Καύσωνας: Το φαινόμενο που ήρθε για να μείνει - Πώς μπορεί η Ευρώπη να προσαρμοστεί στα νέα δεδομένα

Πρωτοφανείς είναι οι θερμοκρασίες που σαρώνουν την Ευρώπη, καθώς χώρες που δεν γνώριζαν «τι εστί καλοκαίρι» πλησιάζουν ή ακόμα και ξεπερνούν τους 40 βαθμούς. Η Γαλλία φέρεται μάλιστα να αντιμετωπίζει τη μεγαλύτερη κρίση. 

Ας διευκρινίσουμε ωστόσο το εξής: οι καύσωνες υπήρχαν πάντοτε, τόσο στην Ευρώπη όσο και στο μεγαλύτερο μέρος του πλανήτη.

Ωστόσο, στον 21ο αιώνα έχουν γίνει συχνότεροι, εντονότεροι και διαρκούν περισσότερο. Ανεξάρτητα από τον ορισμό που χρησιμοποιείται για τον όρο «καύσωνας», η πιθανότητα εκδήλωσής του έχει τουλάχιστον διπλασιαστεί σε σύγκριση με τον 20ό αιώνα.

Τα αλλεπάλληλα ρεκόρ θερμοκρασιών που καταγράφονται κάθε χρόνο σε ολόκληρη την Ευρώπη αποδεικνύουν ξεκάθαρα ότι οι καύσωνες γίνονται ολοένα και πιο ακραίοι. Θερμοκρασίες της τάξης των 40°C δεν αποτελούν πλέον αποκλειστικό χαρακτηριστικό της Μεσογείου· πλέον καταγράφονται και στο Παρίσι, στη νότια Αγγλία, στη βόρεια Γερμανία και σε πολλές ακόμη περιοχές.

Ιστορικά ρεκόρ θερμοκρασιών από το 2020 και μετά

Το ρεκόρ θερμοκρασίας της Γαλλίας, 46°C, καταγράφηκε στο Βεραργκ (Vérargues), κοντά στο Μονπελιέ, κατά τη διάρκεια του καύσωνα του 2019. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η πόλη Κόνινγκσμπι (Coningsby) στο Λίνκολνσαϊρ έφτασε τους 40°C στον καύσωνα του 2022, ενώ την ίδια περίοδο το Αμβούργο στη βόρεια Γερμανία κατέγραψε 40,1°C.

Το απόλυτο ευρωπαϊκό ρεκόρ ανήκει στις Συρακούσες της Σικελίας, όπου στις 11 Αυγούστου 2021 σημειώθηκαν 48,8°C. Πολύ κοντά βρίσκεται και το ισπανικό ρεκόρ των 47,6°C, που καταγράφηκε στη Λα Ράμπλα της Κόρδοβα στις 14 Αυγούστου 2021.

Διαβάστε επίσης: «Έζησα από κοντά τον καύσωνα στις Βρυξέλλες και έμοιαζε με επεισόδιο Black Mirror»

Όλα αυτά τα ρεκόρ έχουν κάτι κοινό: καταγράφηκαν στον 21ο αιώνα και συγκρίνονται με μακροχρόνια μετεωρολογικά δεδομένα, τα οποία σε ορισμένες περιπτώσεις καλύπτουν περισσότερο από έναν αιώνα.

Γιατί ωστόσο, ενώ έχουμε ξαναδεί αυτά τα νούμερα, ανησυχούμε περισσότερο; Η απάντηση βρίσκεται στο ότι οι φετινοί καύσωνες πρώτον και δεύτερον εμφανίζονται νωρίτερα μέσα στο έτος σε σχέση με τον προηγούμενο αιώνα.

Η φετινή χρονιά απέδειξε ότι ακόμη και ο Μάιος μπορεί πλέον να χαρακτηρίζεται από ιδιαίτερα υψηλές θερμοκρασίες.

Καύσωνας: Οι επιπτώσεις του στην υγεία 

Οι καύσωνες έχουν σημαντικές συνέπειες τόσο για τις ευρωπαϊκές οικονομίες όσο και για την ανθρώπινη ζωή, αυξάνοντας τη νοσηρότητα και τη θνησιμότητα. Ο καύσωνας του 2003, για παράδειγμα, προκάλεσε περίπου 70.000 θανάτους. Οι χώρες που επλήγησαν περισσότερο ήταν η Ιταλία με περίπου 20.000 θανάτους, η Γαλλία με 15.000, η Ισπανία με 12.000 και η Γερμανία με περισσότερους από 9.000.

Το 2003, οι κάτοικοι της βόρειας Γαλλίας και άλλων περιοχών της κεντρικής και βόρειας Ευρώπης βρέθηκαν αντιμέτωποι με θερμοκρασίες που μέχρι τότε θεωρούνταν αδιανόητες. Οι περιοχές αυτές δεν ήταν προετοιμασμένες να αντιμετωπίσουν τόσο υψηλή ζέστη. Ελάχιστες κατοικίες, δημόσιοι χώροι και υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένων των νοσοκομείων, διέθεταν συστήματα κλιματισμού, με αποτέλεσμα να βρεθούν ουσιαστικά απροστάτευτοι απέναντι στην απότομη άνοδο της θερμοκρασίας.

Ο καύσωνας του 2003 αιφνιδίασε τόσο τους κατοίκους όσο και τις αρχές των χωρών αυτών. Η προετοιμασία τους ήταν ελάχιστη απέναντι σε θερμοκρασίες σχεδόν πρωτοφανείς για τη βόρεια Ευρώπη, οι οποίες αποδείχθηκαν ακόμη πιο ακραίες από εκείνες που συνήθως αντιμετωπίζει η νότια Ευρώπη. Παρότι οι πολύ υψηλές μέγιστες θερμοκρασίες συγκεντρώνουν τη μεγαλύτερη προσοχή, και οι αυξημένες νυχτερινές θερμοκρασίες είναι ιδιαίτερα επιβλαβείς για την υγεία, καθώς εμποδίζουν τον οργανισμό να ξεκουραστεί και να ανακάμψει κατά τη διάρκεια του ύπνου. Οι ηλικιωμένοι είναι οι πλέον ευάλωτοι, ιδιαίτερα όταν πάσχουν από χρόνια νοσήματα.

Επιπλέον, οι ηλικιωμένοι είναι πιθανότερο να αντιμετωπίζουν ενεργειακή φτώχεια και να μην έχουν πρόσβαση σε κλιματισμό, γεγονός που επιδεινώνει ακόμη περισσότερο την κατάστασή τους. Υπό αυτές τις συνθήκες εξασθενούν ευκολότερα, αυξάνονται οι εισαγωγές στα νοσοκομεία και, τελικά, η θνησιμότητα.

Γι’ αυτόν τον λόγο πληθαίνουν οι εκκλήσεις προς τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας να ανακηρύξει την κλιματική κρίση ως κατάσταση έκτακτης ανάγκης για τη δημόσια υγεία.

Ο καύσωνας στην Ευρώπη, ήρθε για να μείνει 

Η Ευρώπη είναι η ήπειρος που θερμαίνεται ταχύτερα στον κόσμο. Αυτό σημαίνει ότι οι καύσωνες θα αποτελούν πλέον ένα σταθερό χαρακτηριστικό κάθε καλοκαιριού. Συνεπώς, η ευρωπαϊκή ήπειρος οφείλει να δώσει προτεραιότητα στην προσαρμογή στις υψηλές θερμοκρασίες, ιδιαίτερα στις χώρες της κεντρικής και βόρειας Ευρώπης, οι οποίες δεν είναι τόσο εξοικειωμένες με τη ζέστη όσο οι χώρες του νότου. Ευτυχώς, υπάρχουν συγκεκριμένες λύσεις.

Όλα τα νοσοκομεία, εκτός από εκείνα που βρίσκονται στα βορειότερα γεωγραφικά πλάτη, θα πρέπει να διαθέτουν αποτελεσματικά συστήματα ψύξης. Οι πόλεις χρειάζεται να δημιουργήσουν δίκτυα κλιματικών καταφυγίων, ενώ στις μεσογειακές πόλεις πρέπει να αναπτυχθούν νέοι χώροι πρασίνου, όπως πάρκα, κήποι και πράσινοι διάδρομοι.

Οι στέγες και οι ταράτσες πρέπει επίσης να διατηρούνται δροσερές, είτε μέσω φυτεύσεων είτε με τη χρήση ανακλαστικών υλικών που μειώνουν την απορρόφηση της θερμότητας κατά τη διάρκεια της ημέρας. Τα χαρακτηριστικά «λευκά χωριά» της νότιας Ισπανίας αποτελούν ένα εξαιρετικό παράδειγμα παραδοσιακής αρχιτεκτονικής που εφαρμόζει αυτή την αρχή.

Οι δρόμοι με τη μεγαλύτερη κυκλοφορία θα πρέπει να σκιάζονται με τέντες κατά τους θερινούς μήνες, ενώ τα πεζοδρόμια είναι σημαντικό να κατασκευάζονται από διαπερατά υλικά, ώστε το νερό, είτε προέρχεται από τη βροχή είτε από το πότισμα, να απορροφάται από το έδαφος και στη συνέχεια να συμβάλλει στη μείωση της θερμοκρασίας μέσω της εξάτμισης.

Μόνο με την εφαρμογή αυτών των μέτρων, και πολλών ακόμη παρόμοιων παρεμβάσεων, μπορεί η Ευρώπη να προσαρμοστεί ουσιαστικά στους ολοένα συχνότερους και εντονότερους καύσωνες.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.