Politico: Η Ευρώπη σε λεπτές ισορροπίες - Συμφωνία με Τραμπ για Γροιλανδία ή διάλυση του ΝΑΤΟ

Οι ηγέτες της ΕΕ προσπαθούν πυρετωδώς να καταλήξουν σε μια συμφωνία για το μέλλον της Γροιλανδίας που θα επιτρέψει στον Ντόναλντ Τραμπ να εμφανιστεί ως νικητής στο εσωτερικό των ΗΠΑ, χωρίς όμως να διαλυθεί η συμμαχία που αποτελεί τον πυρήνα της ευρωπαϊκής ασφάλειας.

Από ιδέες για αξιοποίηση του ΝΑΤΟ με στόχο την ενίσχυση της ασφάλειας στην Αρκτική έως παραχωρήσεις προς τις ΗΠΑ στον τομέα της εξόρυξης ορυκτών, οι ηγέτες της Ένωσης δείχνουν να προτιμούν τον κατευνασμό αντί της σύγκρουσης με τον Τραμπ, σύμφωνα με τρεις διπλωμάτες και έναν αξιωματούχο της ΕΕ που μίλησαν στο Politico. Η προσπάθεια αυτή εντάθηκε μετά τις νέες δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου ότι οι ΗΠΑ «χρειάζονται» τη Γροιλανδία — αφήνοντας μάλιστα ανοιχτό το ενδεχόμενο χρήσης βίας.

«Στο τέλος, πάντοτε καταλήγουμε σε ένα κοινό συμπέρασμα» με την Ουάσιγκτον, δήλωσε ο Γερμανός ΥΠΕΞ Γιόχαν Βάντεφουλ μετά τη συνάντησή του με τον Αμερικανό ΥΠΕΞ Μάρκο Ρούμπιο, προσθέτοντας ότι οι συνομιλίες για την αρκτική περιοχή ήταν «ενθαρρυντικές». Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς εξέφρασε την ελπίδα να βρεθεί «μια αμοιβαία αποδεκτή λύση» στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ.

Οι υπουργοί Εξωτερικών της Γροιλανδίας και της Δανίας αναμένεται να συναντηθούν την Τετάρτη στον Λευκό Οίκο με τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς και τον Ρούμπιο. Στόχος τους είναι «μια ειλικρινής συζήτηση με την αμερικανική διοίκηση», σύμφωνα με Ευρωπαίο διπλωμάτη που γνωρίζει τα σχέδια.

Διαβάστε ακόμα: Η Δανία ενισχύει την στρατιωτική παρουσία της στη Γροιλανδία

Η τέχνη της συμφωνίας

Ερωτηθείς για το πώς θα μπορούσε να κλείσει το ζήτημα της Γροιλανδίας, ένας από τους διπλωμάτες της ΕΕ ανέφερε ότι μια πιθανή λύση θα ήταν μια συμφωνία που θα επέτρεπε στον Τραμπ να παρουσιάσει μια πολιτική νίκη, όπως η δέσμευση των Ευρωπαίων για αυξημένες επενδύσεις στην ασφάλεια της Αρκτικής και η υπόσχεση ότι οι ΗΠΑ θα έχουν οικονομικά οφέλη από τον ορυκτό πλούτο της Γροιλανδίας.

Κατά τον ίδιο, ο Τραμπ αναζητά πρωτίστως μια «νίκη» στο ζήτημα. «Αν αναδιατυπώσεις έξυπνα την αρκτική ασφάλεια, προσθέσεις τα κρίσιμα ορυκτά και το παρουσιάσεις ελκυστικά, υπάρχει πιθανότητα να το δεχθεί», είπε. Η εμπειρία του παρελθόντος —όπως όταν οι σύμμαχοι της ΕΕ δεσμεύτηκαν να δαπανούν το 5% του ΑΕΠ για άμυνα— δείχνει ότι «έτσι εξελίσσονται συνήθως τα πράγματα».

Στον τομέα της άμυνας, ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε άνοιξε τον δρόμο για μια συμφωνία, δηλώνοντας τη Δευτέρα ότι οι χώρες της Συμμαχίας εξετάζουν τρόπους ενίσχυσης της ασφάλειας στην Αρκτική. Αν και τα επόμενα βήματα δεν έχουν ακόμη καθοριστεί, μια αύξηση των επενδύσεων από τα ευρωπαϊκά μέλη του ΝΑΤΟ θα μπορούσε να ικανοποιήσει την πάγια απαίτηση του Τραμπ να αναλάβει η Ευρώπη μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης.

Όσον αφορά την εξόρυξη ορυκτών, οι λεπτομέρειες παραμένουν ασαφείς. Ωστόσο, ένα ενδεχόμενο σενάριο είναι μια συμφωνία που θα διασφαλίζει στις ΗΠΑ μερίδιο από τα κέρδη της εκμετάλλευσης κρίσιμων πρώτων υλών, σύμφωνα με αξιωματούχο της ΕΕ.

Διαβάστε ακόμα: Οι πλούσιοι, ανεκμετάλλευτοι πόροι που έχουν κάνει τη Γροιλανδία στόχο

Προς το παρόν, η ικανότητα εξόρυξης κρίσιμων ορυκτών στη Γροιλανδία είναι περιορισμένη. Η Δανία επί χρόνια αναζητά επενδυτές για μακροπρόθεσμα έργα, χωρίς ιδιαίτερη επιτυχία, καθώς οι χώρες προτιμούν φθηνότερες λύσεις στις παγκόσμιες αγορές.

Η ΕΕ σχεδιάζει να υπερδιπλασιάσει τις επενδύσεις της στη Γροιλανδία στον επόμενο πολυετή προϋπολογισμό, συμπεριλαμβανομένων κονδυλίων για έργα κρίσιμων πρώτων υλών. Αυτό θα μπορούσε να λειτουργήσει ως κίνητρο για μια συμφωνία συν-επένδυσης με τις ΗΠΑ.

Παρόλα αυτά, αν ο πραγματικός στόχος του Τραμπ είναι τα ορυκτά, οι Δανοί επισημαίνουν ότι εδώ και χρόνια προσφέρουν στις ΗΠΑ τη δυνατότητα να επενδύσουν στη Γροιλανδία — πρόταση που, σύμφωνα με διπλωμάτες, έχει απορριφθεί από την Ουάσιγκτον. Αν το ενδιαφέρον αφορά την Κίνα και τη Ρωσία, τότε οι ΗΠΑ θα μπορούσαν απλώς να ζητήσουν από την Κοπεγχάγη την ενίσχυση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στο νησί.

Ένας τρίτος διπλωμάτης της ΕΕ διερωτήθηκε αν ο Τραμπ επιδιώκει κυρίως να γράψει ιστορία. Το σύνθημα Make America Great Again «έχει αποκτήσει γεωγραφική διάσταση· θέλει να μείνει στην ιστορία ως ο άνθρωπος που έκανε την Αμερική “μεγαλύτερη” — κυριολεκτικά», ανέφερε.

Διαβάστε ακόμα: Γροιλανδία: «Επιλέγουμε τη Δανία αντί των ΗΠΑ», δηλώνει ο πρωθυπουργός

Διατήρηση του ΝΑΤΟ

Πάνω απ’ όλα, οι κυβερνήσεις προσπαθούν να αποτρέψουν μια στρατιωτική σύγκρουση. Μια άμεση επέμβαση των ΗΠΑ στη Γροιλανδία —έδαφος που ανήκει σε κράτος-μέλος της ΕΕ και του ΝΑΤΟ— θα σήμαινε ουσιαστικά το τέλος της μεταπολεμικής αρχιτεκτονικής ασφάλειας, προειδοποιούν οι ηγέτες.

«Θα ήταν μια άνευ προηγουμένου κατάσταση στην ιστορία του ΝΑΤΟ και οποιασδήποτε αμυντικής συμμαχίας», δήλωσε ο Γερμανός υπουργός Άμυνας Μπόρις Πιστόριους, προσθέτοντας ότι το Βερολίνο βρίσκεται σε επαφή με την Κοπεγχάγη για τα πιθανά σενάρια αντίδρασης. Ο επίτροπος Άμυνας της ΕΕ Άντριους Κουμπίλιους και η Δανή πρωθυπουργός Μέτε Φρέντερικσεν τόνισαν ότι μια στρατιωτική επέμβαση θα ισοδυναμούσε με το τέλος του ΝΑΤΟ. «Θα σταματούσαν τα πάντα», είπε η Φρέντερικσεν.

«Καμία διάταξη της ιδρυτικής συνθήκης του 1949 δεν προβλέπει επίθεση ενός συμμάχου εναντίον άλλου», δήλωσε διπλωμάτης του ΝΑΤΟ, τονίζοντας ότι κάτι τέτοιο θα σήμαινε «το τέλος της συμμαχίας».

Ο ίδιος ο Τραμπ είπε ότι «μπορεί να είναι επιλογή» για τις ΗΠΑ να διαλέξουν ανάμεσα στον έλεγχο της Γροιλανδίας και στη διατήρηση της συμμαχίας.

Η προστασία του ΝΑΤΟ παραμένει η απόλυτη προτεραιότητα της ΕΕ. Αν και αξιωματούχοι απορρίπτουν κατηγορηματικά το ενδεχόμενο η Ευρώπη να «παραδώσει» τη Γροιλανδία, οι δηλώσεις τους αποκαλύπτουν τον φόβο μιας ανοιχτής σύγκρουσης με την Ουάσιγκτον.

«Η κατάσταση είναι σοβαρή — και η Ευρώπη φοβάται», δήλωσε τέταρτος διπλωμάτης της ΕΕ. Ένας πέμπτος χαρακτήρισε τη στιγμή «σεισμική», καθώς δείχνει ότι οι ΗΠΑ είναι έτοιμες να ανατρέψουν έναν αιώνα στενών σχέσεων.

Σε κατάσταση σοκ

Παρότι οι Ευρωπαίοι συμφωνούν ότι μια στρατιωτική αντιπαράθεση είναι αδιανόητη, η εξεύρεση μιας διαπραγματευτικής λύσης αποδεικνύεται εξαιρετικά δύσκολη.

Μέχρι το αμερικανικό πλήγμα στη Βενεζουέλα στις 3 Ιανουαρίου και τις νέες δηλώσεις Τραμπ για τη Γροιλανδία, οι Ευρωπαίοι απέφευγαν εμφανώς να καταρτίσουν σχέδιο προστασίας του νησιού, φοβούμενοι ότι έτσι θα έκαναν την απειλή πιο πραγματική.

«Ήταν κάτι που θεωρούσαμε πιθανό κίνδυνο, αλλά για το οποίο μπορούσαμε να κάνουμε ελάχιστα», δήλωσε ο Τόμας Κρόσμπι, ειδικός σε στρατιωτικά ζητήματα στο Βασιλικό Κολέγιο Άμυνας της Δανίας.

«Η λογική ήταν ότι όσο περισσότερο εστιάζουμε και προετοιμαζόμαστε για αντίσταση, τόσο αυξάνουμε την πιθανότητα να συμβεί. Υπήρχε άγχος ότι ο σχεδιασμός για μια αμερικανική εισβολή θα μπορούσε άθελά μας να κλιμακώσει την κατάσταση», πρόσθεσε.

Το αποτέλεσμα, όμως, ήταν ότι μετά από έξι χρόνια αποφυγής, η Ευρώπη βρέθηκε χωρίς έτοιμο σχέδιο.

Πλέον, οι Ευρωπαίοι προσπαθούν να καταλάβουν ποια εργαλεία διαθέτουν απέναντι στην Ουάσιγκτον. «Το συνηθισμένο εγχειρίδιο κανόνων δεν λειτουργεί πια», ανέφερε πρώην Δανός βουλευτής.

Αξιωματούχοι χαρακτηρίζουν την κρίση ως τη μεγαλύτερη πρόκληση για την Ευρώπη από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και παραδέχονται ότι δεν γνωρίζουν πώς να αντιδράσουν.

«Ξέρουμε πώς θα απαντούσαμε αν η Ρωσία συμπεριφερόταν έτσι», είπε διπλωμάτης της ΕΕ. «Με τις ΗΠΑ, όμως, πρόκειται για κάτι εντελώς πρωτόγνωρο».

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.