είναι ο Αλί Λαριτζανί, ο γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου και το άτομο που ο Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ είχε εμπιστευτεί να κρατήσει τη χώρα όρθια σε περίπτωση θανάτου του και επίθεσης από ΗΠΑ και Ισραήλ. Νεκρός και ο Ισμαΐλ Χατίμπ, ο υπουργός Πληροφοριών και επίσης στενός σύμμαχος του εκτελεσθέντα Ανώτατου Ηγέτη. 

Ως στρατηγική, οι στοχευμένες δολοφονίες έχουν χρησιμοποιηθεί σπάνια εναντίον κρατών και όχι μεμονωμένων ομάδων. Και ενώ τα αποτελέσματα μπορούν να γίνουν καύχημα στα χείλη ηγετών που διψούν για νίκες, σπάνια επιλύουν τα θέματα εκείνα που οδήγησαν στον πόλεμο.

Είναι χαρακτηριστικό πως το Ισραήλ σκότωσε τον ηγέτη της Χεζμπολάχ, Χασάν Νασράλα, αλλά η ομάδα εξακολουθεί να εκτοξεύει πυραύλους. Εξάλειψε και την ηγεσία της Χαμάς, ωστόσο συνεχίζει να ελέγχει τη μισή Γάζα και δεν έχει καταθέσει τα όπλα.

Ο Τζιν Άλτερμαν, πρόεδρος του Τμήματος Παγκόσμιας Ασφάλειας και Γεωστρατηγικής στο Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών, εξήγησε στο Associated Press πως ο αντίκτυπος των στοχευμένων δολοφονιών ατονεί με το πέρασμα του χρόνου.

Εξήγησε πως η πολιτική και στρατιωτική ηγεσία του Ιράν δεν είναι προσωποπαγής, αλλά αποτελείται από διάφορους θεσμούς και άρα μπορεί να επιβιώσει όταν χάνονται μερικά από τα κομμάτια του παζλ. 

«Ακόμα και οι δικτάτορες πρέπει να βασίζονται σε ολόκληρα δίκτυα που τους υποστηρίζουν», είπε.

Μια παλιά τακτική

Το Ισραήλ έχει πραγματοποιήσει δεκάδες στοχευμένες δολοφονίες σε όλη την ιστορία του, αλλά οι παλαιστινιακές και λιβανέζικες ένοπλες ομάδες, αυτές που δέχθηκαν τα πλήγματα δηλαδή, κατάφεραν στην πλειονότητά τους να επιβιώσουν και να αναδειχθούν ακόμα ισχυρότερες. 

Τρανό παράδειγμα η Χεζμπολάχ. Ο ηγέτης της Αμπάς Μουσαουί, σκοτώθηκε σε  ισραηλινή αεροπορική επιδρομή το 1992, αλλά ο αντικαταστάτης του, Χασάν Νασράλα, την ανέδειξε ως την πιο ισχυρή ένοπλη ομάδα της περιοχής.

Ο Νασράλα και σχεδόν όλοι οι βοηθοί του σκοτώθηκαν στον πόλεμο του 2024 μεταξύ Ισραήλ και Χεζμπολάχ. Η ομάδα, που υποστηρίζεται από το Ιράν, υπέστη κι άλλες σημαντικές απώλειες εκείνο το έτος, αλλά συμμετέχει ενεργά στον τωρινό πόλεμο. 

Η Χαμάς χάνει τον έναν ηγέτη, μετά τον άλλον. Το Ισραήλ σκότωσε τον ιδρυτή και πνευματικό επικεφαλής της, Σεΐχη Αχμέτ Γιασίν, σε αεροπορική επιδρομή του 2004, αλλά διατηρείται ζωντανή η ομάδα. 

Και οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν καταφύγει σε στοχευμένες δολοφονίες εναντίον της Αλ Κάιντα και του ISIS, εξοντώνοντας τον Οσάμα μπιν Λάντεν, σε μια επιδρομή στο Πακιστάν το 2011, και τον ιδρυτή του αυτοαποκαλούμενου ως Ισλαμικού Κράτους, Αμπού Μπακρ αλ-Μπαγκντάντι το 2019.

Και οι δύο οργανώσεις έχουν, πλέον, αποδυναμωθεί σημαντικά, αλλά προηγήθηκαν πολυετείς πόλεμοι και χερσαίες επιχειρήσεις. 

Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, έχει ξεκαθαρίσει πως οι δολοφονίες είναι μέρος ενός ευρύτερου σχεδίου για την αποδυνάμωση του καθεστώτος, ώστε να δοθεί η ευκαιρία τον ιρανικό λαό να ξεσηκωθεί και να το ανατρέψει. Αντικαταστάτης, κατά τις ευχές Νετανιάχου και Τραμπ, θα ήταν μία φιλοδυτική κυβέρνηση, στα πρότυπα της μοναρχίας που ανατράπηκε το 1979.

Αλλά, σημάδια εξέγερσης δεν υπάρχουν, με ορισμένους πολίτες να δηλώνουν πως με τους βομβαρδισμούς να συνεχίζονται και την αιμοσταγή πολιτοφυλακή Basij να είναι στους δρόμους, δεν είναι διατεθειμένοι να μπουν σε έναν νέο γύρο διαμαρτυριών. 

Η ιστορία δεν δικαιολογεί την επιλογή

Γενικώς, η ιστορία δεν φαίνεται να δικαιώνει τα σχέδια των επιτιθέμενων δυνάμεων.

Ο πρωθυπουργός του Κονγκό, Πατρίς Λουμούμπα, ανατράπηκε και δολοφονήθηκε το 1961 σε μια συνωμοσία που υποστηρίχθηκε από τη CIA και το Βέλγιο. Η αφρικανική χώρα βίωσε δεκαετίες αυταρχικής διακυβέρνησης, εμφυλίου πολέμου και αστάθειας.

Η επέμβαση του ΝΑΤΟ στη Λιβύη το 2011 άνοιξε το δρόμο για τους αντάρτες να συλλάβουν και να σκοτώσουν τον μακροχρόνιο δικτάτορα Μουαμάρ Καντάφι. Μετά από περισσότερο από μια δεκαετία συγκρούσεων και αστάθειας, η χώρα εξακολουθεί να είναι διχασμένη.

Το Ιράκ βυθίστηκε σε παρόμοιο χάος όταν η εισβολή, υπό την ηγεσία των ΗΠΑ, του 2003 διέλυσε την κυβέρνηση του Σαντάμ Χουσεΐν και οδήγησε στην κράτησή του και τελικά στον απαγχονισμό του.

Το ερώτημα είναι ποιος ακολουθεί 

Ο Γιόσι Κουπερβάσερ, πρώην επικεφαλής του Τμήματος Έρευνας Στρατιωτικών Πληροφοριών του Ισραήλ, δήλωσε ότι οι στοχευμένες δολοφονίες μπορούν να αποτελέσουν ένα αποτελεσματικό εργαλείο, αλλά δεν αποτελούν «θεραπεία για όλα τα προβλήματα».

«Αυτές οι επιχειρήσεις από μόνες τους δεν αλλάζουν δραματικά την ικανότητα των οργανώσεων να προκαλούν ζημιές και να πραγματοποιούν επιθέσεις» είπε. «Αλλά είναι σημαντικό για το Ισραήλ να αποδυναμώσει τους εχθρούς του».

Στη Γάζα, τον Λίβανο και τώρα στο Ιράν, σημείωσε, το Ισραήλ έχει εξοντώσει δεκάδες άρχοντες, αναδιαμορφώνοντας τις ισορροπίες διαρκώς.

Στο Ιράν, «ίσως δεν υπάρχει αλλαγή καθεστώτος ακόμη, αλλά υπάρχει αλλαγή στο καθεστώς. Δεν είναι οι ίδιοι άνθρωποι (σ.σ. οι διάδοχοι των νεκρών)» σημείωσε.

Ένας ανώτερος αξιωματούχος των ισραηλινών μυστικών υπηρεσιών, που μίλησε υπό τον όρο της ανωνυμίας, δήλωσε στο ίδιο μέσο πως οι επιχειρήσεις εξόντωσης έχουν άμεσο αντίκτυπο στην στρατιωτική δεινότητα του Ιράν, που πασχίζει να διαμορφώσει πολιτικές, ενώ βιώνει συνεχείς απώλειες. 

Αλλά η δολοφονία ηγετών μπορεί επίσης να γυρίσει μπούμερανγκ, ριζοσπαστικοποιώντας τους οπαδούς του καθεστώτος, αναδεικνύοντας πιο ακραία πρόσωπα και μετατρέποντας του δολοφονημένους σε μάρτυρες με διαρκή επιρροή.

Ο πολιτικός επιστήμονας του Πανεπιστημίου Northeastern, Μαξ Άμπραμς, δήλωσε ότι τα στοιχεία από το Αφγανιστάν, το Πακιστάν, το Ισραήλ και τα παλαιστινιακά εδάφη δείχνουν ότι η βία κατά των αμάχων αυξάνεται μετά από στοχευμένες δολοφονίες.

«Ο αποκεφαλισμός ηγεσίας είναι επικίνδυνος» προειδοποίησε. «Όταν εξοντώνεις έναν ηγέτη με κάποιο βαθμό αυτοσυγκράτησης και επιρροή στους υφισταμένους του, τότε υπάρχει πολύ μεγάλη πιθανότητα, μετά τον θάνατο αυτού του ατόμου, να δεις ακόμη πιο ακραίες τακτικές».

Οι στοχευμένες δολοφονίες μπορούν να δημιουργήσουν κενά ηγεσίας και δυνατότητες για αλλαγή, αλλά μόνο όταν συνδυάζονται με μια συνεκτική πολιτική στρατηγική, δήλωσε ο Μοχανάντ Χάγκε Άλι, αναπληρωτής διευθυντής του Κέντρου Carnegie Middle East στη Βηρυτό.

«Μπορείς να αποκεφαλίσεις έναν οργανισμό ή να τον νικήσεις στρατιωτικά, αλλά αν δεν το κάνεις πολιτικά, δεν θα λειτουργήσει», είπε.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.