Μια βαθύτερη ερμηνεία της συμφωνίας ανάμεσα σε ΗΠΑ και Ιράν - Ποιος είναι ο πραγματικά κερδισμένος

Η συμφωνία μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν βρίσκεται στο επίκεντρο του διεθνούς ενδιαφέροντος, καθώς αποκαλύπτει τις βασικές κατευθύνσεις των διαπραγματεύσεων για το μέλλον των σχέσεων των δύο χωρών.

Σύμφωνα με το κείμενο που δημοσιοποίησε το CNN, η συμφωνία προβλέπει σημαντικές αμερικανικές παραχωρήσεις σε ζητήματα κυρώσεων και οικονομικής στήριξης, με αντάλλαγμα τη διασφάλιση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ και τη συνέχιση των συνομιλιών για μια ευρύτερη διευθέτηση.

Ωστόσο, αρκετοί αναλυτές εκφράζουν επιφυλάξεις για το κατά πόσο οι δεσμεύσεις που αναλαμβάνει η Τεχεράνη είναι επαρκείς, εκτιμώντας ότι το σχέδιο αφήνει ανοιχτά κρίσιμα ζητήματα, όπως το πυρηνικό πρόγραμμα, οι περιφερειακές παρεμβάσεις του Ιράν και το καθεστώς των διεθνών κυρώσεων.

Σύμφωνα με ανάλυση του CNN, η συμφωνία φαίνεται να προσφέρει σημαντικά ανταλλάγματα στην Τεχεράνη, χωρίς αντίστοιχες άμεσες δεσμεύσεις από την ιρανική πλευρά. Η εκτίμηση είναι ότι η κυβέρνηση Τραμπ προτίμησε μια συμφωνία – οποιαδήποτε συμφωνία – από τη συνέχιση της υφιστάμενης κατάστασης, με το Ιράν να αξιοποιεί τη στρατηγική σημασία των Στενών του Ορμούζ για να ενισχύσει τη διαπραγματευτική του θέση.

Διαβάστε ακόμα: Στη δημοσιότητα από τις ΗΠΑ το επίσημο κείμενο του μνημονίου με το Ιράν: Τα 14 σημεία της συμφωνίας

Δύο φάσεις εφαρμογής της συμφωνίας

Το μνημόνιο κατανόησης (MOU) χωρίζεται ουσιαστικά σε δύο στάδια. Η πρώτη φάση ενεργοποιείται αμέσως μετά την υπογραφή, ενώ η δεύτερη προβλέπει διαπραγματεύσεις διάρκειας 60 ημερών για μια πιο ολοκληρωμένη και μόνιμη συμφωνία, με δυνατότητα παράτασης.

Σύμφωνα με το άρθρο 13, ορισμένες διατάξεις τίθενται σε εφαρμογή άμεσα και αποτελούν προϋπόθεση για να ξεκινήσουν οι συνομιλίες της δεύτερης φάσης.

Άρση κυρώσεων και αποδέσμευση κεφαλαίων

Βάσει των άρθρων 4 και 5, οι ΗΠΑ αίρουν τον ναυτικό αποκλεισμό, ενώ το Ιράν δεσμεύεται να απομακρύνει εμπόδια, όπως νάρκες, ώστε η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ να επανέλθει στα προπολεμικά επίπεδα μέσα σε 30 ημέρες.

Ωστόσο, τα σημαντικότερα οφέλη για το Ιράν προκύπτουν από τα άρθρα 10 και 11. Το άρθρο 10 προβλέπει την άμεση χορήγηση εξαιρέσεων από τις αμερικανικές κυρώσεις για τις εξαγωγές ιρανικού πετρελαίου, πετροχημικών προϊόντων και σχετικών υπηρεσιών, όπως τραπεζικές συναλλαγές, ασφάλειες και μεταφορές.

Παράλληλα, το άρθρο 11 προβλέπει την αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων και περιουσιακών στοιχείων. Μάλιστα, η Κεντρική Τράπεζα του Ιράν θα μπορεί να καθορίζει τους τελικούς δικαιούχους των χρημάτων, κάτι που θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική παραχώρηση σε σχέση με προηγούμενες συμφωνίες.

Οι νέες δεσμεύσεις του Ιράν

Όσον αφορά το πυρηνικό πρόγραμμα, το άρθρο 8 αναφέρει ότι το Ιράν «επαναλαμβάνει» πως δεν θα κατασκευάσει ποτέ πυρηνικά όπλα. Ωστόσο, η διατύπωση αυτή θεωρείται ασθενέστερη από εκείνη που περιλαμβανόταν στην πυρηνική συμφωνία του 2015 (JCPOA), από την οποία είχαν αποχωρήσει οι ΗΠΑ κατά την πρώτη θητεία Τραμπ.

Το προσχέδιο δεν περιλαμβάνει συγκεκριμένες δεσμεύσεις για το πυρηνικό υλικό, τον εμπλουτισμό ουρανίου ή το μέλλον του πυρηνικού προγράμματος, καθώς όλα αυτά παραπέμπονται στη μελλοντική τελική συμφωνία.

Διαβάστε ακόμα: Τραμπ για Ιράν: «Πολύ γερή η συμφωνία, αλλά αν δεν μου αρέσει ξαναρχίζουν οι βόμβες»

Το σχέδιο των 300 δισ. δολαρίων

Ιδιαίτερη συζήτηση προκαλεί το άρθρο 9, το οποίο προβλέπει τη δημιουργία ενός ευρύτερου σχεδίου οικονομικής ανασυγκρότησης του Ιράν, ύψους τουλάχιστον 300 δισ. δολαρίων.

Το ποσό δεν εκταμιεύεται άμεσα, ωστόσο οι ΗΠΑ και οι περιφερειακοί τους εταίροι δεσμεύονται να καταρτίσουν μέσα σε 60 ημέρες ένα χρηματοδοτικό σχέδιο που θα αποτελέσει μέρος της τελικής συμφωνίας. Σύμφωνα με την ανάλυση, η Τεχεράνη θεωρεί το συγκεκριμένο πακέτο απαραίτητη προϋπόθεση για να προχωρήσει σε περαιτέρω δεσμεύσεις.

Στόχος η άρση όλων των κυρώσεων

Ένα από τα πιο κρίσιμα σημεία του κειμένου είναι το άρθρο 7, το οποίο προβλέπει ότι οι ΗΠΑ θα εργαστούν για την κατάργηση όλων των κυρώσεων που έχουν επιβληθεί στο Ιράν, στο πλαίσιο της τελικής συμφωνίας.

Στις κυρώσεις αυτές περιλαμβάνονται μέτρα που σχετίζονται όχι μόνο με το πυρηνικό πρόγραμμα, αλλά και με ζητήματα τρομοκρατίας, πυραυλικών εξοπλισμών, ανθρωπίνων δικαιωμάτων και στρατιωτικών δραστηριοτήτων. Η πρόβλεψη αυτή θεωρείται ιδιαίτερα φιλόδοξη και πρωτοφανής σε σύγκριση με προηγούμενες αμερικανικές προσεγγίσεις.

Οι αμφιβολίες

Το προσχέδιο προβλέπει επίσης τον άμεσο τερματισμό των συγκρούσεων στην περιοχή και τη δέσμευση ΗΠΑ και Ιράν να μην χρησιμοποιούν ή απειλούν με χρήση βίας η μία την άλλη.

Ωστόσο, επικριτές της συμφωνίας υποστηρίζουν ότι δεν περιλαμβάνονται αναφορές στη στήριξη που παρέχει η Τεχεράνη σε ένοπλες οργανώσεις της Μέσης Ανατολής, ούτε σε ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων ή στο πυραυλικό και μη επανδρωμένο οπλοστάσιό της.

Για τον λόγο αυτό, εκφράζονται αμφιβολίες κατά πόσο το μνημόνιο μπορεί να οδηγήσει σε μια συνολική και μακροπρόθεσμη συμφωνία, με αρκετούς αναλυτές να θεωρούν ότι οι ΗΠΑ παραχώρησαν σημαντικά διαπραγματευτικά πλεονεκτήματα με αντάλλαγμα κυρίως την αποκατάσταση της ομαλής ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.