Θα μπορούσε ο χανταϊός να προκαλέσει νέα πανδημία; Όλα όσα γνωρίζουμε

Οι ιογενείς λοιμώξεις που προέρχονται από ζώα αποτελούν ένα διαρκές αντικείμενο μελέτης για την παγκόσμια ιατρική κοινότητα. Μια από τις πιο σοβαρές, αν και σπάνιες, κατηγορίες τέτοιων ιών είναι ο χανταϊος. Πρόκειται για ιό που φιλοξενείται κυρίως σε τρωκτικά και, όταν μεταδοθούν στον άνθρωπο, μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές, απειλητικές για τη ζωή ασθένειες.

Όπως συνέβη στο κρουαζιερόπλοιο MV Hondius, που όπου είχε μεταδοθεί ο χανταϊός, στο συγκεκριμένο πλοίο είχε ξεσπάσει επιδημία της ασθένειας.

Τι είναι ο χανταϊός και πού εντοπίζεται;

Όσον αφορά στον χανταϊό, πρόκειται για μία σειρά από ιούς που μεταφέρουν τρωκτικά και μεταδίδεται στον άνθρωπο, κυρίως, μέσω εισπνοής αερομεταφερόμενων σωματιδίων ή αποξηραμένα περιττώματα.

Οι ασθένειες που προκαλούν στον άνθρωπο ποικίλλουν ανάλογα με τη γεωγραφική περιοχή:

• Στην Αμερική (Βόρεια, Κεντρική και Νότια): Οι ιοί αυτοί προκαλούν το Καρδιοπνευμονικό Σύνδρομο από Χανταϊό (HCPS). Πρόκειται για μια εξαιρετικά σοβαρή και ραγδαία εξελισσόμενη αναπνευστική νόσο, με ποσοστό θνησιμότητας που μπορεί να αγγίξει το 50%.
• Στην Ευρώπη και την Ασία: Εδώ, τα κυκλοφορούντα στελέχη (όπως ο ιός Puumala στην Ευρώπη) προκαλούν Αιμορραγικό Πυρετό με Νεφρικό Σύνδρομο (HFRS), μια πάθηση που πλήττει κυρίως τα νεφρά και τα αιμοφόρα αγγεία, με θνησιμότητα που κυμαίνεται από <1% έως 15%.

Παγκοσμίως, εκτιμάται ότι καταγράφονται 10.000 έως 100.000 λοιμώξεις ετησίως, με το μεγαλύτερο βάρος να εντοπίζεται στην Ασία και την Ευρώπη.

Διαβάστε ακόμα: Το viral βίντεο influencer μέσα από το κρουαζιερόπλοιο με τον χανταϊό: «Θέλουμε μόνο να γυρίσουμε σπίτι»

Πώς μεταδίδεται ο χανταϊός στον άνθρωπο;

Η κατανόηση του τρόπου μετάδοσης είναι το κλειδί για την πρόληψη. Οι άνθρωποι μολύνονται κυρίως όταν έρχονται σε επαφή με μολυσμένα τρωκτικά ή τα περιττώματά τους.

Οι βασικοί τρόποι μετάδοσης περιλαμβάνουν:

• Εισπνοή (Αερογενής μετάδοση): Αυτός είναι ο πιο συνηθισμένος τρόπος. Όταν τα φρέσκα ούρα, τα κόπρανα ή το σάλιο των τρωκτικών στεγνώσουν, τα σωματίδια του ιού μπορούν να αναμιχθούν με τη σκόνη του αέρα (π.χ. κατά το σκούπισμα ενός κλειστού χώρου) και να εισπνευστούν από τον άνθρωπο.
• Άμεση επαφή: Εάν κάποιος αγγίξει μολυσμένα ούρα, περιττώματα ή υλικά φωλιάς και στη συνέχεια ακουμπήσει τα μάτια, τη μύτη ή το στόμα του.
• Δαγκώματα: Αν και πιο σπάνιο, ο ιός μπορεί να μεταδοθεί αν ένα μολυσμένο τρωκτικό δαγκώσει έναν άνθρωπο.

Μπορεί να μεταδοθεί από άνθρωπο σε άνθρωπο ο χανταϊός;

Ένα από τα πιο ανησυχητικά ερωτήματα είναι εάν ο ιός μπορεί να μεταδοθεί μεταξύ ανθρώπων. Η απάντηση είναι πως, στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων, όχι.

Ωστόσο, υπάρχει μια εξαιρετικά σημαντική εξαίρεση: Ο ιός των Άνδεων (Andes virus), ο οποίος εντοπίζεται στη Νότια Αμερική (κυρίως σε Αργεντινή και Χιλή). Για το συγκεκριμένο στέλεχος έχει τεκμηριωθεί, αν και σπάνια, η περιορισμένη μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο.

Αυτό συμβαίνει συνήθως μέσω στενής και παρατεταμένης επαφής (π.χ. μεταξύ μελών της ίδιας οικογένειας ή συντρόφων) και πιθανότατα κατά την πρώιμη φάση της νόσου, όταν το ιικό φορτίο είναι στο απόγειό του.

Πώς εκδηλώνεται η νόσος;

Ο χρόνος επώασης (το διάστημα από την έκθεση μέχρι την εμφάνιση των συμπτωμάτων) κυμαίνεται συνήθως από μία έως οκτώ εβδομάδες.

Τα αρχικά συμπτώματα μοιάζουν πολύ με αυτά μιας κοινής γρίπης ή άλλων ιογενών λοιμώξεων (όπως η COVID-19 ή ο δάγκειος πυρετός), γεγονός που καθιστά την έγκαιρη διάγνωση δύσκολη:

• Υψηλός πυρετός
• Έντονος πονοκέφαλος
• Μυϊκοί πόνοι
• Γαστρεντερικές ενοχλήσεις (ναυτία, έμετος, κοιλιακό άλγος)

Ανάλογα με το σύνδρομο, η νόσος στη συνέχεια εξελίσσεται διαφορετικά:

Στο καρδιοπνευμονικό σύνδρομο (HCPS): Ο ασθενής εμφανίζει γρήγορα έντονο βήχα, δύσπνοια, συσσώρευση υγρού στους πνεύμονες (πνευμονικό οίδημα) και καταπληξία (σοκ).

Διαβάστε ακόμα: Χανταϊός: Από το μεταδοτικό στέλεχος των «Άνδεων» νοσούσαν δύο κρούσματα - Κλείνουν το λιμάνι τα Κανάρια

Στον αιμορραγικό πυρετό (HFRS): Η κατάσταση εξελίσσεται με πτώση της αρτηριακής πίεσης, αιμορραγικές διαταραχές και, σε προχωρημένα στάδια, οξεία νεφρική ανεπάρκεια.

Πώς να προστατευτείτε: Σύμβουλες του ΠΟΥ

Η καλύτερη θεραπεία είναι η πρόληψη, η οποία βασίζεται εξ ολοκλήρου στην ελαχιστοποίηση της επαφής ανθρώπου και τρωκτικών.

Βασικοί κανόνες προστασίας:

• Κρατήστε τα σπίτια, τις αποθήκες και τους χώρους εργασίας καθαρούς.
• Αποθηκεύετε τις τροφές (τόσο τις ανθρώπινες όσο και των κατοικίδιων) σε δοχεία που κλείνουν αεροστεγώς.
• Κλείστε τρύπες και ρωγμές στο σπίτι από όπου θα μπορούσαν να εισέλθουν ποντίκια.
• ΜΗΝ χρησιμοποιείτε ηλεκτρική σκούπα και ΜΗΝ σκουπίζετε ξερά περιττώματα ή φωλιές τρωκτικών με απλή σκούπα, καθώς αυτό σηκώνει μολυσμένη σκόνη στον αέρα.
• Ψεκάστε τις μολυσμένες περιοχές με ένα απολυμαντικό διάλυμα (π.χ. χλωρίνη με νερό) και αφήστε το να δράσει πριν καθαρίσετε με υγρό πανί, φορώντας πάντα γάντια.
• Πλένετε σχολαστικά τα χέρια σας με σαπούνι και νερό μετά από κάθε δραστηριότητα σε ύπαιθρο ή αποθήκες.

Ο χανταϊός παραμένει ένας σοβαρός κίνδυνος για τη δημόσια υγεία. Η ενημέρωση, η τήρηση των κανόνων υγιεινής και η άμεση αναζήτηση ιατρικής βοήθειας σε περίπτωση ύποπτων συμπτωμάτων μετά από πιθανή έκθεση σε τρωκτικά, αποτελούν τα ισχυρότερα όπλα μας απέναντι στον ιό.

Μικροσκοπικός μολυσματικός παράγοντας ο οποίος, προκειμένου να αναπαραχθεί, πρέπει να εισέλθει στα κύτταρα ενός οργανισμού (ενός ξενιστή).