Μήνες πολέμου στη Μέση Ανατολή έχουν αφήσει το Ιράν αποδυναμωμένο. Το ναυτικό του έχει καταλήξει στον βυθό του Περσικού, οι αεροπορικές του δυνάμεις έχουν εξαλειφθεί και η οικονομία του βρίσκεται στο χειρότερο σημείο του. Παραδόξως, ωστόσο, μετά τη συμφωνία με τις ΗΠΑ μπορεί να καταλήξει σε καλύτερη οικονομική κατάσταση ακόμα και πριν αρχίσει ο πόλεμος.
Στο μνημόνιο συμφωνίας των 14 σημείων, που υπεγράφη χθες στις Βερσαλλίες, συμπεριλαμβάνεται και πρόβλεψη για ξεπάγωμα ιρανικών κεφαλαίων, ουσιαστική χαλάρωση των εις βάρος του κυρώσεων, ένα μεγάλο επενδυτικό ταμείο αλλά και άδεια για εξαγωγές ιρανικού πετρελαίου.
Πολλά σημεία της συμφωνίας παραμένουν αθέατα, αλλά από τις πληροφορίες που γίνονται γνωστές προκύπτει το συμπέρασμα πως η Τεχεράνη μπορεί να λάβει τα απαραίτητα κεφάλαια για την ανοικοδόμηση της οικονομίας του, πιθανώς και την παγίωση μίας επενδυτικής σχέσης με τρίτους.
Πωλήσεις πετρελαίου
Το πιο κρίσιμο και άμεσο είναι ότι η συμφωνία επαναφέρει την κύρια οικονομική μηχανή του καθεστώτος: την πώληση πετρελαίου.
Τώρα που οι κυρώσεις αίρονται, το Ιράν μπορεί ελεύθερα να πουλήσει δεκάδες εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου, βρισκόμενα σε πλωτές αποθήκες σε πετρελαιοφόρα. Πιθανότατα θα μπορεί να πουλήσει περί τα 2 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα - περίπου το ένα τρίτο περισσότερο από ό,τι πουλούσε η χώρα πριν από τον πόλεμο, σύμφωνα με τον Χόρχε Λέον, επικεφαλής γεωπολιτικής ανάλυσης στη συμβουλευτική εταιρεία Rystad.
«Αυτή ακούγεται σαν μια αρκετά καλή συμφωνία για το Ιράν» σχολίασε ο αναλυτής.
Το καθεστώς κερδίζει περίπου το 50% των εσόδων του από τις πωλήσεις πετρελαίου, σύμφωνα με την Υπηρεσία Πληροφοριών Ενέργειας των ΗΠΑ.
Για να μπορέσει να παρακάμψει τις αμερικανικές κυρώσεις όλα αυτά τα χρόνια, η Τεχεράνη έχει αναπτύξει έναν σκιώδη στόλο ώστε να εξάγει το πετρέλαιό της - κατά κύριο λόγο στην Κίνα. Αλλά ο ναυτικός αποκλεισμός των ΗΠΑ το τελευταίο δίμηνο, έχει αποκλείσει όλες τις κινήσεις στον Περσικό Κόλπο.
Το μνημόνιο, οι τελικές υπογραφές στο οποίο θα πέσουν αύριο, Παρασκευή (19/06), προβλέπεται πως το υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ θα παρέχει στο Ιράν άμεση απαλλαγή από τις κυρώσεις για να μεταφέρει, να ασφαλίσει, να πουλήσει και, το σημαντικότερο, να αποκομίσει έσοδα από το πετρέλαιό του μέσω χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων.
Ωστόσο, σε περίπτωση που οι προβλέψεις αυτές διαρκέσουν μόνο για τις 60 μέρες της εκεχειρίας, τότε οι διεθνείς αγοραστές μπορεί να είναι απρόθυμοι να συνεργαστούν, όπως προειδοποίησε ο Χομαγιούν Φαλακσί, αναλυτής στην Kpler. Αλλά, υπάρχει και συμφωνία για διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ χωρίς τέλη για την ίδια περίοδο, γεγονός που σημαίνει ότι από την 61η ίσως μπορούν να επαναφέρουν τη χρέωση των δεξαμενόπλοιων με περίπου ένα δολάριο ανά βαρέλι πετρελαίου.
Αποδέσμευση περιουσιακών στοιχείων
Ανάσα στην οικονομία θα δώσει και η αποδέσμευση περί των 100 δισεκατομμυρίων παγωμένων κεφαλαίων του Ιράν, που, επί του παρόντος, είναι δεσμευμένα σε τράπεζες ανά τον κόσμο.
Αν και χρόνος και ο τρόπος της αποδέσμευσης δεν έχουν διευκρινιστεί, η συμφωνία ορίζει ότι τα παγωμένα κεφάλαια και περιουσιακά στοιχεία του Ιράν θα είναι «πλήρως διαθέσιμα» για χρήση από την κεντρική τράπεζα της χώρας.
Τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης και οι αναλυτές εκτιμούν ότι πρόκειται για συνολικά 124 δις σε κεφάλαια και περιουσιακά στοιχεία αξίας άλλων 167 δις. Τα πιο άμεσα διαθέσιμα είναι ύψους 12 δις και βρίσκονται στα Κατάρ.
Το σημείο αυτό, η αποδέσμευση δηλαδή, ήταν μία από τις βασικές απαιτήσεις του καθεστώτος, αλλά ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, επιμένει πως δεν θα γίνει τίποτα εάν η άλλη πλευρά δεν τηρήσει τις δεσμεύσεις της.
Επενδυτικό ταμείο
Η συμφωνία θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα επενδυτικό ταμείο 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων, το οποίο θα μπορούσε να βοηθήσει σημαντικά στην ανοικοδόμηση της χώρας.
Τα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα προκάλεσαν τεράστιων καταστροφών, συμπεριλαμβανομένων χαλυβουργείων και πετροχημικών εγκαταστάσεων. Οι ιρανικές αρχές ισχυρίζονται ότι η ζημιά ανήλθε σε περίπου 270 δισεκατομμύρια δολάρια, αν και αυτό είναι αδύνατο να επιβεβαιωθεί.
Οι λεπτομέρειες παραμένουν ασαφείς, αλλά το επενδυτικό ταμείο θα χρηματοδοτηθεί ιδιωτικά και όχι από τους Αμερικανούς φορολογούμενους, σύμφωνα με την κυβέρνηση Τραμπ.
Στη σύνοδο της G7 ο Αμερικανός πρόεδρος εξήγησε ότι τρίτες χώρες και χρηματοδότες θα μπορούν να επενδύσουν στην ανοικοδόμηση της οικονομίας του Ιράν, αλλά εξέφρασε τις αμφιβολίες του αν θα υπάρξει άμεσο ενδιαφέρον.
Ελαφρύνσεις από κυρώσεις
Η άρση των κυρώσεων θα μπορούσε να επιτρέψει στις ιρανικές επιχειρήσεις και τράπεζες να ανταλλάσσουν ελεύθερα αγαθά και χρηματοοικονομικές υπηρεσίες με τον υπόλοιπο κόσμο. Αλλά θα φανεί εάν τα ξένα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα θα πειστούν να συνδιαλλαγούν.
«Όταν υπάρχει ασάφεια και αμφισημία, οι τράπεζες είναι απρόθυμες να αναλάβουν κινδύνους, επειδή πολλές έχουν υποστεί σοβαρές κυρώσεις από τις ΗΠΑ επειδή κάνουν δουλειές με το Ιράν» επεσήμανε πηγή στο CNN. «Και θα θέλουν διαβεβαιώσεις ότι αυτό δεν θα γίνει».
Οποιαδήποτε άρση των κυρώσεων σε ξένους επενδυτές - συνεργάτες του Ιράν θα σηματοδοτούσε μια σημαντική μετατόπιση από μία πολιτική που οι ΗΠΑ ακολουθούν πιστά εδώ και πέντε δεκαετίες.
Και σε αυτό το σημείο, η αμερικανική πλευρά επιμένει πως θα τηρήσει το δικό της μέρος της συμφωνίας, αν η Τεχεράνη δεν παραβιάσει τους όρους, ειδικά όσον αφορά στο πυρηνικό του πρόγραμμα.
Σε αυτό το σημείο να αναφερθεί πως δεν είναι σαφές εάν ο Τραμπ έχει την απαραίτητη εξουσιοδότηση να προχωρήσει σε μονομερή άρση κυρώσεων. Ίσως χρειαστεί έγκριση από το Κογκρέσο και εκεί η συζήτηση είναι διαφορετική.
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
