Ο θάνατος του στρατηγού του ΕΛΑΣ Στέφανου Σαράφη σε ένα μυστηριώδες τροχαίο

«Σαν εκ προμελέτης». Η συγκεκριμένη φράση σηκώνει πολλές ερμηνείες. Μία από αυτές, ίσως η σημαντικότερη, είναι πως λέει πολλά χωρίς στην πραγματικότητα να λέει τίποτα. Τι σημαίνει «σαν εκ προμελέτης»; Ή είναι κάτι εκ προμελέτης ή δεν είναι. Το «σαν» δημιουργεί περισσότερα ερωτήματα από αυτά στα οποία δίνει απάντηση.

Και όμως. Αυτή την απάντηση την έδωσε ο ιατροδικαστής Δημήτριος Καψάσκης όταν κλήθηκε να σχολιάσει το θάνατο του στρατηγού του ΕΛΑΣ, Στέφανου Σαράφη, σε τροχαίο δυστύχημα στον Άλιμο.

Από την άλλη, πώς είναι δυνατόν ένας ιατροδικαστής να μπορεί να δώσει απάντηση σε ένα ερώτημα που ουσιαστικά παραμένει αναπάντητο μέχρι και σήμερα; Ήταν όντως ένα φρικτό τροχαίο δυστύχημα αυτό που στέρησε τη ζωή από τον Σαράφη ή ήταν μία πολιτική δολοφονία ενορχηστρωμένη από τη CIA;

Στο μυαλό των υποστηρικτών του Σαράφη η απάντηση είναι ξεκάθαρη. «Δολοφονία». Ακόμα και στο μυαλό των αντιπάλων του, ωστόσο, υπάρχει έντονη η αμφιβολία. Εκείνο το τροχαίο δυστύχημα ήταν κάτι παραπάνω από περίεργο....

Ο «στρατηγός του λαού»

Ο Στέφανος Σαράφης γεννήθηκε στις 23 Οκτωβρίου 1890 στα Τρίκαλα. Ήταν το μεγαλύτερο από τα παιδιά της οικογένειας. Ο πατέρας του ήταν έμπορος αλλά αντιμετώπιζε σοβαρά οικονομικά προβλήματα.

Είναι ενδεικτικό, άλλωστε, πως αν και ο νεαρός Στέφανος ξεκίνησε τις σπουδές του στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών δεν τις ολοκλήρωσε ποτέ ακριβώς εξαιτίας αυτών των προβλημάτων.

Σαφώς επηρεασμένος από το φιλοπολεμικό κλίμα της εποχής, ο Σαράφης έφυγε από τη Νομική και αναζήτησε την τύχη του στον στρατό. Κατατάχθηκε (με το βαθμό του λοχία) στο Πεζικό, έχοντας σαν μεγάλο στόχο να καταφέρει να μπει στη Σχολή Ευελπίδων.

Το καλοκαίρι του 1912 έδωσε εισαγωγικές εξετάσεις αλλά απέτυχε. Ο ίδιος θεωρούσε πως η αποτυχία αυτή οφειλόταν αποκλειστικά και μόνο στο γεγονός ότι δεν ήθελε να χρησιμοποιήσει κάποιο πολιτικό μέσο. Απογοητευμένος αποφάσισε να εγκαταλείψει τα όνειρα που είχε για στρατιωτική καριέρα αλλά το ξέσπασμα του Α' Βαλκανικού Πολέμου άλλαξε για ακόμα μία φορά τα σχέδιά του.

Ο λόχος του Σαράφη έδωσε πολλές και σημαντικές μάχες, μπήκε σαν θριαμβευτής στη Θεσσαλονίκη και κάπως έτσι η απόφαση για να μείνει τελικά στο στράτευμα ήταν οριστική. Πήρε τον βαθμό του επιλοχία και στον Β' Βαλκανικό Πόλεμο πήρε μέρος στην περιβόητη μάχη του Κιλκίς όπου διακρίθηκε  στη μάχη των Στενών της Κρέσνας, και προήχθη σε ανθυπασπιστή για τη γενναιότητα που επέδειξε στο πεδίο της μάχης.

Την περίοδο του Εθνικού Διχασμού, ο Σαράφης προσχώρησε στο στρατόπεδο του Ελευθέριου Βενιζέλου και είχε ενεργό συμμετοχή στο Κίνημα της Άμυνας. Όπως ήταν φυσικό αυτό τον έβαλε στο στόχαστρο της αντίπαλης παράταξης.

Ο Στέφανος Σαράφης συνελήφθη, δικάστηκε και καταδικάστηκε για λιποταξία και εσχάτη προδοσία. Αφέθηκε ελεύθερος μόνο όταν υπέβαλε την παραίτησή του από τον Ελληνικό Στρατό. Επέστρεψε, όμως, όταν ο Βενιζέλος επικράτησε και έδωσε γενική αμνηστία.

Δεν πήρε μέρος σε καμία μάχη του Α' Παγκοσμίου Πολέμου αλλά συμμετείχε στην εκστρατεία στην Ουκρανία όπου, μάλιστα, προήχθει σε ταγματάρχη αν και ήταν μόλις 29 ετών. Η ήττα του Βενιζέλου και η επικράτηση των αντιβενιζελικών έριξε ξανά τον Σαράφη σε δυσμένεια. Οι σκέψεις για παραίτηση επανήλθαν αλλά η Μικρασιατική Καταστροφή του άλλαξε τα σχέδια.

Με την «Επανάσταση του 1922» ο Σαράφης βρέθηκε ξανά«καβάλα στο άλογο» και τοποθετήθηκε επιτελάρχης στην Ι Μεραρχία Θεσσαλίας. Στα χρόνια που ακολούθησαν, παρέμεινε αταλάντευτος στις θέσεις του κάτι που του χάρισε αναγνώριση από εχθρούς και φίλους, απέκτησε μεγάλη δύναμη και ήταν πρωταγωνιστής στο βενιζελικό κίνημα του 1935 όπου συνελήφθη, δικάστηκε, καθαιρέθηκε και φυλακίστηκε.

Με το ξέσπασμα του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και τη ναζιστική κατοχή, ο Σαράφης αρνήθηκε να διαφύγει στη Μέση Ανατολή και επέλεξε να παραμείνει στην Ελλάδα προκειμένου να οργανώσει ένα αντάρτικο που δε θα έδινε αναφορά ούτε στον βασιλιά, αλλά ούτε και στους συμμάχους.

Αρχικά, ο Σαράφης ήρθε σε επαφή με τον ΕΔΕΣ του Ναπολέοντα Ζέρβα αλλά τον Απρίλιο του 1943 ήρθε σε επαφή με τον πρωτοκαπετάνιο του ΕΛΑΣ Άρη Βελουχιώτη που του πρότεινε να συμμετάσχει στο ΕΑΜ – ΕΛΑΣ.

Το παρελθόν και η στρατιωτική αίγλη του Σαράφη άλλαξαν τις ισορροπίες στην ύπαιθρο και αμέσως ο Σαράφης έγινε στρατιωτικός αρχηγός του ΕΛΑΣ. Μάταια οι Βρετανοί προσπαθούσαν να τον κάνουν να αλλάξει γνώμη.

Από τη Συμφωνία της Βάρκιζας στο τροχαίο στον Άλιμο

Μετά την υπογραφή της Συμφωνία της Βάρκιζας, ο Σαράφης ήταν εκείνος που υπέγραψε την αποστράτευση του ΕΛΑΣ. Την περίοδο της Λευκής Τρομοκρατίας ο Σαράφης ήθελε να παραιτηθεί από τον στρατό αλλά η ηγεσία του ΕΑΜ δεν του το επέτρεψε με τη λογική ότι έπρεπε να παραμείνει στο στράτευμα και να εκπροσωπεί την Εθνική Αντίσταση.

Στον εμφύλιο ο Σαράφης συνελήφθη με την κατηγορία ότι οργάνωνε τις «αναρχικές συμμορίες της υπαίθρου», αποστρατεύτηκε και εξορίστηκε στην Ικαρία, τη Μακρόνησο, τη Σέριφο, τη Λήμνο και τον Άη Στράτη.

Το 1951, όταν δημιουργήθηκε η ΕΔΑ (Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά) αν και εξόριστος ακόμα, εκλέχθηκε βουλευτής του κόμματος και απελευθερώθηκε. Στα τέλη του 1951 εκλέχθηκε αναπληρωματικό μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ το οποίο εκείνη την εποχή θεωρούταν από το κράτος παράνομο.

Όσο ο Σαράφης ήταν βουλευτής ένα από τα σημαντικότερα θέματα που είχε αναδείξει ήταν το περίφημο «ζήτημα της ετεροδικίας». Τι ήταν αυτό; Στο πλαίσιο της αμερικανικής επιβολής στο μετεμφυλιακό ελληνικό κράτος, η κυβέρνηση Παπάγου επεδίωξε και πέτυχε μία μονιμότερη στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ σε ελληνικό έδαφος.

Στο πλαίσιο αυτή της συμφωνίας, προβλεπόταν πως το αμερικανικό προσωπικό και τα μέλη των οικογενειών τους θα είχαν το δικαίωμα της ετεροδικίας, δηλαδή το δικαίωμα της εξαίρεσης της δίωξής τους από τα ελληνικά αστικά και ποινικά δικαστήρια.

«Έβαλαν το Λαό να χορέψη το χορό του Ζαλόγγου και να πέφτη στο βάραθρο της δυστυχίας. Εβαλαν το νόμο της Ετεροδικίας να σε σφάζη ο ξένος και να σ' αφήνει σαν το σκυλί στ' αμπέλι. Μ' αυτή την πολιτική τους κατάντησαν το δοξασμένο Εθνος των Ελλήνων, το Έθνος των Αγωνιστών της Αλβανίας, των ηρώων της Εθνικής Αντιστάσεως, έθνος απόρων και ταπεινών φουκαράδων», έλεγε ο Στέφανος Σαράφης.

Ύστερα από ισχυρές πιέσεις της αντιπολίτευσης που έκανε λόγο για πλήρη εξάρτηση της Ελλάδας από τον αμερικανικό παράγοντα, το καθεστώς της ετεροδικίας τροποποιήθηκε (Σεπτέμβριος του 1956) από την κυβέρνηση της ΕΡΕ του Κωνσταντίνου Καραμανλή. Στο εξής οι ελληνικές αρχές μπορούσαν να ασκήσουν την ποινική τους δικαιοδοσία εναντίον μελών των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων στις περιπτώσεις εκείνες που κρίνονταν ως «ιδιαιτέρας σημασίας».

Το μεσημέρι της Παρασκευής 31 Μαΐου του 1957, ο Στέφανος Σαράφης και η σύζυγός του Μάριον, διέσχιζαν την παραλιακή λεωφόρο στον Άλιμο προκειμένου από το σπίτι τους να βρεθούν στην παραλία για ένα απογευματινό μπάνιο στη θάλασσα, που ήταν η αγαπημένη τους συνήθεια.

Λίγο πριν «πατήσουν» πεζοδρόμιο, μια πράσινη «Μπουίκ» τρέχοντας με ταχύτητα 120 χιλιομέτρων, έπεσε πάνω στον βουλευτή της ΕΔΑ και στη σύζυγό του.

Οδηγός του μοιραίου αυτοκινήτου ήταν ο Ιταλοαμερικανός υποσμηνίας Μάριο Μουζάλι, που υπηρετούσε στην 22η Μοίρα Διαβιβάσεων της αμερικανικής αεροπορικής βάσης του Ελληνικού.

Ήταν τέτοια η ταχύτητα του οχήματος που ο Μουζάλι κατάφερε να σταματήσει το αυτοκίνητο αρκετά μέτρα μακριά από το ατύχημα με το καπό εντελώς παραμορφωμένο από τη σύγκρουση.

Η σύζυγος του Σαράφη επέζησε με βαριά τραύματα, ο στρατηγός του ΕΛΑΣ, ωστόσο, άφησε την τελευταία του πνοή λίγο αργότερα, στο νοσοκομείο «Κυανούς Σταυρός» όπου είχε μεταφερθεί.

Η είδηση του θανάτου του Σαράφη μεταδόθηκε με την ταχύτητα της αστραπής. Πολλοί από τους αυτόπτες μάρτυρες κατέθεσαν πως το αυτοκίνητο του υποσμηνία κινούταν σαν να ήθελε να χτυπήσει τον Σαράφη καθώς αν ήθελε, με έναν μικρό ελιγμό, ήταν εύκολο να τον αποφύγει αφού ο βουλευτής της ΕΔΑ και η σύζυγό τους είχαν σχεδόν φτάσει στη διαχωριστική νησίδα.

Ο ιατροδικαστής Καψάσκης, που έκανε αυτοψία στον τόπο του συμβάντος, ακούστηκε να λέει ότι το όλο συμβάν του έμοιαζε «σαν εκ προμελέτης [...] σαν (το αυτοκίνητο) να έβαλε στόχο τον Στρατηγό». Οι αστυνομικές αρχές υποστήριξαν πως ο Μουζάλι ήταν αδύνατο να μην είδε εγκαίρως τα θύματά του αφού είχε άριστη ορατότητα, ενώ σημείωναν πως ο τροχός του οχήματος «έξυσε» τη διαχωριστική νησίδα.

Η Μάριον Σαράφη κατέθεσε πως εκτός από το πράσινο αυτοκίνητο, υπήρχε και ένα μαύρο αυτοκίνητο με αμερικανικές πινακίδες το οποίο έσπευσε να εξαφανιστεί μετά το δυστύχημα.

Μετά το τέλος της προανάκρισης, ο Μουζάλι επέστρεψε στις ΗΠΑ. Γύρισε στην Ελλάδα το 1958 για να δικαστεί. Στη δίκη του υποστήριξε ότι έχασε τον έλεγχο του οχήματός του όταν επιχείρησε να προσπεράσει ένα άλλο όχημα. Καταδικάστηκε σε φυλάκιση 10 μηνών και χρηματική ποινή 20.000 δραχμών και αφέθηκε ελεύθερος να επιστρέψει στις ΗΠΑ.

«Δεν επρόκειτο για ατύχημα, αλλά για πολιτική δολοφονία που προκάλεσε η CIA. Στην αρχή δε θέλησα να δεχτώ πως δεν ήταν ατύχημα. Ήθελα να αντιμετωπίσω το γεγονός στη φρικτότερη μορφή για μένα, ότι δηλαδή ο Στέφανος πέθανε άδικα.

» Το να θεωρώ ότι τον σκότωσαν, ότι χάθηκε για τις ιδέες του και τη δράση του θα μου φαινόταν σαν μια "εύκολη λύση"... Αυτή η σκέψη κράτησε περίπου δύο μήνες... Ίσως αν είχα αποδεχτεί αμέσως τη θεωρία της δολοφονίας, να είχε διευκολυνθεί η έρευνα», είχε εξομολογηθεί αργότερα η χήρα του Στέφανου Σαράφη.  

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.