Τα ρομπότ αρχίζουν να απλώνουν τα ψηφιακά τους «χέρια» για φιλοδώρημα, θυμίζοντας στους καταναλωτές μια γνώριμη συνήθεια, αυτή του να δίνουν μπουρμπουάρ σε αυτόν που τους έχει εξυπηρετήσει.
Στο ξενοδοχείο Venetian του Λας Βέγκας, όσοι βαρέθηκαν τα φρουτάκια μπορούν να περάσουν από το The Tipsy Robot, ένα μπαρ όπου δύο χέρια ρομπότ αναλαμβάνουν να φτιάξουν κοκτέιλ.
Η διαδικασία είναι εντυπωσιακή, τουλάχιστον με την πρώτη ματιά. Ο πελάτης επιλέγει το ποτό του από μια οθόνη και οι δύο ρομποτικοί βραχίονες ξεκινούν να κινούνται, αναμειγνύοντας τα υλικά. Στην περίπτωση μιας μαργαρίτας, τεκίλα, λάιμ και triple sec καταλήγουν στο ποτήρι, με το ρομπότ να κάνει μάλιστα μια μικρή «υπόκλιση» πριν το παραδώσει.
Η τιμή του κοκτέιλ είναι 17 δολάρια. Στον λογαριασμό, όμως, υπάρχει και μια επιπλέον χρέωση 10% ως «service fee» – με άλλα λόγια, το ρομπότ ζητά και φιλοδώρημα.
Και δεν πρόκειται για μεμονωμένο περιστατικό. Σε καφετέρια της Artly Coffee στη Νέα Υόρκη, ένας ρομποτικός barista εμφάνιζε επίσης επιλογή για tip, ενώ στο αεροδρόμιο Newark Liberty ένα μηχάνημα self-checkout πρότεινε φιλοδώρημα ακόμη και για ένα μπουκάλι νερό από ένα περίπτερο χωρίς προσωπικό. Στο Πόρτλαντ του Όρεγκον, ένας άνθρωπος πήρε την παραγγελία σε εστιατόριο, αλλά το φαγητό έφτασε στο τραπέζι με τη βοήθεια ρομπότ.
Το ερώτημα, επομένως, είναι απλό: για ποιον ακριβώς είναι το φιλοδώρημα όταν αυτός που μας εξυπηρετεί είναι μηχανή;
Ποιος παίρνει το tip;
Όπως αναφέρει το BBC, στην περίπτωση του The Tipsy Robot και της Artly Coffee, οι εταιρείες υποστηρίζουν ότι τα φιλοδωρήματα καταλήγουν στους εργαζομένους και μοιράζονται μεταξύ του προσωπικού. Η Artly, μάλιστα, έχει πλέον καταργήσει τις ηλεκτρονικές προτροπές για tip, μετά τις αντιδράσεις πελατών.
Ωστόσο, το ζήτημα δεν είναι τόσο απλό.
Διαβάστε ακόμα: «Είναι σαν οικογένειά μου»: Χιλιάδες Κινέζοι έχουν σχέση με AI bots - Νέος νόμος βάζει φρένο
Ειδικοί επισημαίνουν ότι δεν υπάρχει ακόμη σαφές νομικό πλαίσιο για το ποιος δικαιούται ένα φιλοδώρημα που δίνεται σε ένα ρομπότ. Και αυτό δημιουργεί ένα παράθυρο για επιχειρήσεις που θα μπορούσαν να κρατούν τα χρήματα.
«Το κρίσιμο ερώτημα είναι ποιος ωφελείται και ποιος πληρώνει το τίμημα», επισημαίνουν ειδικοί που μελετούν την εξέλιξη της εργασίας και της φιλοδωρηματικής κουλτούρας.
Το θέμα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία στις ΗΠΑ, όπου το φιλοδώρημα αποτελεί εδώ και χρόνια βασικό κομμάτι του εισοδήματος εργαζομένων στην εστίαση και σε άλλες υπηρεσίες. Η αμερικανική νομοθεσία απαγορεύει σε εργοδότες, ιδιοκτήτες και προϊσταμένους να κρατούν μέρος των tips των εργαζομένων. Όμως, όταν το tip δεν δίνεται σε άνθρωπο αλλά σε μια μηχανή, οι κανόνες δεν είναι εξίσου ξεκάθαροι.
Τα ρομπότ φταίνε για την «κουλτούρα του tip»;
Το φαινόμενο έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι καταναλωτές καλούνται να αφήνουν φιλοδώρημα σε ολοένα και περισσότερες περιπτώσεις, κυρίως μέσω ψηφιακών συστημάτων πληρωμών.
Οι προτεινόμενες επιλογές για tip εμφανίζονται πλέον παντού, ενώ τα ποσοστά αυξάνονται και πολλοί καταναλωτές αισθάνονται ότι δέχονται ένα είδος «συναισθηματικού εκβιασμού» προκειμένου να αφήσουν χρήματα.
Για ορισμένους ειδικούς, τα ρομπότ αποτελούν απλώς το επόμενο βήμα αυτής της τάσης. Για άλλους, όμως, η εικόνα είναι πιο σύνθετη.
Υπάρχουν επιχειρήσεις όπου η παρουσία των ρομπότ δεν έχει στόχο να αντικαταστήσει τους εργαζομένους, αλλά να λειτουργήσει ως αξιοθέατο ή να καλύψει ελλείψεις προσωπικού. Σε αυτές τις περιπτώσεις, το φιλοδώρημα μπορεί πράγματι να καταλήγει στους ανθρώπους που εργάζονται πίσω από το σύστημα.
«Η τεχνολογία δεν είναι από μόνη της καλή ή κακή. Η ηθική της εξαρτάται από την πρόθεση και τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιείται», υποστηρίζουν εκπρόσωποι επιχειρήσεων του κλάδου, στο BBC.
Υπάρχει, όμως, και η αντίθετη άποψη. Οργανώσεις που ασχολούνται με τα εργασιακά δικαιώματα υποστηρίζουν ότι η αυτοματοποίηση μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως τρόπος διατήρησης χαμηλών μισθών, αντί να αντιμετωπιστεί η πραγματική αιτία της έλλειψης εργαζομένων στην εστίαση.
Θα δίνουμε tip στα ρομπότ;
Εδώ βρίσκεται ίσως το πιο ενδιαφέρον κομμάτι της ιστορίας: η τεχνολογία μπορεί να αλλάξει όχι μόνο τον τρόπο με τον οποίο μας εξυπηρετούν, αλλά και τις κοινωνικές συνήθειες που έχουμε γύρω από την εξυπηρέτηση.
Γιατί αφήνουμε φιλοδώρημα;
Διαβάστε ακόμα: Τελικά τα ρομπότ θα αντικαταστήσουν τους εργαζόμενους;
Για να ανταμείψουμε μια καλή υπηρεσία, για να ενισχύσουμε έναν εργαζόμενο που αμείβεται χαμηλά, αλλά και επειδή αισθανόμαστε ότι «πρέπει» να το κάνουμε.
Στην περίπτωση ενός ρομπότ, σχεδόν κανένας από αυτούς τους λόγους δεν υπάρχει.
Έρευνες δείχνουν ότι η πλειονότητα των ανθρώπων δεν είναι διατεθειμένη να αφήσει φιλοδώρημα σε ένα ρομποτικό bartender. Ωστόσο, η στάση τους αλλάζει όταν γνωρίζουν ότι τα χρήματα θα καταλήξουν στους ανθρώπους που εργάζονται στην επιχείρηση.
Και αυτό ίσως είναι το κλειδί.
Το αν θα επικρατήσει το «tip για το ρομπότ» ή αν πρόκειται απλώς για μια περαστική μόδα μπορεί τελικά να εξαρτηθεί από τους ίδιους τους καταναλωτές.
Αν οι πελάτες συνεχίσουν να πληρώνουν, οι επιχειρήσεις θα έχουν λόγο να διατηρήσουν την επιλογή. Αν, αντίθετα, οι καταναλωτές την απορρίψουν, το μοντέλο μπορεί να εγκαταλειφθεί.
Όπως σημειώνουν ειδικοί, κανείς δεν μπορεί να μας υποχρεώσει να αφήσουμε φιλοδώρημα σε μια μηχανή. Και, τελικά, οι κανόνες γύρω από το tip δεν επιβάλλονται μόνο από τις επιχειρήσεις – διαμορφώνονται και από τους ίδιους τους πελάτες.
Ίσως, λοιπόν, τα ρομπότ που απλώνουν το ψηφιακό τους χέρι για φιλοδώρημα να είναι απλώς ένα ακόμη παράξενο στάδιο της εποχής της αυτοματοποίησης. Ή ίσως να αποτελούν μια πρώτη γεύση από το πώς θα πληρώνουμε για την εξυπηρέτηση σε έναν κόσμο όπου όλο και περισσότερες δουλειές θα γίνονται από μηχανές.
- Το παρεκκλήσι στο κέντρο της Αθήνας που ήταν μπαρουταποθήκη για τους αγωνιστές του 1821
- «Αυτό είναι από τον Γιώργο»: Μια πανέμορφη ιστορία για τον Γιώργο Μαζωνάκη
- Αυτή είναι η πιο ακριβή γειτονιά στον κόσμο: Διαμερίσματα εκατομμυρίων με θέα Μεσόγειο
- Γιώργος Μαζωνάκης: Το τραγούδι που δεν πρόλαβε να ηχογραφήσει
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
