Ο Μητροπολίτης Χίου Ιωακείμ Στρουμπής που εντάχθηκε στο ΕΑΜ και διώχθηκε από την ακροδεξιά

Δεν είναι κάποιο φοβερό και τρομερό μυστικό πως την περίοδο της κατοχής και κυρίως του εμφυλίου πολέμου, η Εκκλησία της Ελλάδος, όχι απλά τάχθηκε στην πλευρά της εθνικής κυβέρνησης αλλά φρόντισε κιόλας να διώκονται όσοι είχαν αντίθετη άποψη.

Αυτό, βέβαια, είναι η μισή αλήθεια. Η άλλη μισή αλήθεια είναι πως υπήρχαν ιερείς και ιεράρχες που τράβηξαν (με προσωπικό κόστος) μία διαφορετική πορεία. Δεν ήταν πολλοί, ήταν, όμως, άνθρωποι που έδωσαν ότι είχαν και δεν είχαν για την κοινή υπόθεση και άφησαν το δικό τους στίγμα.

Ποιος μπορεί, άλλωστε, να λησμονήσει την τεράστια προσφορά του Γιώργου Δημάκου στην Εθνική Αντίσταση. Και μπορεί το κοσμικό όνομα του συγκεκριμένου ιερέα να μη σας λέει κάτι αλλά σίγουρα θα έχετε ακούσει ιστορίες για τον παπά αντάρτη, τον «παπά Ανυπόμονο» που με το ένα χέρι κρατούσε τον σταυρό και με το άλλο το τουφέκι πολεμώντας στο πλευρό του πρωτοκαπετάνιου του ΕΛΑΣ, Άρη Βελουχιώτη.

Μία άλλη περίπτωση (που δεν έχει, στη βάση της, τουλάχιστον, πολλά κοινά στοιχεία με τον «παπά Ανυπόμονο»), είναι και εκείνη του Μητροπολίτη Χίου, Ψαρών και Οινουσσών Ιωακείμ Στρουμπή ο οποίος την περίοδο της κατοχής έκανε κάτι που εκείνη την εποχή έμοιαζε (και ήταν) σχεδόν αδιανόητο: Εντάχθηκε στο Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο, το ΕΑΜ!

«Πάντα τάχθηκα με το Λαό»!

Ο Χριστόφορος Στρουμπής γεννήθηκε στο χωριό Θυμιανά της Χίου το 1880. Ήταν μέλος της πολυμελούς οικογένειας του Παντελή και της Μαρίας Στρουμπή. Για τα παιδικά του χρόνια δεν είναι πολλά πράγματα γνωστά, ωστόσο, γνωρίζουμε πως από μικρή ηλικία «άκουσε το κάλεσμα του Θεού».

Σπούδασε στην Ιερά Θεολογική Σχολή της Χάλκης από την οποία αποφοίτησε το 1904. Την αμέσως προηγούμενη χρονιά, είχε χειροτονηθεί διάκονος και είχε λάβει το όνομα Ιωακείμ. Η χειροτονία του έγινε διάκονος στον ιστορικό Ναό του Αγίου Ιωάννη των Χίων του Γαλατά στην Πόλη.

Πέρα από ιεράρχης, ο Ιωακείμ ήταν και ένας άνθρωπος με βαθιές κοινωνικές ανησυχίες και έντονη τη διάθεση να βοηθά με όποιον τρόπο μπορεί τον λαό. Αυτό έκανε όταν ως επίσκοπος Αρδαμερίου (στην Κεντρική Μακεδονία) ανέπτυξε δράση κατά των βούλγαρων κομιτατζίδων (και καταδικάστηκε και σε θάνατο για τη δράση του αυτή), αυτό έκανε και όταν το 1916, εν μέσω του Εθνικού Διχασμού, προσχώρησε στο κίνημα του Ελευθέριου Βενιζέλου στη Θεσσαλονίκη και με επιστολή του στην Ιερά Σύνοδο της Εκκλησίας της Ελλάδος ενημέρωσε πως παύει να μνημονεύει τον βασιλιά!

Μετά την περιπέτεια στην Κεντρική Μακεδονία, ο Ιωακείμ τοποθετήθηκε Μητροπολίτης Κορυτσάς στην οποία δεν μπόρεσε να πάει ποτέ εξαιτίας της σχετικής απαγόρευσης που υπήρχε από τις Αλβανικές αρχές.

Στη συνέχεια (1924) εξελέγη Μητροπολίτης της προσωρινής Μητροπόλεως Καρδαμύλων, Ψαρών και Οινουσσών. Το 1933 εξελέγη Μητροπολίτης Χίου, Ψαρών και Οινουσσών και εκεί ξεκινάει την πραγματική του δράση.

Ίδρυσε σχολεία και σχολές, θεμελίωσε και φρόντισε για την πλήρη χρηματοδότηση του νοσοκομείου της Χίου και σχεδίασε και χρηματοδότησε το Σανατόριο του νησιού. Φρόντισε επίσης για την ολοκλήρωση και άλλων κοινωφελών έργων όπως του υδραγωγείου και του αποστραγγιστικού έργου.

Αλλά δεν είναι μόνο αυτά που κάνει, είναι και αυτά που με πύρινους λόγους ζητάει. Ένα από αυτά είναι φυσικά το ότι η εκκλησιαστική περιουσία πρέπει να έχει ως στόχο την ανακούφιση του λαού.

Την περίοδο της κατοχής ο Μητροπολίτης Χίου έκανε κάτι που μόνο οι Μητροπολίτες Κοζάνης Ιωακείμ και ο Ηλείας Αντώνιος είχαν κάνει. Εντάχθηκε στις γραμμές του ΕΑΜικου κινήματος! Σε ότι αφορά τον Μητροπολίτη Χίου, ο αδελφός του Γεώργιος, δικηγόρος, ήταν επικεφαλής στη Χίο του Αγροτικού Κόμματος Ελλάδος, που συνεργάστηκε με το ΕΑΜ στην Αντίσταση και πιθανότατα αυτή ήταν και η «επιρροή» του.

Σίγουρα, πάντως, ο άνθρωπος που τον μύησε στο ΕΑΜ ήταν ο ήρωας της Εθνικής Αντίστασης Ιάσων Καλαμπόκας τον οποίο πρόδωσαν οι δωσίλογοι και εκτέλεσαν οι Ναζί κατακτητές.

Ο Ιωακείμ δεν πήρε τα όπλα, δε βγήκε στο βουνό, αλλά ήταν σχεδόν καθημερινά στις φυλακές για συμπαράσταση (ηθική και υλική), εμπόδισε πολλές εκτελέσεις αγωνιστών από τους Ναζί κατακτητές και γενικά έκανε ότι περνούσε από το χέρι του προκειμένου να βοηθάει όσους το είχαν ανάγκη.

Η στράτευση του στις γραμμές του ΕΑΜικου κινήματος, ωστόσο, ενόχλησε και σύντομα βρέθηκε σε θέση του κυνηγημένου.

«Μακάριοι οἱ δεδιωγμένοι ἕνεκεν δικαιοσύνης...»

Τον Φεβρουάριο του 1945 η χώρα «βάδιζε» με γοργά βήματα προς τον εμφύλιο. Οι συνομιλίες για ειρήνευση ανάμεσα στις αντιμαχόμενες πλευρές (Συμφωνία της Βάρκιζας) βρίσκονταν σε ένα εξαιρετικά κρίσιμο σημείο. Τότε ήταν που η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος αποφάσισε την παραπομπή των τριών Μητροπολιτών που εντάχθηκαν στο ΕΑΜ στο πρωτοβάθμιο συνοδικό δικαστήριο με την κατηγορία ότι εγκατέλειψαν το ποίμνιό τους για να ενταχθούν στον απελευθερωτικό αγώνα.

Όπως αποδείχθηκε ο μεγαλύτερος εχθρός του Μητροπολίτη Ιωακείμ ήταν τα μέλη της σκληρής ακροδεξιάς «Εθνικής Οργάνωσης Χίου». Τα μέλη της ακροδεξιάς αυτής γκρούπας, δεν μπορούσαν να ανεχθούν πως ένας ιεράρχης ήταν μέλος του ΕΑΜ, έστω και αν ο άνθρωπος αυτός ουδέποτε δήλωσε κομμουνιστής ή εγκατέλειψε το ποίμνιό του προκειμένου να βγει στο βουνό όπως έκαναν άλλοι ιερείς και ιεράρχες.

Ο Μητροπολίτης Ιωακείμ ήταν ένας μετριοπαθής άνθρωπος που το μόνο που τον ένοιαζε ήταν να φροντίζει τους ανθρώπους που πολεμούσαν για τα ιδανικά τους. Αυτά, ωστόσο, ήταν... ψιλά γράμματα για τους διώκτες του οι οποίοι βήμα – βήμα έστησαν σε βάρος του ιεράρχη ένα (σαθρό) κατηγορητήριο το οποίο είχε ως βάση το (κλασικό αφήγημα της μισαλλόδοξης άκρας δεξιάς) ότι για να είναι στο ΕΑΜ τότε... σίγουρα «συνεργάζεται με τους εχθρούς της πατρίδας».

Βασικός κατήγορος του Μητροπολίτη ήταν ο διαβόητος ακροδεξιός, δωσίλογος Ελευθέριος Πρόκος ο οποίος ήταν διορισμένος νομάρχης Χίου.

Ήταν τέτοιο το μένος των εχθρών του που, στην πραγματικότητα, ο Μητροπολίτης Ιωακείμ δεν πρόλαβε καν να απολογηθεί ενώπιον της Ιεράς Συνόδου. Το μόνο που πρόλαβε να κάνει ήταν να καταθέσει ένα απολογητικό υπόμνημα το οποίο προφανώς και κανείς από αυτούς που τον «δίκασαν» δεν το έλαβε υπόψιν του.

Πρόεδρος του Συνοδικού Δικαστηρίου ήταν ο μητροπολίτης Ιωαννίνων Σπυρίδων που είχε τη δική του εμπλοκή στην παράδοση του ελληνικού στρατού από το Τσολάκογλου. Σε μία δίκη παρωδία ο Ιωακείμ καταδικάστηκε και την επόμενη χρονιά ο αρχιεπίσκοπος και αντιβασιλέας Δαμασκηνός τον εκβίασε λέγοντάς του πως είτε θα δεχθεί την ποινή της έκπτωσης είτε θα συστήσει δευτεροβάθμιο δικαστήριο το οποίο θα του επιβάλει την ατιμωτική ποινή της καθαίρεσης.

Και εδώ είναι ένα εξίσου σημαντικό στοιχείο το οποίο δείχνει το ήθος του Ιωακείμ ήταν και το γεγονός πως ενώ θα μπορούσε να προσφύγει στο Οικουμενικό Πατριαρχείο κατά της σε βάρος του απόφασης, δεν το έκανε. Προτίμησε να ζήσει τα υπόλοιπα χρόνια της ζωής του ως «σχολάζων» Μητροπολίτης πρώην Χίου και επιτελούσε τα θρησκευτικά του καθήκοντα χωρίς να εκμεταλλεύεται την αγάπη του κόσμου για να μιλάει ενάντια στους εχθρούς του, αν και σίγουρα ήταν κάτι που θα μπορούσε να κάνει.

Για τον λόγο αυτό, άλλωστε, υπάρχουν ακόμα και σήμερα πολλοί κάτοικοι της Χίου (και όχι μόνο) που πέρα από την αποκατάσταση του Ιωακείμ ως ιεράρχη συνεχίζουν να ζητούν την επανάληψη της «δίκης» του προκειμένου να υπάρξει και δικαίωση για τον άνθρωπο Ιωακείμ.

Ο λόγος που γίνεται αυτό είναι επειδή οι ακροδεξιοί διώκτες του Ιωακείμ δεν περιορίστηκαν απλά στο να λένε πως ήταν ΕΑΜίτης (και άρα εχθρός της πατρίδας) προκειμένου να στηρίξουν το σε βάρος του κατηγορητήριο αλλά το «διάνθιζαν» με κατηγορίες περί χαρτοπαιξίας, ερωτικών σχέσεων με γυναίκες ακόμα και περί «σιμωνίας», ότι, δηλαδή, οι προαγωγές του στα εκκλησιαστικά αξιώματα έγιναν όχι επειδή τα άξιζε αλλά επειδή πρόσφερε τα κατάλληλα οικονομικά ανταλλάγματα!

Ο Μητροπολίτης πρώην Χίου Ιωακείμ έζησε τα τελευταία χρόνια της ζωής του άρρωστος και πάμπτωχος. Τον φιλοξενούσαν συγγενείς του οι οποίοι φρόντιζαν να έχει να φάει. Πέθανε μία ημέρα σαν σήμερα, στις 28 Μαρτίου 1950, χωρίς να ζήσει την αποκατάστασή του η οποία ήρθε 71 χρόνια αργότερα!

Η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος τον Αύγουστο του 2021 αποκατέστησε τον Ιωακείμ τονίζοντας στην ανακοίνωση που εξέδωσε πως «εκινήθη εξ αισθημάτων πίστεως εις τον Τριαδικόν Θεόν, τον διδόντα δικαιοσύνην εις τους ανθρώπους, και αγάπης προς την Ελλάδα, την τότε στενάζουσαν υπό το καθεστώς ξένης κατοχής».

Προφανώς από τη συγκεκριμένη ανακοίνωση λείπει κάθε αναφορά στους πραγματικούς λόγους έκπτωσης του Ιωακείμ η έστω η λέξη «συγγνώμη».  

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.