ΝΥΤ: Ο πόλεμος στο Ιράν παραλύει ένα από τα πλουσιότερα κράτη στον κόσμο - Μηδενικές εξαγωγές φυσικού αερίου

Στο Κατάρ, το φυσικό αέριο μετέτρεψε τη χώρα από ένα απομονωμένο μέρος όπου αλιεύονταν μαργαριτάρια σε μία από τις πλουσιότερες χώρες του κόσμου, ωστόσο, οι επιθέσεις του Ιράν και η διακοπή του θαλάσσιου διαμετακομιστικού εμπορίου έχουν παραλύσει τις ζωτικής σημασίας εξαγωγές

Όπως αναφέρουν οι New York Times, το Κατάρ αφιέρωσε τρεις δεκαετίες στην κατασκευή γραμμών εφοδιασμού, μεταφέροντας κάθε χρόνο υγροποιημένο φυσικό αέριο αξίας δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων μέσω του Στενού του Ορμούζ προς λιμάνια σε όλη την Ασία και την Ευρώπη.

Το μικρό κράτος, το οποίο αντλεί πάνω από το 60% των εσόδων του από το φυσικό αέριο και τις εξαγωγές που σχετίζονται με αυτό, χρησιμοποίησε τα έσοδα για να μεταμορφώσει τη χερσόνησο σε μια λαμπερή μητρόπολη.

Ο πλούτος χρηματοδότησε ένα δίκτυο μετρό που συνδέει την πρωτεύουσα, τη Ντόχα, με τη Λουσάιλ, μια πόλη στο βορρά που φιλοξενεί ένα εμπορικό κέντρο παρισινού στιλ και ένα θεματικό πάρκο με τεχνητό χιόνι.

Τα πλούτη διοχετεύθηκαν επίσης στο πιο ακριβό Παγκόσμιο Κύπελλο στον κόσμο και σε ένα κρατικό επενδυτικό ταμείο ύψους 600 δισεκατομμυρίων δολαρίων.

Διαβάστε επίσης: Reuters: Αναθεωρημένη πρόταση του Ιράν στις ΗΠΑ για τερματισμό του πολέμου δηλώνει πηγή από το Πακιστάν

Ο πόλεμος στο Ιράν και το ζωτικής σημασίας Στενό του Ορμούζ

Το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ σημαίνει ότι ουσιαστικά διακόπηκε η εξαγωγή φυσικού αερίου από το Κατάρ για περισσότερο από δύο μήνες. Η χώρα έχει επίσης αποκοπεί από τις θαλάσσιες διαδρομές μέσω των οποίων εισάγει τα πάντα, από οχήματα έως αγροτικά προϊόντα. Οι φόβοι για περιφερειακή αστάθεια έχουν πλήξει τον τουρισμό και έχουν υπονομεύσει το επιχειρηματικό κλίμα.

Το Ρας Λάφαν, το κέντρο παραγωγής φυσικού αερίου του Κατάρ, έχει κλείσει και οι δρόμοι είναι μπλοκαρισμένοι. Στο τεράστιο λιμάνι Hamad νότια της Ντόχα, οι γερανοί φόρτωσης παραμένουν ακινητοποιημένοι. Σε όλη την πρωτεύουσα, τα ξενοδοχεία και οι μπουτίκ έχουν ερημώσει και οι προβλέψεις για ανάπτυξη έχουν μειωθεί δραστικά.

Για το Κατάρ, οι αποστολές φυσικού αερίου «είναι θεμελιώδεις», δήλωσε πρόσφατα σε συνέντευξη στη Ντόχα ο Ahmed Helal, διευθύνων σύμβουλος της Asia Group, μιας εταιρίας συμβουλευτικής στρατηγικής.

«Τίποτα από όσα βλέπετε εδώ δεν θα ήταν δυνατό χωρίς τον πλούτο της ενέργειας», πρόσθεσε, συνεχίζοντας: «Γι' αυτό το Κατάρ βυθίζεται γρήγορα σε μια πολύ δύσκολη δημοσιονομική κατάσταση».

Η οικονομική μεταμόρφωση του Κατάρ ξεκίνησε τη δεκαετία του 1990 όταν άρχισε να μεταφέρει φυσικό αέριο σε κάθε γωνιά του πλανήτη, ξεκινώντας με την πρώτη αποστολή 60.000 τόνων προς την Ιαπωνία το 1996.

Η παραγωγική ικανότητα του κρατιδίου του Κόλπου είχε εκτοξευθεί στα 77 εκατομμύρια τόνους έως το 2010. Για το μεγαλύτερο μέρος της επόμενης δεκαετίας, το Κατάρ ήταν η πλουσιότερη χώρα στον κόσμο όσον αφορά το κατά κεφαλήν.

Οι ντόπιοι θυμούνται αυτή την περίοδο ως μια περίοδο ραγδαίων αλλαγών. Βόρεια της Ντόχα και χτισμένη μέσα στην έρημο, η βιομηχανική πόλη Ρας Λάφαν εκτείνεται σε περισσότερα από 100 τετραγωνικά μίλια εγκαταστάσεων επεξεργασίας και υγροποίησης φυσικού αερίου.

Νότια της πρωτεύουσας, χιλιόμετρα βιομηχανικών εγκαταστάσεων εκτείνονται κατά μήκος της ακτογραμμής, παράγοντας αμμωνία και λιπάσματα από το φυσικό αέριο που διοχετεύεται μέσω αγωγών από το Ρας Λάφαν.

Διαβάστε ακόμα: Μέση Ανατολή: Ξανά στο τραπέζι η στρατιωτική δράση - Κρίσιμη σύσκεψη Τραμπ για το Ιράν

Από τη δεκαετία του 1990 έως τη δεκαετία του 2010, η οικονομία γνώρισε άνθηση, με μέσο ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης περίπου 13%. Για να τροφοδοτήσει αυτή την επέκταση, το Κατάρ βασίστηκε στην εισροή ξένων εργαζομένων. Σήμερα, περίπου το 90 τοις εκατό των 3,2 εκατομμυρίων κατοίκων του είναι δεν είναι πολίτες της χώρας.

Επιδιώκοντας να αξιοποιήσει αυτή τη δυναμική, το Κατάρ ανακοίνωσε το 2019 ότι θα επεκτείνει την ποσότητα LNG που θα μπορούσε να παράγει το πεδίο North Field σε 126 εκατομμύρια τόνους ετησίως έως το 2027.

Πριν τον πόλεμο, η παραγωγική του ικανότητα ήταν περίπου 77 εκατομμύρια. Η επέκταση θεωρείται ένα από τα μεγαλύτερα ενεργειακά έργα που έχουν σχεδιαστεί ποτέ.

Στη συνέχεια, στα τέλη Φεβρουαρίου, μεγάλο μέρος αυτής της δραστηριότητας σταμάτησε. Σε αντίθεση με τους γείτονές του, τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, που διαθέτουν αγωγούς που μπορούν να παρακάμψουν το Στενό του Ορμούζ, το Κατάρ είναι γεωγραφικά εγκλωβισμένο πίσω από τη θαλάσσια οδό.

Μέσα σε 24 ώρες από τον ιρανικό αποκλεισμό, η QatarEnergy, ο κρατικός ενεργειακός γίγαντας, ανακοίνωσε ότι δεν μπορούσε να εκπληρώσει τις συμβάσεις της. Δύο εβδομάδες αργότερα, ιρανικοί πύραυλοι και drones χτύπησαν το εργοστάσιο Ρας Λάφαν του Κατάρ, προκαλώντας ζημιές σε κρίσιμο εξοπλισμό και μείωση της παραγωγικής ικανότητας του Κατάρ κατά 17%.

Η ζημιά σημαίνει ότι ακόμη και αν το Στενό άνοιγε αύριο, θα χρειαζόταν χρόνια για να επιστρέψει η παραγωγή στα προπολεμικά επίπεδα. Αναλυτές εκτιμούν ότι η QatarEnergy έχει ήδη χάσει δισεκατομμύρια δολάρια από την έναρξη του πολέμου και κάθε μέρα που το Ορμούζ παραμένει κλειστό, η χώρα χάνει εκατοντάδες εκατομμύρια σε πωλήσεις και ναύλους πλοίων.

Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο προβλέπει ότι η οικονομία του Κατάρ θα συρρικνωθεί κατά 8,6% φέτος, πριν ανακάμψει το 2027. Για χώρες όπως το Κατάρ, κάθε μέρα που το Στενό παραμένει κλειστό, οι προοπτικές γίνονται ακόμη πιο ζοφερές, δήλωσε ο Πιερ-Ολιβιέ Γκουρίνσας, επικεφαλής οικονομολόγος του ΔΝΤ, σε πρόσφατη ενημέρωση.

Ο πόλεμος έφερε επίσης στο φως ένα άλλο είδος ευπάθειας. Στο πλαίσιο μιας μακροχρόνιας προσπάθειας για διαφοροποίηση πέρα από τα ορυκτά καύσιμα, το Κατάρ προσπάθησε να μετατραπεί σε τουριστικό προορισμό και κόμβο για τις διεθνείς επιχειρήσεις και τις χρηματοοικονομικές δραστηριότητες.

Το 2019, το Κατάρ κατάργησε την απαίτηση οι ξένες εταιρίες να έχουν τοπικούς εταίρους, ενώ η χώρα άρχισε να επιδοτεί διαμονές σε πολυτελή ξενοδοχεία για επιβάτες που άλλαζαν πτήσεις.

Από τη Formula 1 έως τα τουρνουά ξιφασκίας, οι κάτοικοι αναφέρουν ότι πριν από τον πόλεμο δεν περνούσε σχεδόν κανένας μήνας χωρίς κάποιο μεγάλο διεθνές αθλητικό γεγονός.

Από την έναρξη του πολέμου, ωστόσο, ο αριθμός των διεθνών επισκεπτών στο Κατάρ έχει καταρρεύσει εν μέσω ταξιδιωτικών προειδοποιήσεων από τις Ηνωμένες Πολιτείες και άλλες κυβερνήσεις.

Πολλές πολυεθνικές, φοβούμενες την περιφερειακή αστάθεια, έχουν απομακρύνει το προσωπικό τους από τη χώρα. Τον Μάρτιο, το Παγκόσμιο Συμβούλιο Ταξιδιών και Τουρισμού (WTTC) εκτίμησε ότι η Μέση Ανατολή έχανε 600 εκατομμύρια δολάρια την ημέρα σε έσοδα από τον τουρισμό.

Στο Κατάρ, η αλλαγή στη διάθεση είναι αισθητή. Στο Souq Waqif, την παραδοσιακή αγορά της πόλης, οι πωλητές αναφέρουν πολύ λιγότερους διεθνείς ταξιδιώτες την περίοδο της τουριστικής αιχμής.

Πρόσφατα στην πόλη Λουσάιλ, μια χορογραφία με σιντριβάνια στο εμπορικό κέντρο Place Vendome προσέλκυσε έναν μόνο θεατή, ο οποίος, γερμένος πάνω σε έναν πέτρινο τοίχο, έτρωγε σάντουιτς.

Διαβάστε επίσης: Μακάβρια προειδοποίηση του Ιράν: «Δόθηκε εντολή να μη μείνει κανένας Αμερικανός ζωντανός»

«Ο πόλεμος έχει βλάψει ταυτόχρονα τα οικονομικά θεμέλια του Κατάρ»

Για το Κατάρ, όπως και για πολλούς από τους γείτονές του, η στρατηγική διαφοροποίησης εξαρτάται από τη διατήρηση του ξένου κεφαλαίου, τη σταθερή προσφορά ξένου εργατικού δυναμικού και, πάνω απ' όλα, την αντίληψη της σταθερότητας, σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση του Φρεντερίκ Σνάιντερ, ανώτερου ερευνητή στο Middle East Council on Global Affairs.

Οι εικόνες του αεροδρομίου του Κατάρ με φόντο τις προειδοποιήσεις για αεροπορικούς βομβαρδισμούς και του Ρας Λάφαν υπό τον φόβο πυραυλικής επίθεσης που μεταδόθηκαν παγκοσμίως, είναι «ασυμβίβαστες με αυτή την αντίληψη με τρόπους που είναι δύσκολο να αντιστραφούν», έγραψε ο Σνάιντερ.

Υπό αυτή την έννοια, τόνισε, «ο πόλεμος έχει βλάψει ταυτόχρονα τα οικονομικά θεμέλια του Κατάρ στον τομέα των υδρογονανθράκων και στον μετα-υδρογονανθρακικό τομέα».

Η κυβέρνηση από την πλευρά της προσπαθεί να προβάλλει σταθερότητα, προστατεύοντας παράλληλα τον πληθυσμό από τους άμεσους κραδασμούς της σύγκρουσης.

Επειδή το Κατάρ εισάγει περίπου το 90% των τροφίμων του, το ναυτιλιακό μπλόκο έχει αναγκάσει σημαντική αναδιάρθρωση των εφοδιαστικών αλυσίδων. Τα φρέσκα προϊόντα από την Ευρώπη και τα σιτηρά από την Αμερική που κάποτε έφταναν δια θαλάσσης, τώρα διοχετεύονται σε δαπανηρές αεροπορικές διαδρομές ή μεταφέρονται με φορτηγά μέσω της Σαουδικής Αραβίας.

Μια τέτοια αλλαγή θα προκαλούσε συνήθως ανεξέλεγκτο πληθωρισμό, αλλά οι τιμές των εισαγόμενων αγαθών — όπως τα αβοκάντο που τώρα μεταφέρονται αεροπορικώς από περιοχές όπως η Τανζανία — έχουν αυξηθεί μόνο κατά 5% έως 10%, σύμφωνα με υπαλλήλους σούπερ μάρκετ, αποτέλεσμα των κρατικών επιδοτήσεων που αποσκοπούν στη σταθερότητα του κόστους ζωής.

Οι κάτοικοι λένε ότι γενικά αισθάνονται ασφαλείς, ωστόσο η επίθεση στο Ρας Λάφαν παραμένει παράγοντας διαρκούς ανησυχίας. Κάποιοι στη Ντόχα περιέγραψαν ότι είδαν μια τεράστια στήλη φωτιάς να υψώνεται στον ορίζοντα τη νύχτα της επίθεσης, με τις φλόγες να είναι τόσο έντονες που ήταν ορατές από την πρωτεύουσα, συνοδευόμενες από τη μυρωδιά καπνού.

Οι οικονομολόγοι προβλέπουν ότι ακόμη και αν τα έσοδα από το LNG εξαφανιστούν για χρόνια, τα αποθέματα του Κατάρ θα του επιτρέψουν να συνεχίσει να πληρώνει μισθούς και να διατηρεί βασικές υπηρεσίες.

Η S&P Global Ratings, η οποία διατήρησε την πιστοληπτική ικανότητα της χώρας αυτό το μήνα, σημείωσε τα «σημαντικά συσσωρευμένα δημοσιονομικά και εξωτερικά περιουσιακά στοιχεία» της χώρας.

Ταυτόχρονα, οι αρχές έχουν ασκήσει πίεση σε διεθνείς εταιρίες να επιστρέψουν, προκειμένου να αποτρέψουν μια μαζική έξοδο ξένου κεφαλαίου και ειδικών. Η ανησυχία είναι ότι, αν επιτραπεί η κατάρρευση των εταιριών, το συντριπτικά ξένο εργατικό δυναμικό της χώρας θα μπορούσε να εξαφανιστεί γρήγορα, δήλωσε ο κ. Helal της Asia Group.

«Αν υπάρξει μαζική μετανάστευση, τότε η κατάσταση αρχίζει να γίνεται αρκετά τρομακτική», είπε. Μέχρι στιγμής, οι αρχές έχουν «κάνει καλή δουλειά στο να προβάλλουν ηρεμία και να διαχειρίζονται τις επιπτώσεις», είπε.

«Αλλά υπάρχει ένα μεγάλο δημοσιονομικό κενό που σχηματίζεται; Φυσικά», πρόσθεσε, καταλήγοντας: «Εξαρτάται πραγματικά από το πόσο καιρό θα παραμείνει κλειστό το Στενό».

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.