Politico: Τα πέντε βήματα για ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ το 2027 – Πώς θα καμφθούν τα εμπόδια

Η Ευρωπαϊκή Ένωση εκπονεί ένα πρωτοφανές σχέδιο για να μπορέσει να γίνει μερική ένταξη της Ουκρανίας στο μπλοκ το ερχόμενο έτος, με τις Βρυξέλλες να επιθυμούν να ενισχύσουν τη θέση της χώρας εντός της Ευρώπης και μακριά από τη Ρωσία.

Την παρακάτω αποκάλυψη έκαναν, στο Politico, διπλωμάτες και αξιωματούχοι με γνώση της υπόθεσης. 

Εάν προχωρήσει το σχέδιο, θα αλλάξει ριζικά ο τρόπος με τον οποίο γίνονται δεκτά νέα μέλη στην ΕΕ και θα ανοίξει ο ενταξιακός δρόμος και για άλλες χώρες.

Το σχέδιο προβλέπει ότι η Ουκρανία θα αποκτήσει μια θέση στο τραπέζι της ΕΕ, πριν από την υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων που απαιτούνται για τα πλήρη προνόμια ένταξης. Ευρωπαίοι αξιωματούχοι και η ουκρανική κυβέρνηση κρίνουν την αίτηση του Κιέβου ως επείγουσα.

Η Ρωσία είναι πιθανό να προσπαθήσει να «σταματήσει την κίνησή μας προς την ΕΕ», δήλωσε ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι σε δημοσιογράφους στο Κίεβο την Παρασκευή (30/01), όταν ρωτήθηκε για τη σημασία της επισημοποίησης μιας ημερομηνίας ένταξης. «Γι' αυτό λέμε να οριστεί η ημερομηνία. Γιατί μια συγκεκριμένη ημερομηνία; Επειδή η ημερομηνία θα υπογραφεί από την Ουκρανία, την Ευρώπη, τις ΗΠΑ και τη Ρωσία» εξήγησε. 

Διαβάστε επίσης: Εβδομάδα κρίσιμων αποφάσεων για το μέλλον της ΕΕ και την απεξάρτηση από τις ΗΠΑ - Τι διακυβεύεται

Μία Ευρώπη πολλαπλών ταχυτήτων

Η ιδέα αυτή απηχεί το σχέδιο του Εμανουέλ Μακρόν, για μία Ευρώπη πολλών ταχυτήτων, στο οποίο έχει αναφερθεί πολλάκις από την ανάληψη της εξουσίας στη Γαλλία το 2017.

Αξιωματούχοι της ΕΕ έκαναν λόγο για μία «αντίστροφη διεύρυνση» καθώς οι χώρες πρώτα εντάσσονται – έστω και μερικώς – και ύστερα προωθούν τις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις.

Η ιδέα αυτή κρίνεται ως ελκυστική γιατί θα δώσει στην Ουκρανία τον χρόνο να εκδημοκρατίσει τους θεσμούς της, το πολιτικό και δικαστικό σύστημα, αλλά και θα ενισχύσει την εγγύτητά της στη Δύση.

Ωστόσο, τα εμπόδια είναι πολλά και κυριότερο ο Ούγγρος πρωθυπουργός, Βίκτορ Όρμπαν, ο οποίος αντιτίθεται σθεναρά. Σημειώνεται πως ο Όρμπαν είναι από τους Ευρωπαίους ηγέτες που δεν έκοψαν κάθε δεσμό με τη Ρωσία, μετά την εισβολή. 

Το μέσο ενημέρωσης, βασιζόμενο στις συνομιλίες με τους αξιωματούχους, έφτιαξε ένα οδικό χάρτη πέντε βημάτων με βάση τον οποίο θα μπορούσε να προχωρήσει η ένταξη.

Βήμα 1: Η προετοιμασία της Ουκρανίας

Η ΕΕ «προετοιμάζει» την υποψηφιότητα ένταξης της Ουκρανίας. Αυτό περιλαμβάνει την παροχή άτυπης καθοδήγησης στο Κίεβο για τη διαπραγμάτευση των νομικών βημάτων της ένταξης.

Το μπλοκ έχει ήδη παράσχει στο Κιέβο λεπτομέρειες για τρεις από τις συνολικά έξι ομάδες διαπραγμάτευσης. Σε μια άτυπη συνάντηση των υπουργών Ευρωπαϊκών Υποθέσεων στην Κύπρο τον ερχόμενο Μάρτιο, οι Ευρωπαίοι θέλουν να παρέχουν, σε επισκεπτόμενη ουκρανική αντιπροσωπία, στοιχεία και για άλλες, ώστε να αρχίσουν οι προπαρασκευαστικές εργασίες.

 «Παρά τις πιο δύσκολες συνθήκες, εν μέσω της συνεχιζόμενης ρωσικής επιθετικότητας, η Ουκρανία επιταχύνει τις μεταρρυθμιστικές της προσπάθειες» δήλωσε η Μαριλένα Ραουνά, αναπληρώτρια υπουργός Ευρώπης της Κύπρου, η οποία ασκεί την προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ. Η συνάντηση της 3ης Μαρτίου θα έχει ως στόχο την επιβεβαίωση αυτής της υποστήριξης, επεσήμανε.

Αλλά «δεν θα υπάρξουν συντομεύσεις» στις μεταρρυθμίσεις, επεσήμαναν άλλες πηγές.

 «Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να ισορροπήσει αυτά τα δύο πράγματα: την ανάγκη να κινηθεί γρήγορα, αλλά και να πραγματοποιήσει τις μεταρρυθμίσεις στην Ουκρανία».

Από την πλευρά του, το Κίεβο δηλώνει έτοιμο να εργαστεί. «Θα είμαστε τεχνικά έτοιμοι έως το 2027. Μιλάτε για το τέλος του πολέμου και ταυτόχρονες εγγυήσεις ασφαλείας. Και για εμάς, η ΕΕ είναι εγγυήσεις ασφαλείας» διευκρίνισε ο Ζελένσκι.

Διαβάστε επίσης: Reuters: Προσπάθειες των ΗΠΑ για ειρηνευτική συμφωνία Ουκρανίας - Ρωσίας μέχρι τον Μάρτιο - Εκλογές άμεσα

Βήμα 2: Το μοντέλο της «αντίστροφης διεύρυνσης»

Σε συνάντηση της περασμένης Παρασκευής, η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, εξέθεσε μία ποικιλία επιλογών και μοντέλων που εξετάζει η ΕΕ σχετικά με την προσπάθεια της άρσης του αδιεξόδου για ένταξη νέων εθνών στην Ένωση.

Μεταξύ αυτών, ήταν η ιδέα της «αντίστροφης διεύρυνσης».

«Εντάσσεσαι και στη συνέχεια σου δίνονται σταδιακά δικαιώματα και υποχρεώσεις» εξήγησε Ευρωπαίος αξιωματούχος, με γνώση των όσων είπε η Γερμανίδα. «Έτσι, θα υπάρξει μια επανεξέταση του πώς γίνεται η ένταξη, με βάση και την πολύ διαφορετική κατάσταση που υπάρχει τώρα, σε σύγκριση με όταν η Επιτροπή θέσπισε τα κριτήρια ένταξης».

Η ιδέα δεν είναι να χαμηλώσει ο πήχης, αλλά να δημιουργηθεί ένα πολιτικά ισχυρό μήνυμα στις χώρες των οποίων η ένταξη καθυστερεί λόγω πολέμου ή αντίθεσης από μέλη, όπως η Βουδαπέστη.

Και δεν είναι μόνο η Ουκρανία, αλλά και χώρες όπως η Μολδαβία και η Αλβανία.

Μολδαβός αξιωματούχος επέμεινε πως, παρότι «χαιρετίζει» τις σκέψεις για την αλλαγή του τρόπου ένταξης στο μπλοκ,ο τελικός προορισμός πρέπει να παραμείνει «η πλήρης ένταξη - με ίσα δικαιώματα και πλήρη συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων».

Τον περασμένο μήνα, ο πρωθυπουργός της Αλβανίας, Έντι Ράμα είχε αναφέρει πως η δημιουργική προσέγγιση στην ένταξη στην ΕΕ ήταν μια «καλή ιδέα» και ότι η χώρα του θα δεχόταν, ακόμη και προσωρινά, να μην έχει τον δικό της Επίτροπο.

Η Γερμανία, ωστόσο, είναι αντίθετη στην ιδέα της δημιουργίας πολλαπλών επιπέδων ένταξης στην ΕΕ και ανησυχεί ότι οι χώρες που θα ενταχθούν στο μπλοκ, πριν να είναι έτοιμες, θα λάβουν υποσχέσεις για πράγματα που οι Βρυξέλλες δεν θα είναι σε θέση να υλοποιήσουν.

Διαβάστε επίσης: FT: Σχέδιο Ουκρανίας, Ευρώπης, ΗΠΑ για επιβολή εκεχειρίας - Σε ποια περίπτωση ενεργοποιείται

Βήμα 3: Εκλογική ήττα Όρμπαν

Κάθε επέκταση ή άλλη συμφωνία απαιτεί την ομόφωνη υποστήριξη. Ο Όρμπαν, όμως, ο στενότερος σύμμαχος του Πούτιν στην ΕΕ, παραμένει σθεναρά αντίθετος.

Με τις ουγγρικές εκλογές να πλησιάζουν, ωστόσο, μπορεί η κατάσταση να αλλάξει άρδην.

Ο Ούγγρος πολιτικός έχει μπροστά του μία δύσκολη αναμέτρηση και βρίσκεται πίσω στις δημοσκοπήσεις. Η σταθερή άρνησή του για ένταξη της Ουκρανίας έχει μετουσιωθεί και σε προεκλογικό όπλο. Δηλώνει, μάλιστα, πως η χώρα είναι «εχθρός της Ουγγαρίας» λόγω της προσπάθειάς της να απαγορεύσει τις εισαγωγές ρωσικής ενέργειας.

Η αντιπάθεια του Ούγγρου πρωθυπουργού για το Κίεβο «είναι βαθιά» δήλωσε ανώτερος διπλωμάτης της ΕΕ. «Είναι προσωπικό θέμα μεταξύ Όρμπαν και Ζελένσκι. Είναι κάτι περισσότερο από στρατηγικό ή τακτικό παιχνίδι».

Ο Όρμπαν και ο Ζελένσκι έχουν επιτεθεί, επανειλημμένα, ο ένας στον άλλον. Ο Ζελένσκι κατηγόρησε δημόσια τον Ούγγρο ότι «κάνει πολύ επικίνδυνα πράγματα», εμποδίζοντας την πορεία της Ουκρανίας προς την ΕΕ και χαρακτήρισε τη Βουδαπέστη «μικρή Μόσχα». Ο έτερος, πάλι, έχει χαρακτηρίσει την Ουκρανία «μία από τις πιο διεφθαρμένες χώρες στον κόσμο» και έχει κατηγορήσει τον πρόεδρό της ότι απειλεί την κυριαρχία της χώρας του.

Αξιωματούχοι δήλωσαν – απροκάλυπτα – πως υπάρχει ελπίδα ο Όρμπαν να χάσει τις εκλογές και να αναλάβει κάποιος που θα αλλάξει τη στάση της χώρας απέναντι στο Κίεβο.

Αλλά εάν επανεκλεγεί, περνάμε στο τέταρτο βήμα.

Βήμα 4: Το χαρτί «Τραμπ»

Ενώ η αντίθεση του Όρμπαν στην ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ φαίνεται ακλόνητη, υπάρχει ένας άνθρωπος που οι Ευρωπαίοι ηγέτες πιστεύουν ότι θα μπορούσε να του αλλάξει γνώμη: ο Ντόναλντ Τραμπ.

Οι δύο πολιτικοί συνδέονται στενά και με την πρωτοβουλία του Αμερικανού προέδρου να προχωρήσουν οι ειρηνευτικές συνομιλίες μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας, υπάρχουν ελπίδες για επιρροή του και στον Όρμπαν.

Η ένταξη της Ουκρανίας είναι μέσα στο προσχέδιο των 20 σημείων που εξετάζεται για τον τερματισμό του πολέμου, γεγονός που δημιουργεί αισιοδοξία για πιθανή άρση του βέτο. Σύμφωνα με την ειρηνευτική πρόταση, οι ΗΠΑ «αναλαμβάνουν την υποχρέωση να εγγυηθούν ότι κανείς δεν θα μπλοκάρει» στοιχεία της συμφωνίας.

Υπήρξε και στο παρελθόν τέτοια πίεση, όταν ο Όρμπαν αρνήθηκε να στηρίξει πακέτο κυρώσεων κατά της Μόσχας.

Διαβάστε επίσης: Ρούτε: «Όποιος πιστεύει πως η Ευρώπη μπορεί να υπερασπιστεί τον εαυτό της χωρίς τις ΗΠΑ ονειρεύεται»

Βήμα 5: Ενεργοποίηση της άρσης δικαιώματος ψήφου

Εάν και το «χαρτί» Τραμπ δεν είναι αρκετό για να κάμψει την αντίσταση του Όρμπαν, τότε μένει μία επιλογή, η άρση του δικαιώματος ψήφου.

Η ΕΕ μπορεί να επαναφέρει το Άρθρο 7 της συνθήκης της, το οποίο εφαρμόζεται όταν μια χώρα θεωρείται ότι κινδυνεύει να παραβιάσει τις βασικές αξίες του μπλοκ.

Πρόκειται για τη σοβαρή κύρωση καθώς αναστέλλει δικαιώματα χωρών, συμπεριλαμβανομένων των σχετικών με την ένταξη νέων μελών.

Η ΕΕ δεν έχει καμία πρόθεση να ενεργοποιήσει το μέτρο πριν από τις ουγγρικές εκλογές καθώς κρίνεται πως απλώς θα ενισχύσει τη θέση του Όρμπαν, αλλά δεν μπορεί να αποκλειστεί να γίνει στο μέλλον. Μια τέτοια κίνηση είναι «απολύτως πιθανή» επέμεινε διπλωμάτης.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.