Σωματική δραστηριότητα και υγιεινή διατροφή – Οι στόχοι του ΠΟΥ για την υγεία των νέων

Η σωματική αδράνεια και η ανθυγιεινή διατροφή αποτελούν δύο από τις σημαντικότερες προκλήσεις δημόσιας υγείας για τα παιδιά και τους εφήβους, με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας να καλεί σε συντονισμένη δράση  τις κυβερνήσεις, τα σχολεία, τις τοπικές κοινωνίες και τις οικογένειες.

Ο σύγχρονος τρόπος ζωής χαρακτηρίζεται από αυξημένη καθιστική συμπεριφορά, παρατεταμένο χρόνο μπροστά στις οθόνες και εύκολη πρόσβαση σε επεξεργασμένα τρόφιμα, πλούσια σε ελεύθερα σάκχαρα, αλάτι και ανθυγιεινά λιπαρά, με δυνητικά μακροχρόνιες επιπτώσεις στην υγεία των νέων. 

Διαβάστε επίσης: Το κόλπο των 10 λεπτών μετά το γεύμα που βοηθά στη ρύθμιση του σακχάρου στο αίμα

Το μέγεθος του προβλήματος είναι ξεκάθαρο. Περίπου το 80% των εφήβων παγκοσμίως δεν ανταποκρίνεται στα συνιστώμενα επίπεδα σωματικής δραστηριότητας, με τα κορίτσια να είναι λιγότερο δραστήρια από τα αγόρια. Την ίδια στιγμή, πολλοί νέοι καταναλώνουν ανεπαρκείς ποσότητες φρούτων, λαχανικών και φυτικών ινών, ενώ παρατηρείται αυξημένη   κατανάλωση τροφίμων υψηλής ενεργειακής πυκνότητας  και χαμηλής διατροφικής αξίας.

Η τακτική σωματική δραστηριότητα ενισχύει την υγεία των οστών και των μυών, την καρδιοαναπνευστική ικανότητα, την κινητική ανάπτυξη και την καρδιομεταβολική υγεία. Παράλληλα, βελτιώνει τη συγκέντρωση, τη μνήμη και τις εκτελεστικές λειτουργίες, συμβάλλει σε καλύτερες σχολικές επιδόσεις και περιορίζει τα συμπτώματα κατάθλιψης και άγχους. Μια υγιεινή διατροφή παρέχει την ενέργεια και τα θρεπτικά συστατικά που είναι απαραίτητα για την ανάπτυξη, τη γνωστική λειτουργία, την άμυνα του οργανισμού καθώς και τη συνολική ευεξία, ενώ συμβάλλει στην πρόληψη της παχυσαρκίας και των μη μεταδοτικών νοσημάτων.

Τι συνιστά ο ΠΟΥ για παιδιά από 5 έως 17 ετών

Για τα παιδιά και τους εφήβους ηλικίας 5 έως 17 ετών, ο ΠΟΥ συνιστά κατά μέσο όρο τουλάχιστον 60 λεπτά σωματικής δραστηριότητας μέτριας έως υψηλής έντασης ημερησίως, κυρίως αερόβιας. Οι δραστηριότητες υψηλής έντασης, όπως και οι δραστηριότητες που συμβάλλουν στην ενδυνάμωση των μυών και την ενίσχυση της υγείας των οστών, θα πρέπει να πραγματοποιούνται τουλάχιστον τρεις φορές την εβδομάδα. Ο ΠΟΥ επισημαίνει ότι οποιαδήποτε σωματική δραστηριότητα είναι προτιμότερη από την αδράνεια και ότι τα παιδιά που δεν ασκούνται θα πρέπει να ξεκινήσουν σταδιακά, επιλέγοντας δραστηριότητες που είναι ασφαλείς, ευχάριστες και κατάλληλες για την ηλικία τους..

Η μετακίνηση από και προς το σχολείο με τα πόδια ή με ποδήλατο, το  παιχνίδι, ο χορός, το τρέξιμο, η κολύμβηση και η άσκηση σε εξωτερικούς χώρους αποτελούν μορφές σωματικής δραστηριότητας. Εξίσου σημαντικός είναι ο περιορισμός της καθιστικής συμπεριφοράς , και ιδιαίτερα του χρόνου ψυχαγωγίας μπροστά σε οθόνες, ο οποίος συνδέεται με χαμηλότερα επίπεδα σωματικής άσκησης, αυξημένο σωματικό λίπος, μειωμένη διάρκεια ύπνου και καθώς και με σημαντικές επιπτώσεις στην ψυχική υγεία.

Η καλή διατροφή ως κλειδί για την υγεία των νέων

Η διατροφή αποτελεί εξίσου σημαντικό πυλώνα για τη δημόσια υγεία. Ο ΠΟΥ ορίζει  την επάρκεια, την ισορροπία, το μέτρο και την ποικιλία ως τις τέσσερις θεμελιώδεις  αρχές μιας υγιεινής διατροφής. Τα γεύματα πρέπει να βασίζονται κυρίως σε μη  επεξεργασμένα ή ελάχιστα επεξεργασμένα τρόφιμα, όπως λαχανικά, φρούτα, προϊόντα ολικής άλεσης, όσπρια, ξηρούς καρπούς, σπόρους και κατάλληλες πηγές πρωτεΐνης. Για  άτομα ηλικίας άνω των 10 ετών, συνιστάται η καθημερινή κατανάλωση τουλάχιστον 400 γραμμαρίων φρούτων και λαχανικών, καθώς και 25 γραμμαρίων  φυτικών ινών.

Τα ελεύθερα σάκχαρα πρέπει να αντιστοιχούν σε λιγότερο από το 10% της συνολικής ημερήσιας ενεργειακής πρόσληψης, ενώ η περαιτέρω μείωσή τους στο 5% μπορεί να προσφέρει επιπλέον οφέλη για την υγεία. Η κατανάλωση  ζαχαρούχων ποτών, φρουτοχυμών,  συσκευασμένων σνακ και  τροφίμων   με υψηλή περιεκτικότητα σε κορεσμένα ή βιομηχανικώς παραγόμενα λιπαρά θα πρέπει να περιορίζεται. Τα ακόρεστα λιπαρά, που προσλαμβάνονται κυρίως μέσω τροφίμων όπως τα ψάρια, οι ξηροί καρποί, το αβοκάντο και τα φυτικά έλαια, αποτελούν προτιμότερη επιλογή, ενώ παράλληλα συνιστάται ο περιορισμός της πρόσληψης αλατιού.

Ο ΠΟΥ επισημαίνει ότι οι κυβερνήσεις και οι τοπικές αρχές οφείλουν να δημιουργούν ασφαλείς χώρους για περπάτημα, ποδήλατο, παιχνίδι και άθληση, ενώ τα σχολεία πρέπει να παρέχουν καθημερινές ευκαιρίες για σωματική άσκηση και πρόσβαση σε θρεπτικά και ταυτόχρονα οικονομικά προσιτά τρόφιμα.

Παράλληλα, είναι αναγκαία η εφαρμογή πολιτικών που προστατεύουν τα παιδιά  από την προώθηση  επιβλαβών τροφίμων, ενισχύουν τη σαφή και κατανοητή διατροφική επισήμανση και συμβάλλουν στη μείωση των ανισοτήτων που σχετίζονται με το εισόδημα, το φύλο, την αναπηρία και τον τόπο διαμονής.

«Η σωματική δραστηριότητα και η υγιεινή διατροφή αποτελούν θεμελιώδεις προϋποθέσεις για την υγιή ανάπτυξη, τη μάθηση, την ψυχική ευεξία και τη  μακροπρόθεσμη υγεία των νέων. Κάθε παιδί πρέπει να έχει τη δυνατότητα να κινείται, να παίζει και να τρέφεται υγιεινά, ανεξάρτητα από τον τόπο διαμονής ή τις κοινωνικές συνθήκες», δήλωσε ο Δρ João Breda, Επικεφαλής του Γραφείου του ΠΟΥ για την Ποιότητα της Φροντίδας και την Ασφάλειας των  Ασθενών στην Αθήνα.

«Η προαγωγή της υγείας των σημερινών και μελλοντικών πγενεών προϋποθέτει συντονισμένη δράση στους τομείς της υγείας, της εκπαίδευσης, των συστημάτων τροφίμων, του αστικού σχεδιασμού και των τοπικών κοινωνιών. Η υγιεινή επιλογή πρέπει να καταστεί  εύκολη, προσιτή και αυτονόητη  για κάθε παιδί και έφηβο», πρόσθεσε.

Αυτό το άρθρο στο Reader δεν παρέχει ιατρικές συμβουλές και σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να υποκαταστήσει τη γνωμάτευση ενός ιατρού. Για οποιοδήποτε πρόβλημα υγείας έχετε, θα πρέπει να απευθυνθείτε σε κάποιο επαγγελματία υγείας.