Η περιοχή της Αρκτικής πλήττεται βάναυσα από την κλιματική αλλαγή και τις γεωπολιτικές εξελίξεις, γεγονός που έχουν καταστήσει αυτό το παγωμένο έδαφος ως το «πιο επικίνδυνο μέρος του πλανήτη», όπως γράφει το Time.
«Για δεκαετίες η Αρκτική ήταν μια σπάνια περιοχή όπου επικρατούσε χαμηλή ένταση και διεθνής συνεργασία» δήλωσε η Γενική Κυβερνήτης του Καναδά, Μαίρη Σάιμον, στο συνέδριο Arctic Frontiers που πραγματοποιήθηκε στις αρχές Φεβρουαρίου.
Αυτή η «αρκτική ιδιαιτερότητα», όπως έγινε γνωστή, εκδηλωνόταν με συνεργασία για τους πόρους και τα σύνορα, αλλά και μικρότερα κομμάτια της καθημερινότητας. Στη νορβηγική πόλη Κίρκενες, για παράδειγμα, μόλις 15 λεπτά με το αυτοκίνητο από τη Ρωσία, οι πινακίδες στους δρόμους εξακολουθούν να είναι γραμμένες τόσο στην τοπική γλώσσα, όσο και στα ρωσικά.
Αλλά, οι πρόσφατες απειλές του Αμερικανού προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ, ήρθαν να αποδείξουν πως εισήλθαμε σε μία εποχή που η «αρκτική ιδιαιτερότητα» μοιάζει παρελθόν.
«Βρισκόμαστε σε μια αποφασιστική στιγμή στην ιστορία» προειδοποίησε η Σάιμον, μιλώντας σε υψηλόβαθμους κυβερνητικούς αξιωματούχους, πολιτικούς, στρατιωτικούς αναλυτές και επιστήμονες που συγκεντρώθηκαν στο συνέδριο στις 3 Φεβρουαρίου.
Διαβάστε επίσης: «Αερομαχία» ΗΠΑ - Ρωσίας: Αναχαιτίστηκαν πολεμικά αεροσκάφη κοντά στην Αλάσκα
Τα λόγια της απέκτησαν υπόσταση μόλις δύο εβδομάδες αργότερα, όταν ανακοινώθηκε ναυτική άσκηση με πραγματικά πυρά από τις ρωσικές δυνάμεις, σε απόσταση περίπου 50 χιλιομέτρων από το Κίρκενες.
Η διπλή απειλή
Η κλιματική κρίση αποδεικνύεται διπλός εχθρός για την Αρκτική. Όχι μόνο γιατί αλλάζει άρδην την τοπογραφία του, αλλά και φέρνει στην επιφάνεια τον κρυφό της πλούτο γεγονός που την καθιστά θέλγητρο για τις μεγάλες, ακόρεστες, δυνάμεις: βλέπε τον πόλεμο στην Ουκρανία ή τις απειλές του Τραμπ για τη Γροιλανδία.
«Η Αρκτική είναι καυτή ζώνη» προειδοποίησε ο Έσπεν Μπαρθ Άιντε, ο Νορβηγός υπουργός Εξωτερικών. Είναι κυριολεκτικά καυτή λόγω της ταχείας θέρμανσης, είπε, και μεταφορικά είναι «πολύ καυτή στο διεθνές τοπίο ασφάλειας».
Η Κάγια Κάλλας, Ύπατη Εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Ένωσης για Θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφαλείας, συμφώνησε με τον επικεφαλής της νορβηγικής διπλωματίας. «Είναι μια περίοδος έντονης πίεσης για τον Απώτατο Βορρά», είπε, ενημερώνοντας πως η Ρωσία επιχειρεί να εκσυγχρονίσει στρατιωτικές βάσεις της σοβιετικής εποχής στην περιοχή της Αρκτικής.
Και η ήδη δυσοίωνη πραγματικότητα γίνεται σχεδόν αποπνικτική από το τέλος της συνθήκης New START μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας, για τον περιορισμό της ανάπτυξης πυρηνικών. Μπορεί η Ρωσία να έχει δηλώσει πως θα συνεχίσει να ακολουθεί τους όρους της, έστω και άτυπα, αλλά επιμένει ότι εάν οι Αμερικανοί κινηθούν σε αντίθετη κατεύθυνση, θα τους ακολουθήσουν. Οι ΗΠΑ, ήδη, εξετάζουν την προσθήκη εκατοντάδων πυρηνικών κεφαλών στα υποβρύχια κλάσης Ohio.
Η Αρκτική είναι στην πρώτη γραμμή του κινδύνου αφού η Ρωσία φιλοξενεί εκεί μεγάλο αριθμό πυρηνικών, στη χερσόνησο Κόλα που συνορεύει με τη Νορβηγία. Επίσης, εκεί φιλοξενούνται βάσεις υποβρυχίων του Βόρειου Στόλου της, τα οποία μπορούν να μεταφέρουν δεκάδες πυρηνικές κεφαλές το καθένα και κρύβονται κάτω από τον θαλάσσιο πάγο.
Ο Τόμας Νίλσεν, ειδικός σε θέματα ασφάλειας στην Αρκτική και συντάκτης της εφημερίδας Barents Observer, προειδοποίησε πως η περιοχή είναι ο παιχνιδότοπος όλων των «τρελών επιστημόνων», που θέλουν να δοκιμάσουν τα νέα μακάβρια ευρήματά τους.
«Τα αρκτικά ύδατα είναι το μέρος όπου η Ρωσία δοκιμάζει "όπλα τρελών επιστημόνων για τα οποία διαβάζατε μόνο στα κόμικς"» είπε ο ειδικός. Μεταξύ αυτών, μία πυρηνική τορπίλη που θα μπορούσε, θεωρητικά, να αποδεκατίσει ολόκληρη παράκτια πόλη.
«Η Αρκτική είναι το πιο επικίνδυνο μέρος στη Γη» προειδοποίησε ο Λαρς Σάουνς, πρώην αρχηγός του Βασιλικού Νορβηγικού Ναυτικού και νυν μέλος της Ναυτικής Σχολής Πολέμου των ΗΠΑ.
Στις 9 Μαρτίου, στρατεύματα από 14 χώρες του ΝΑΤΟ θα συμμετάσχουν σε μαζική στρατιωτική άσκηση με την ονομασία «Cold Response 2026». Και ενώ τα γυμνάσια αυτά αποσκοπούν στη διατήρηση της ειρήνης, οι κίνδυνοι αντιπαράθεσης για το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο, τις σπάνιες γαίες και τα στρατηγικά στοιχεία της περιοχής παραμένουν πολλοί.
Διαβάστε επίσης: Νορβηγία: «Δεν αποκλείουμε μία ρωσική εισβολή» λέει ο αρχηγός Ενόπλων Δυνάμεων
Ποιος έχει τα «κλειδιά» της Αρκτικής
Από τις οκτώ χώρες με αρκτικό έδαφος, η Ρωσία κυριαρχεί, με ακτογραμμή που αντιπροσωπεύει το 53% των ακτών του Αρκτικού Ωκεανού. Από τους σχεδόν 4 εκατομμύρια κατοίκους της Αρκτικής, 2,5 εκατομμύρια ζουν στη Ρωσία.
Και η οικονομία του έθνους εξαρτάται από τους πόρους που εξορύσσονται εκεί, ιδίως το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο. Η περαιτέρω ανάπτυξη ορυκτών καυσίμων βρίσκεται ψηλά στην στρατηγική ατζέντα της Μόσχας.
Μετά το μπλόκο στο ρωσικό αέριο και τα καύσιμα, λόγω της εισβολής στην Ουκρανία, η Νορβηγία προώθησε τον εαυτό της ως ασφαλή εναλλακτική. Για τον λόγο αυτό, εκμεταλλεύεται επιθετικά τα αποθέματά της στην Αρκτική.
Τον περασμένο Μάρτιο, για παράδειγμα, η νορβηγική κρατική εταιρεία πετρελαίου άρχισε να αντλεί από μια νέα τοποθεσία στη Θάλασσα Μπάρεντς, σε απόσταση μεγαλύτερη των 190 χιλιομέτρων από το βορειότερο ηπειρωτικό σημείο της χώρας.
Και παρά τις κλιματικές και κοινωνικές επιπτώσεις, η περιοχή υπόσχεται να αυξήσει περαιτέρω το κρατικό επενδυτικό ταμείο της Νορβηγίας, το οποίο σήμερα αποτιμάται ήδη σε περισσότερα από 2 τρισεκατομμύρια δολάρια - το πλουσιότερο στον κόσμο.
Διαβάστε επίσης: Ρόναλντ Λόντερ: Ο μεγιστάνας των καλλυντικών πίσω από την ακόρεστη όρεξη του Τραμπ για τη Γροιλανδία
Η μεγάλη και πολυεθνική παρουσία στην περιοχή δημιουργεί φόβους στους ειδικούς πως ακόμα και ένα μικρό συμβάν, μπορεί να κλιμακωθεί σε ένοπλη σύγκρουση.
Στο συνέδριο Arctic Frontiers, ο Ρόμπερ Χάμπεκ, πρώην αντικαγκελάριος της Γερμανίας και ομοσπονδιακός υπουργός Οικονομικών και Κλίματος έθεσε ένα υποθετικό σενάριο για τυχαίο επεισόδιο που μπορεί να δώσει στον Πούτιν την ευκαιρία να αναζωογονήσει το πατριωτικό αίσθημα των Ρώσων, που, μετά από τέσσερα χρόνια πολέμου στην Ουκρανία, είναι υποτονικό.
Ο Σάουνς, πάλι, έκρινε ως «χαμηλό» τον κίνδυνο, επειδή ο Πούτιν επικεντρώνεται στην Ουκρανία και γιατί η Νορβηγία είναι επιδέξια στην αποκλιμάκωση των τεταμένων αντιπαραθέσεων.
Παρόλα αυτά, «η κλιματική αλλαγή και η αυξημένη πρόσβαση στον Αρκτικό Ωκεανό θα δημιουργήσουν ένα στρατηγικό δίλημμα ασφάλειας μεταξύ του ΝΑΤΟ και της Ρωσίας, καθώς και των Ηνωμένων Πολιτειών και της Κίνας».
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
