Ο Γεώργιος Παπαδόπουλος, το «σαμποτάζ του Έβρου» και η... ζάχαρη στα τεθωρακισμένα

Ένα πραξικόπημα δεν μπορεί να «στηθεί» μέσα σε λίγους μήνες. Η ιστορία μας έχει διδάξει πως χρειάζεται μεγάλη προετοιμασία και αρκετός χρόνος προκειμένου όλα να στηθούν στην εντέλεια. Αυτό είχε γίνει και στην Ελλάδα.

Η χούντα της 21ης Απριλίου 1967 δεν... έπεσε «ουρανοκατέβατη» από τη μία ημέρα στην άλλη. Χρειάστηκε πολύ χρόνο για να προετοιμαστεί και να βάλει τους πραξικοπηματίες σε «θέση οδηγού».

Το περίεργο είναι πως αν και όλοι το έβλεπαν να έρχεται κανείς δεν μπόρεσε να το εμποδίσει. Και όχι απλά έβλεπαν πως μία δικτατορία είναι πιθανή αλλά έβλεπαν και έναν από τους πρωταγωνιστές της: Τον Γεώργιο Παπαδόπουλο ο οποίος έχτιζε βήμα – βήμα το προφίλ του ανθρώπου που θα έκανε κουρελόχαρτο το Σύνταγμα και θα έβαζε την χώρα «εις τον γύψον».

Τα παραδείγματα για την προπαρασκευαστική δράση του Παπαδόπουλου γνωστά. Κάποια από αυτά είναι σημαντικά μέσα στην πορεία του χρόνου, κάποια άλλα όχι και τόσο. Σε κάθε περίπτωση, ωστόσο, ένα από αυτά που προκάλεσαν την μεγαλύτερη αίσθηση είναι το περιβόητο «σαμποτάζ του Έβρου» που ο «πατριώτης» Παπαδόπουλος προσπάθησε να πείσει τους πάντες πως ο «κομμουνιστικός κίνδυνος» στην Ελλάδα είναι απόλυτα υπαρκτός.

Το σχέδιο «Περικλής» και η υπόθεση «Α.Σ.Π.Ι.Δ.Α.»

Η ακροδεξιά «καριέρα» του Παπαδόπουλου ξεκίνησε ήδη από την εποχή της ναζιστικής κατοχής στην Ελλάδα όπου αντί να πολεμάει ενάντια στον κατακτητή, έδινε τις δικές του μάχες μέσα από τα προδοτικά «Τάγματα Ασφαλείας» στην Πελοπόννησο.

Μετά τον εμφύλιο, ο Παπαδόπουλος έκανε την πρώτη του «δημόσια εμφάνιση» και οι Έλληνες άκουσαν για πρώτη φορά το ονοματεπώνυμό του. Ήταν στην πρώτη δίκη του αγωνιστή Νίκου Μπελογιάννη όπου ο Παπαδόπουλος ήταν ένας από τους στρατοδίκες.

Έπειτα έρχεται το περιβόητο ταξίδι για μετεκπαίδευση στις Ηνωμένες Πολιτείες όπου «εφοίτησεν εις το τμήμα αμερικάνικων μεθόδων», με ότι μπορεί να σημαίνει κάτι τέτοιο.

Όταν το 1956 επέστρεψε στην Ελλάδα, ο Παπαδόπουλος είχε μετατραπεί σε ένα «δυνατό χαρτί» για το παρακράτος και το όνομά του ακούγεται ολοένα και πιο συχνά. Και όχι για καλούς λόγους, όπως μπορεί να φανταστεί κανείς.

Στη συνέχεια γίνεται ένα από τα πιο γνωστά στελέχη της πανίσχυρης δεξιάς οργάνωσης ΙΔΕΑ (Ιερός Δεσμός Ελλήνων Αξιωματικών) που δρούσε στο εσωτερικό του στρατού. Η αποκάλυψη της συμμετοχής του σε αυτή την παράνομη οργάνωση αντί να φέρει την αποστρατεία του, ως εκ θαύματος τον βάζει ακόμα περισσότερο στα ενδότερα του παρακράτους.

Ως στέλεχος της ΚΥΠ συμμετέχει και στις δυο φάσεις (1955 και 1959) του σχεδίου «Περικλής» το οποίο δεν ήταν τίποτα λιγότερο από μια προσπάθεια της τότε ΚΥΠ να μειωθούν τα ποσοστά της ΕΔΑ που διαρκώς αυξάνονταν και που από το 1958 ήταν αξιωματική αντιπολίτευση.

Το σχέδιο περιλάμβανε παρέμβαση του στρατού και της αστυνομίας με στόχο τη μείωση των ποσοστών του κόμματος της Αριστεράς μέσω της προπαγάνδας και του εκφοβισμού των ψηφοφόρων κάτι που οδήγησε στις περιβόητες «εκλογές της βίας και της νοθείας» το 1961 όπου τελικά επικράτησε η ΕΡΕ του Κωνσταντίνου Καραμανλή.

Το συγκεκριμένο σχέδιο θα αποκαλυφθεί τον Φεβρουάριο του 1965 από τον τότε πρωθυπουργό Γεώργιο Παπανδρέου. Μερικούς μήνες αργότερα, τον Μάιο του 1965 η πολιτική ζωή του τόπου συνταράσσεται από την αποκάλυψη του «σχεδίου Α.Σ.Π.Ι.Δ.Α.» (Αξιωματικοί Σώσατε Πατρίδα, Ιδανικά, Δημοκρατία, Αξιοκρατία).

Η Δεξιά, μέσω στελεχών της ΕΡΕ, αυτή τη φορά, καταγγέλλει ότι υπήρχε μέσα στον στρατό οργάνωση με τα αρχικά αυτά και με απόκλιση προς τα «αριστερά». Πολιτικός αρχηγός, μάλιστα, αυτής της κίνησης καταγγέλθηκε ο γιος του πρωθυπουργού, Ανδρέας Παπανδρέου.

Στις 9 Ιουνίου 1965 ασκούνται διώξεις τόσο στους συντελεστές του ενός σχεδίου, όσο και του άλλου.

Η πολιτική ζωή έχει, πλέον, μετατραπεί σε μια αρένα που άπαντες διψάνε για αίμα. Και επειδή, όπως λέει και ο θυμόσοφος λαός, στην αναμπουμπούλα ο λύκος χαίρεται, ο Γεώργιος Παπαδόπουλος βρίσκει χρόνο και χώρο ώστε να κάνει... τα δικά του.

Ένα «σαμποτάζ» που αποδείχθηκε προβοκάτσια

Μερικές ημέρες νωρίτερα, η 117 Μοίρα Πεδινού Πυροβολικού, με διοικητή (ποιον άλλο;) τον Παπαδόπουλο και έδρα την Ορεστιάδα, απέστειλε στο Κιλκίς 23 αυτοκίνητα τύπου «Τζαίημς» (GMC), αρκετά από τα όποια έμειναν στο δρόμο από διάφορες βλάβες, οφειλόμενες κυρίως σε κακή συντήρηση.

'Όπως γίνεται, πάντα, σε τέτοιες περιπτώσεις στον στρατό, ξεκίνησε έρευνα προκειμένου να αποδοθούν ευθύνες. Απολογούμενος στους ανωτέρους του ο Παπαδόπουλος είπε πως τα προβλήματα στα οχήματα οφείλονται αφενός στη συνεχή επιβάρυνσή τους και αφετέρου σε πιθανό σαμποτάζ από φαντάρους κομμουνιστικών φρονημάτων.

Η καταγγελία είναι σοβαρή και έτσι ο Παπαδόπουλος καταφέρνει να τραβήξει από πάνω του (έτσι νόμιζε τουλάχιστον) τα φώτα, αφού δυο ημέρες πριν, του είχε ασκηθεί δίωξη για συμμετοχή στο σχέδιο «Περικλής»!

Πώς είχε στηθεί η όλη ιστορία; Μερικές ημέρες νωρίτερα, εκτελώντας εντολές του Παπαδόπουλου ο αξιωματικός πληροφοριών του Α2 γραφείου της μονάδας, Ευάγγελος Καρλιαύτης, ανέθεσε σε έναν στρατιώτη «εμπιστοσύνης» να προσεγγίσει διάφορους συναδέλφους του, παριστάνοντας τον αγανακτισμένο από τα καψόνια φαντάρο, και να τους προτείνει δολιοφθορές στα αυτοκίνητα της μονάδας ως αντίδραση κατά της αυστηρής διοίκησης.

Θύμα τους ο στρατιώτης Κώστας Ματάτης που διέθετε το κατάλληλο προφίλ για να αποτελέσει στόχο. Παιδί αριστερών γονιών που χάθηκαν στον εμφύλιο και είχε φιλικές σχέσεις με υψηλόβαθμα στελέχη της Νεολαίας Λαμπράκη!

Το βράδυ της 5ης Ιουνίου 1965, την ώρα που είχαν σκοπιά, ο Ματάτης πείθεται να δείξει στον «αγανακτισμένο φαντάρο» πώς μπορεί να βραχυκυκλωθεί το σύστημα πέδησης ενός αυτοκινήτου «Ρέο» (Μ32). Τη στιγμή της επίδειξης αξιωματικοί πού παραφύλαγαν, τον αιφνιδίασαν και τον συνέλαβαν.

Την επόμενη συνελήφθη και ο Δημήτρης Μπέκιος (αν και «εθνικόφρων», παιδί χωροφύλακα πού είχε πολεμήσει στο Γράμμο και στο Βίτσι), ο όποιος φαίνεται ότι είχε καταστρέψει ηθελημένα έναν αυτόματο διακόπτη, στην προσπάθεια του να δείξει στον λοχαγό του «πώς χαλάνε».

Ακολούθησε ένα εφιαλτικό τριήμερο, φρικτών βασανιστηρίων, όπου οι υποτιθέμενοι συνωμότες έζησαν μία πραγματική κόλαση υπό τις εντολές του Παπαδόπουλου. Σύμφωνα με μαρτυρίες, πέρα από το ανελέητο ξύλο, τους κρεμούσαν από δοκάρια ή/και τους βουτούσαν τα κεφάλια μέσα σε βόθρους προκειμένου να υπογράψουν τη συμμετοχή τους στην... κομμουνιστική συνωμοσία. Πρώτος «λύγισε» ο Μπέκιος και ακολούθησε ο Ματάτης. Υπέγραψαν ότι τους έδωσαν προκειμένου να τελειώσει το μαρτύριό τους.

«Υπέγραψα, γιατί κατάλαβα ότι αυτοί ήταν διατεθειμένοι να σκηνοθετήσουν ακόμα και την αυτοκτονία μου. Μόλις είδα τον Ματάτη πρησμένο και γεμάτο αίματα, του είπα: ''Κώστα υπόγραψε και συ, να τελειώσουν τα βάσανα μας''. [...] Πάνω σε αυτές τις μικροζημιές στήριξαν την κατηγορία ότι μας είχαν βάλει οι κομμουνιστές να κάψουμε και να προκαλέσουμε ζημιές στα αυτοκίνητα. Πετύχαινε έτσι ο Παπαδόπουλος με ένα σμπάρο δύο τρυγόνια: πρώτον να συγκαλύψει τις βλάβες στα αυτοκίνητα και να τις φορτώσει στις πλάτες μας. Και δεύτερον να ξεσηκώσει την Ελλάδα με τον κομμουνιστικό κίνδυνο», είπε αργότερα ο Μπέκιος.

Μία ημέρα σαν σήμερα, στις 11 Ιουνίου, ο Παπαδόπουλος προώθησε ιεραρχικά το πόρισμα της προανάκρισης στο οποίο ισχυριζόταν ότι ανακάλυψε «οργανωμένη κομμουνιστική δολιοφθορά» και «κατασκοπεία» με «ευρύτατον δίκτυον συνενόχων», στρατιωτών και πολιτών (συνελήφθησαν τρεις ιδιώτες σε Μπραχάμι και Λουτράκι).

Στο πόρισμά του, ο Παπαδόπουλος υποστήριζε, μεταξύ άλλων, ότι οι κατηγορούμενοι στρατιώτες «έλαβον εντολήν όπως φονεύσουν διά φονικού οργάνου τον διοικητή τής 117 Μοίρας». Τον ίδιο, δηλαδή…

Ένα κρίσιμο σημείο είναι πως λεπτομέρειες του πορίσματος του Παπαδόπουλου δημοσιεύθηκαν σε εφημερίδες στις 11 Ιουνίου που σημαίνει πως είχαν τις πληροφορίες από το προηγούμενο βράδυ! Πριν δηλαδή ο Παπαδόπουλος προωθήσει ιεραρχικά το πόρισμα της προανάκρισης! 

Μια από τις εφημερίδες, μάλιστα, έκανε λόγο για ζάχαρη που είχε τοποθετηθεί στα ρεζερβουάρ. Κάτι τέτοιο διαψεύστηκε από το υπουργείο Εθνικής Άμυνας, δεν αναφέρθηκε σε κανένα άλλο ρεπορτάζ, ούτε καν από την ίδια εφημερίδα τις επόμενες ημέρες, ωστόσο, η μια και μοναδική αυτή αναφορά ήταν αρκετή για να δημιουργηθεί ο μύθος του «σαμποτάζ της ζάχαρης»!

Ακολούθησαν οι δίκες για την υπόθεση, όπου Μπέκιος και Ματάτης καταδικάστηκαν σε ποινές κάθειρξης παρά το γεγονός ότι οι αποδείξεις εναντίον τους ήταν εμφανώς κατασκευασμένες. Ο Μπέκιος καταδικάστηκε σε 4 έτη φυλάκιση για φθορές (σε συνδυασμό με τον νόμο 4000 περί τεντυμποϋσμού), και ο Ματάτης σε ποινή 15ετους κάθειρξης, για φθορές και για εγκατάλειψη θέσης σκοπού.  Στο Αναθεωρητικό Στρατοδικείο Αθηνών τον Μάρτιο του 1966 οι ποινές τους μειώθηκαν, του μεν Ματατη σε έξι ετών φυλάκιση, του δε Μπέκιου σε δύο.

Ήταν τέτοιο το κλίμα στη δεύτερη δίκη που ο συνήγορος του Μπέκιου Παναγιώτης (Τάκης) Κατσικόπουλος, βουλευτής τότε της Ένωσης Κέντρου, δήλωσε προς την 'Έδρα: «Κύριοι, διεπίστωσα από την ακροαματική διαδικασία ότι ή υπόθεση είναι να καταδικασθούν οπωσδήποτε αυτοί οι άνθρωποι. Δεν έχω να πω τίποτε άλλο. Καταδικάστε τους»!

Σε ότι αφορά την τύχη του Παπαδόπουλου, αυτή είναι λίγο – πολύ γνωστή. Περίπου δύο μήνες μετά μετατέθηκε από τον Έβρο στην Αθήνα ως διευθυντής του 3ου Επιτελικού Γραφείου του ΓΕΣ και του ανατέθηκε, μεταξύ άλλων, η επικαιροποίηση του ΝΑΤΟϊκού σχεδίου «Προμηθεύς», που προέβλεπε την επέμβαση των Ενόπλων Δυνάμεων σε περίπτωση «κομμουνιστικής απειλής».

Είναι το σχέδιο που χρησιμοποίησε το ξημέρωμα της 21ης Απριλίου 1967 προκειμένου να εγκαθιδρύσει τη δικτατορία.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.