Η «μαύρη» Ελένη και ο «τρανς» Σίνων, προς μαύρη λύσσα κάποιων δεν κατάφεραν να ανακόψουν την blockbuster τροχιά που πήρε η «Οδύσσεια» του Νόλαν, καταλήγοντας ως μία ενδιαφέρουσα μελέτη περίπτωσης για τη γνωστική ασυμφωνία.
Πριν ξεκαθαρίσουν οι ρόλοι, πριν προβληθεί η ταινία και πριν το διεθνές κοινό και οι κριτικοί αποφασίσουν πως τη λατρεύουν, αυτά που έβλεπαν ως πταίσματα και προσβολές στην «ιστορία» και την «ελληνική κουλτούρα» οι συντηρητικοί πελταστές του culture war ήταν οιωνοί της αποτυχίας της.
Μετά την εκκωφαντική επιτυχία, όλη αυτή η αλαζονική σιγουριά έπρεπε να μετουσιωθεί. Αλλά ένας αντιδραστικός, ένα «εθνίκι», δεν μπορεί να τη μεταβολίσει στην πραγματική της διάσταση, αυτή που εκθέτει τη ρηχότητα των πεποιθήσεών του, γιατί έτσι θα κατατροπωθεί.
Ο γιαλός είνα ίσιος, άρα αρμενίζουμε στραβά
Αντίθετα, τώρα που η κριτική του, που βασιζόταν στον κοινωνικό σεχταρισμό, δεν βρήκε αντίκρισμα, κατηγορεί για όλα όσα πάνε λάθος τον λήπτη, τον θεατή. Η Οδύσσεια δεν απέτυχε λόγω των «αμαρτιών» της, γιατί προβλήθηκε σε έναν αμαρτωλό κόσμο, που πάνω απ' όλα έχει καταλύσει τον σεβασμό στην «ιστορική ακρίβεια».
Και επειδή η κεντρική ευρετική ενός συντηρητικού είναι η έξαρση του παρελθόντος, μοιραία στο διαδίκτυο άρχισαν να ξεφυτρώνουν reelάκια για το πώς η «Τροία» του Μπραντ Πιτ (του Βόλφγκανγκ Πίτερσεν τυπικά), είναι όλα όσα θα έπρεπε να είναι η Οδύσσεια.
Διαβάστε ακόμα: Οδύσσεια: Τι έκανε σωστό και τι λάθος ο Νόλαν στην ιστορία του Άργου, πιστού σκύλου του Οδυσσέα
Είναι όμως η Τροία ένα αριστούργημα του ύψους που θα έκανε τον Κρίστοφερ Νόλαν να ανοίξει το τετράδιό του και να κρατήσει σημειώσεις;
Δεν χρειάζεται κάτι παραπάνω από μία γρήγορη ματιά για να διαπιστώσουμε πως αυτό που βλέπουν ως ιστορική ακρίβεια οι νοσταλγοί της «Τροίας», περιορίζεται στην «Καυκάσια» φυσιογνωμία δύο χαρακτηριστικών προσώπων της ταινίας, του Μπραντ Πιτ (Αχιλλέας) και της Νταϊάν Κρούγκερ (Ελένη) ως αρχέτυπα του Έλληνα όπως τον φαντάζονται οι εθνικιστές της σχολής των «Υπερβορείων».
Το cringe μεγαλείο της Τροίας
Βέβαια, ξεχνούν βολικά όλες τις τραγικές ανακρίβειες, τα στυλιστικά εγκλήματα και την ποιητική αδεία του σεναριογράφου, στη σειρά των γεγονότων όπως τα παρουσιάζει ο Όμηρος.
Ξεκινώντας, να υπενθυμίσουμε πως δεν υπάρχει αμιγής ιστορικότητα στην Οδύσσεια. Ο Όμηρος, στο επικό του ποίημα, πραγματεύεται ως άνθρωπος της Αρχαϊκής περιόδου μία συσκοτισμένη ιστορία έκπτωτων βασιλείων, γεμίζοντας τα κενά με στοιχεία της δικής του εποχής, όπως η ένδυση, ο ταφικές παραδόσεις, τα γλωσσικά ιδιώματα κλπ.
Το πρώτο ατόπημα είναι η χρονική κλίμακα. Η πολιορκία της Τροίας ήταν μία βασανιστική εκστρατεία που κράτησε 10 χρόνια, αλλά στην ταινία, η ακολουθία των σκηνών κάνει την υπόθεση φαινομενικά να απασχολεί το πολύ έναν μήνα.
Διαβάστε ακόμα: Τρέμε Νόλαν: Ο Έλον Μασκ θέλει Οδύσσεια σε σκηνοθεσία Μελ Γκίμπσον για να μας «ταράξει» στην ακρίβεια
Ο εξοπλισμός των Αχαιών προσεγγίζει τον ιστορικό, αλλά το γεγονός ότι χαρακτήρες όπως ο Μενέλαος και ο Αγαμέμνονας βγάζουν τις περικεφαλαίες τους για να κουβεντιάσουν στρατηγική, ενώ έχουν ήδη παρατάξει τον στρατό τους μπροστά από τα τείχη της πόλης, είναι αστείο από πολλές πλευρές.
Ο Αγαμέμνονας παρεμπιπτόντως είναι ένας χαρακτήρας που παραποιείται προκειμένου να έχει η πλοκή έναν ξεκάθαρο, αδιόρθωτο κακό. Για παράδειγμα, στην ταινία αρπάζει τη Βρισηίδα από καθαρή αυταρέσκεια, και όχι επειδή αναγκάζεται να παραδώσει πρώτα τη Χρυσηίδα στον θεό Απόλλωνα.
Πεθαίνει επίσης άδοξα, για να λυθεί η σύγκρουση του χαρακτήρα, του, σε αντίθεση με τον «ιστορικό» Αγαμέμνονα, που ήταν ένας από τους λίγους επιζώντες της Τροίας.
Και ας μην ξεχάσουμε τα αγωνιώδη, ατελείωτα λεπτά που αφιέρωσε ο Πίτερσεν στο softcore-bait ανάμεσα στη Ρόουζ Μπερν και τον Μπραντ Πιτ, μία σεκάνς που επιβάλλει πάντα το Χόλιγουντ, αλλά είναι η απόλυτη «σφαλιάρα» στην προσέγγιση του κλασικού.
Επίσης άδοξα πεθαίνει και μία από τις πιο ηρωικές μορφές του πολέμου, ο Αίαντας. Όχι μόνο αυτό, αλλά ο χαρακτήρας του μειώνεται σε βαθμό που αποτελεί προσβολή για το ιδεατό του ήρωα της επικής μυθοπλασίας, ο οποίος είναι τόσο σωματικά όσο και πνευματικά ανεπτυγμένος.
Αντίθετα παρουσιάζεται σαν ένα στερεότυπο σαβάζ ματσωμένου μπράβου που ωρύεται σαν γορίλας, προορισμένος να πεθάνει χωρίς δάφνες σε μία σύντομη μάχη με τον Έκτορα, για να τονίσει την ανωτερότητα του Αχιλλέα.
Στο επικό ποίημα, όχι απλά φτάνει στην Τροία, αλλά η πολεμική του δεινότητα είναι τέτοια ώστε χρειάζεται να επέμβει ο ίδιος ο θεός Άρης για να τον γονατίσουν οι Τρώες.
Η Τροία και η «ύβρη» στους θεούς
Μιλώντας για τον Άρη, προσέξατε κάτι άλλο στην «Τροία»; Δεν υπάρχει κανένας θεός, ούτε κυριολεκτικά ούτε συμβολικά. Μερικές δηλαδή από τις πιο αξονικές μορφές που σπρώχνουν την πλοκή, δεν συμπεριλήφθηκαν ούτε ως μνείες.
Εξ αρχής, είναι ο Απόλλωνας που, για την ύβρη που διέπραξαν οι Έλληνες στο ιερό του, τους χτυπά με απανωτές «πληγές» και αποδεκατίζει τον στρατό τους, ενώ ο Άρης, όπως αναφέρθηκε, πολεμά στο πλευρώ των Τρώων.
Αλλά ήταν οι θεοί που έδωσαν το έναυσμα για να ξεκινήσει όλο το «φιάσκο» του Τρωικού πολέμου, με την περίφημη «Κρίση του Πάρη», ο οποίος διάλεξε το δώρο της Αφροδίτης, μεταξύ αυτής, της Ήρας και της Αθηνάς, οδηγώντας στην αρπαγή της Ελένης.
Έκτοτε, η Αθηνά τον μισεί, και τάσσεται υπέρ των Αχαιών στην πολιορκία, βοηθώντας του ακόμα και να τραυματίσουν εχθρικούς θεούς, όπως στην περίπτωση του Διομήδη.
Και τα παραπάνω είναι σημαντικά, επειδή η συμπερίληψη των θεών δεν είναι απλά ένα αισθητικό θέμα, δεν αποτελούν διακοσμητικά στοιχεία τα οποία μπορούν να πεταχτούν για να μοιάζει πιο «προσγειωμένο» το έργο, αλλά αντιπροσωπεύουν το θεματικό «DNA» της Οδύσσειας, που είναι η πάλη με τη μοίρα.
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
